Минералдык жер семирткичтер

Минералдык жер семирткичтердин

айыл чарбасындагы мааниси

9-класс

2026-жыл, 28-январь «Ак-Суу» ЖББММ

Максаттары:

• Билим берүүчү максат: Окуучулар минералдык жер семирткичтердин түрлөрүн жана айыл чарбадагы ролун түшүнүшөт.
• Өнүктүрүүчү максат: Окуучулар минералдык жер семирткичтердин түрлөрүн салыштырып, алардын өсүмдүктөргө тийгизген таасирин түшүндүрө алышат.

Тарбиялык максат: Айыл чарбасына жоопкерчилик менен мамиле кылууга, экологиялык маданиятка тарбияланышат.

Өсүмдүктөр кандай «тамактанат»?

3. Топурактан

азык заттар

1. Суу

2. Күн нуру

Өсүмдүктөр сууну тамырлары

аркылуу жерден соруп алышат.

Суу аларга бизге сусундук кандай

керек болсо, ошондой эле керек.

Күн нуру өсүмдүктөр учун

Топуракта өсүмдүктөр учун

энергия булагы. Алар күн нурунун

маанилүү витаминдер жана

жардамы менен өздөрүнө

минералдар бар. Алар

«тамак» жасашат.

тамырлары аркылуу сиңирилет.

Эмне үчүн топурак «чарчайт»?

Башында: Бай топурак

Натыйжа: Чарчаган топурак

Эгер биз бир эле тамакты күн сайын жей берсек, бир күнү ал тамак түгөнүп калат, туурабы?

Топурак да ошондой. Бир эле жерге көп жыл бою эгин эгсе, топурактағы азық заттар түгөнөт.

Кыргызстанда 30 жыл ичинде

300 жылдык гумус жоготулган!

Жер семирткич деген эмне?

Минералдық

туздар

Минералдык жер

семирткичтер – бул

топурактың «күчүн»

калыбына келтируүчү

өсүмдүктөрдү керектүү

керектүү азыктар менен

камсыз кылуучу

«витаминдер» же «күчтүү

тамак» сыяктуу.

Чарчаган

Күчтүү

топурак

топурак

Алар өсүмдүктөрдүн жакшы өсүшү үчүн маанилүү болгон

минералдык туздардан турат.

Супер-баатыр Азот (N)

Дени сак өсүмдүк

Азот жетишпеген

өсүмдүк

• Жалбырактарды жашыл жана чоң кылат

• Сабакты жана жалбырактарды күчтүү кылып өстүрөт

• Азот жетишпесе, жалбырактар саргайып, өсүш жайлайт

Кыргызстанда жазгы талаа иштери учун 200 миң тонна азоттуу жер семирткич керектелет.

Негизги «супер-баатыр»: Фосфор (P)

Тамыр

системасын

бекемдейт

Гүлдешүнө

жардам берет

Мөмө

байлашына

жардам берет

Фосфор өсүмдүктүн тамыр системасын бекемдеп, гүлдешүнө жана мөмө байлашына жардам

берет. Күчтүү тамыр өсүмдүктүн жерге бекем орношуна жана суу менен азыктарды жакшы

сиңиришине шарт түзөт.

Супер-баатыр Калий (K)

• Калий (K) өсүмдүктүн жалпы

ден соолугун чындайт.

• Ар кандай ооруларга жана стресске

каршы турууга жардам берет.

• Адамдын иммунитети сияктуу,

өсүмдүктү күчтүү кылат.

• Мөмөлөрдүн жакшы бышып, сапаты

жогору болушуна шарт түзөт.

Келгиле, тажрыйба жасап көрөлү!

Жер семирткичсиз

Жер семирткич менен

Биз азыр минералдык жер семирткичтердин өсүмдүктөргө

кандай таасир этерин өз көзүбүз менен көрөбүз. Ал учун эки

бирдей идишке бирдей өсүмдүк отургузабыз.

Жер семирткисиз өсүмдүк - 1-жума

1-жума: Байкоо

Өсүмдүк өсө баштайт, бирок

жай.Өсүшү басынкы

өсүмдүккө караганда

акырындай.

1

1-жума

Жер семирткич менен өсүмдүк 1-жума

1-жума: Өсүмдүк активдүү

өсө баштайт, жалбырактары

жашыл.

• Жалбырактары чоң жана

кочкул жашыл

• Сабагы күчтүү жана бекем

• Энергиялуу жана дени сак

көрүнөт

Салыштыруу: Айырмасы қандай?

Жер семирткичисиз өсүмдүк

Жер семирткич менен өсүмдүк

3 жумадан

кийин

• Кичинекей жана алсыз

• Чоң жана күчтүү

• Жалбырактары саргыч

• Жашыл жана ширелүү

• Өсүшү токтоп калган

• Дени сак жана энергиялуу

Жер семирткичтер өсүмдүктөрдүн жакшы өсүшүнө чоң жардам берет!

Дыйкандарга кандай жардам берет?

Мол түшүм алуу

• Топурактын асылдуулугун

жогорулатат.

• Өсүмдүктөрдүн жакшы

өсүшүн камсыз кылат.

• Аз аянттан мол түшүм

алууга мүнкүндүк берет.

Кыргызстанда 2017-жылы жазгы талаа иштери

үчүн 200 мин тонна азоттуу минералдык жер

семирткичтер керектелген

Жер семирткичтерди колдонуу менен буудай, жүгөрү,

картошка сыяктуу айыл чарба өсүмдүктөрүнүн

түшүмдүүлүгү бир топ жогорулайт.

Биздин дасторконго тийгизген таасири

Мол тушум

Арзан баа

  Дүкөндогү тамак-аш

Миннералык жер семирткичтер

жардамы менен мол түшүм

.

Минералдык жер семирткичтердин жардамы менен

Минералдык жер семирттикч-

тердин жардамы менен алынган

мол түшүм

Эмнени үйрөндүк?

Минералдык жер

семирткичтер

өсүмдүктөр үчүн

адамдарга витаминдер

сыяктуу эле керектүү

азык

заттарды берет

Жер семирткичтердин

жардамы менен

өсүмдүктөр күчтүү,

дени сак өсүп, мол

түшүм берет

Биздин

дасторкондорубузда ар

дайым даамдуу жана

пайдалуу азыктардын

болушуна шарт түзөт

Бул дыйкандарга

жакшы киреше алып

келет

Минералдык жер семирткичтер -

өсүмдүктөрдүн чыныгы доктору!

Билимибизди текшерип көрөлү!

1. Өсүмдүктүн жалбырагы жашыл жана чоң болушу үчүн

кайсы элемент керек?

2. Жер семирткичтердин айыл чарбасындагы негизги

пайдасы эмнеде?

3. Өсүмдүктүн тамыр системасын бекемдеп, гүлдөшүнө

жана мөмө байлашына кайсы элемент жардам берет?

4. Калий (K) өсүмдүктүн ден соолугуна кандай таасир этет?

5. Эмне үчүн бир эле жерге көп жыл бою эгин эгүү

топуракка зыян?

Көңүл бурганыңар үчүн чоң рахмат

Саламатта калгыла

2026-жыл, 27-январь