Машстаб 5-класс

5-класс.Математика

Масштаб

Саттарова Г.А

Турмушта үйлөрдү,завод-фабрикалардын

имараттарын, стадиондорду жана

башкаларды курууда адегенде алардын

планын кагазга түшүрүп чийип алышат.

Ошондой эле жер бетинин сүрөттөлүшүн

да кагазга түшүрүшөт. Ал карта деп аталат.

Албетте,бул учурларда объектилердин

чыныгы өлчөмдөрүн бир нече (100,1000,10000,

1000000,...) эсе кичирейтип алышат.

Пландагы (картадагы) кесиндинин

узундугунун ага туура келүүчү жер

бетиндеги кесиндинин узундугуна

бөлгөндөгү тийинди пландын

(картанын) масштабы деп аталат.

3см

9см

үүүүү

6м=600см

3м=300см

9м=900см

«1см-1м»

«1см:100см»

«1:100»

6см

Биздин жогорудагы мисалда, пландагы

1см узундук чыныгы узундуктун 100см

ин түшүндүрөт. Ошондуктан үйдүн

планынын масштабы

Адатта бул масштабды 1:100 деп

жазышат.

Географиялык карталардан масштабы

1:100000, 1:1000000 деген сандарды көрүп

жүрөсүңөр. Бул сандарды кандай түшүнөсүңөр?

1-мисал: Эки шаардын арасындагы аралык

карта боюнча 3см,ал эми масштаб 1:1000000

болсо,эки шаардын чыныгы аралыгы канча?

Чыгаруу:

х -чыныгы аралык болсун

Картада 1- 3 см

Чыныгы 1000000-х

Жообу: 30км

2-мисал: Эки шаардын арасындагы аралык

карта боюнча 4см,ал эми чыныгы аралыгы

12км болсо,картанын масштабы кандай болгон?

Чыгаруу:

х -картанын масштабы болсун

Картада 1- 4 см

Чыныгы х-1200000см

Жообу: 1:300000

№ 700. Бишкек жана Кара-Балта шаарларынын

арасындагы аралык 60км. Масштабы 1:750000

болгон Кыргызстандын картасындагы бул эки

шаардын арасындагы аралык канча?

х -картадагы аралык болсун

Картада 1- х см

Чыныгы 750000-6000000см

Жообу: 8см

Үйгө тапшырма:

№ 701,702,703