Мои публикации, НПК

Лубсанова Ц.В,

Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернадай

буряад хэлэ, литературын багша

Абтаһан үгэнүүд

5-дахи анги

Сайн байна, үхибүүд!

Мүнөөдэрэй хэшээл би үнгэргэхэб.

Мүнөөдэр ноябриин 23. «Эрхим багша» мүрысөөн болоно.

-Ямар үгэнүүд бэшээтэйб?

Yлүү үгэ ологты.

-Ноябриин.

-Энэ ямар үгэб? Юундэ тиигэжэ hананат?

-Энэ абтаhан үгэ.

-Ямар үгэнүүдые абтаhан үгэ гэнэб? Абтаhан үгэнүүдые нэрлэгты. Хэшээлэй темэ ямар байхаб? Хэшээлдээ ямар зорилго табихабибди?

-Зүб, Абтаhан үгэнүүд.

Доро үгэнүүд үгтэhэн байна. Аман соогоо уншагты.

(костюм, помидор, принтер, автобус, хилээмэн, пеэшэн, свёкло, газетэ, яблока, формо, пулаад, хирпиисэ)

Ямар даабари байхаб? Бодожо үзэгты. (бүлэгүүдтэ хубааха)

Хэды бүлэг болгохоор бэ?

Хубаая. (түрүүн хүн бүхэн бэеэ даажа хүдэлнэ, hүүлээрнь самбарта)

3 бүлэг болгоё.

Юундэ 3 бүлэг болгообта?....

1-дэхи бүлэг-Буряадаар

2-дохи бүлэг-буряадшалан….

3-дахи бүлэг-ородоор….

Анхарагты.

-Энэ шэмэтэй салат соо ямар овощнууд хэрэглэгдэнэб? (Смак гэжэ видео буряадаар зохёоһоноо харуулха)

-Филворд сооhоо дээрэ хэлэгдэhэн үгэнүүдые ологты.

Ямар овощнууд тухай хэлэгдэнэб? Буряадаар бэшэгдэhэн бэшэгдэhэн абтаhан үгэнүүдые бэшэе.

Морхооб, хартаабха, үгэрсэ

-Бэшэлгыень харая.

Тобшолол-удаан аялган, hубарил

-Юундэ буряадаар бэшэгдэhэн абтаhан үгэнүүд гэжэ hананабта?

-Удаан аялган, эмэ аялган.

-Зүб, анхан сагhаа буряад хэлэн дээрэ хэрэглэгдэжэ байhан абтаhан үгэнүүд болоно.

Ном соо 1-дэхи хубииень уншая. Амарая

Бидэ мүнөө бэшээбди,

Уншаабди, хөөрөөбди.

Хүдэлөөл хадаа бодогты,

Бодоол хадаа харагты,

Хараал хадаа һүрэгты,

Һүрөөл хадаа ябагты,

Ябаал хадаа зогсогты,

Зогсоол хадаа hуугыт даа.

Анхарагты! Хоргодоhон үгэнүүдые олоё. Уншая. Үгэ доогуур зурагты. Бэшэе. Шалгая.

внаополикнардээрэжшаг

дашэниисэлгудолгилнош

норгадосаанаэрджэшажо

ешмээнмансгошарланаш

унагэршүүхэбларанбвонс

лэдеэшээсутпнарлвнушк

Хэды мэдүүлэл болоноб? (3)

2 түрүүшын мэдүүлэл бэшэебди.

hүүлшын мэдүүлэл ямар бэ?

Гэршүүхэ гэжэ юун бэ? Мэдүүлэл зохёоё.

Гэршүүхэ эдеэшээ. Дэлгэрэнгы мэдүүлэл болгоё. Ямар абтаhан үгэнүүд бииб? Гэршүүхэ, ешмээн, шэниисэ.

-Эдэ тусгаар хүсэ шадал оруулдаг тусгаар витамин.

-Хилээмэн. Эдэ хилээмэнэй зүйл.

(Ажалай дэбтэр соо текст уншалга. “Хилээмэн”, удхаарнь хөөрэлдөө үнгэргэхэ.)

Талхаар хэгдэдэг хоол, эдеэ тоолоё. (халааша, хилээмэн, ...)

Хэшээлэй темэ ямар байгааб?

Ямар 3 бүлэг болгон хубаагаабибди?

Ямар бүлэг үгэтэй хүдэлөө гээшэбибди?

Буряадаар бэшэгдэдэг абтаhан үгэнүүд.

Эдэ үгэнүүдээ толи соогоо бэшэе.

Үгэрсэ-огурец....

Хэр зэргэ ойлгоhоноо тестээр шалгая.

1. Ямар үгэнүүдые абтаһан үгэнүүд гэдэг бэ?

А) ондоо хэлэнүүдһээ буряад хэлэндэ ороһон үгэнүүд

Б) ород хэлэнһээ буряад хэлэндэ ороһон үгэнүүд

В) шэнэ үгэнүүд

2. Абтаһан үгэнүүдые ологты

• А) театр

• Б) уһан

• В) гэр

• Г) сүүмхэ

• Д) карандаш

• Е) үйлсэ

1. Буряадаар бэшэгдэдэг абтаһан үгэ оло

А) нормо

Б) боошхо

В) варени

Г) таабари

4. Буряадаар бэшэгдэдэг абтаһан үгэнүүдые һанажа бэшэгты

үгэрсэ, морхооб, хартаабха, шэниисэ, ешмээн, гэршүүхэ, халааша,боошхо, пулаад, хирпиисэ, пеэшэн, хоолос, сүүмхэ, үйлсэ...

Ямар темэ гараабибди?

3 бүлэг боложо хубаарна.

Ямар бүлэгтэй хүдэлөөбибди?

Буряадаар бэшэгдэдэг абтаhан үгэнүүд.

Нүгөө хэшээлдээ бэшэ 2 бүлэгтэй танилсахабди.

Гэрэй даабари-зурагаар рассказ зохёохо. Сэгнэлтэ табилга.