Презентация Муса Җәлил

“ ... Үлгәндә дә йөрәк тугры

калыр

Шигъремдәге изге антына.

Бар җырымны илг ә

багышладым,

Гомремне дә бирәм халкыма...” М.Җәлил, 1941 г.

С әяхәт

Музей

экспозициясе

Тормыш

этаплары

Исемен

м әңгеләштерү

Бүләкләре

Шигыр ь ләре

Белемнәрне

тикшерәбез

Ш А Г Ы Й Р Ь Т О Р М Ы Ш Ы Н Ы Ң Э Т А П Л А Р Ы

артка

артка

Җәлилов Муса

Мостафа улы -

татар халкының герой-шагыйре.

1906 елның 15 февралендә Оренбург губернасы Мостафа авылында дөнь яга килә .

артка

Шагыйрь тормышының этаплары

• 6 яшеннән авыл мәктәбендә, аннан Оренбургның «Хөсәения» мәдрәсәсендә белем ала
• 1919 елда комсомолга кабул ителә.
• 1927 елда Мәскәү дәүләт университетының филология факультетына укырга керә. 1931 елда, аны тәмамлагач, Казанга кайта.
• 1939 елда ул Татарстан АССР Язучылар союзының рәисе һәм шәһәр Советы депутаты итеп сайланыла.
• Бөек Ватан сугышында Ленинград һәм Волхов фронтларында катнаша. «Отвага» армия газетасында корреспондент була.

артка

Шагыйрь тормышының этаплары

• 1942 елның 26 июнендә өлкән политрук Җәлилов М.М. чолганышта кала. Сугышта каты яраланып, аңын югалткан хәлдә әсирлеккә төшә
• Шпандау концлагеренда фашистлар җәзалавына каршы торырга өмет уяткан төрле листовкалар, үзе язган шигырь ләрен тарата, әсирләр арасында патриотик эш алып бара.
• 1943 елның 14 августында әсирләр фетнәсен әзерли, әмма гестапочылар тарафыннан кулга алына, Моабит төрмәсенең аерым камерасына ябыла. Каты җәзалаулар М.Җәлилнең Туган иленә булган туг рылыгын сындыра алмый .
• Үлемгә хөкем ителә. 1944 елның 25 августында Берлинның Плетцензее төрмәсендә гильотинада җәзалап үтерелә.

артка

С әяхәт

Музей

экспозициясе

Тормыш

этаплары

Исемен

м әңгеләштерү

Бүләкләре

Шигыр ь ләре

Белемнәрне

тикшерәбез

М У З Е Й Э К С П О З И Ц И Я С Е

артка

М.Җәлилнең музей-фатиры

Адресы: Казан шәһәре, Горь кий урамы, 17 йорт.

Якшәмбедән кала һәркөнне 10нан 17 сәгать кә кадәр эшли .

Керү алдан килешенү буенча.

1983 нче елның 15 нче февраленд ә ачыла.

1940-1941нче елларда Гор ь кий урамындагы

17нче йортта урнашкан

3 бүлмәле җыйнак кына фатирның

2 бүлмәсендә

Муса Җәлил хатыны Әминә, кызы Чулпан белән яшәгән.

артка

Беренче бүлмә - эш кабинеты

артка

Эта ж еркада

1937нче елда

Муса Җәлилнең

үзе исән чакта ясалган бюсты куелган. Аның авторы Г.Тимербулатов.

артка

Язу өстәле

М.Җәлил 1935 елны Мәскәүдән сатып алган .

Өстәлдә - язу әсбаплары: пресс-папь е, кәгаз ь кисү өчен пычак, карандаш савыты; кызы Чулпан белән бергә төшкән фоторәсеме .

артка

Китап шкафы

• Муса Җәлилнең шәхси китапханәсен туплаган китап шкафы.

Китапханәдә татар язучыларының, Пушкин, Лермонтов, Некрасов кебек рус классикларының әсәрләре, сүзлекләр, әдәби энциклопедия, музыка сәнгате буенча китаплар тупланган.

артка

Мандолина

артка

Икенче бүлмә - кунак бүлмәсе

Бүлмә уртасында – зур түгәрәк өстәл. Өстәлдә фотоал ь бом ята. Фоторәсемнәрне 1937-41нче елларда М.Җәлил үзе урнаштырган. Карават янындагы тумбочка өстендә шагыйр ь нең кул ъ язмалары куелган.

артка

Шагыйр ь нең туган көнендә “Төп нөсхә күргәзмәсе көне” уздырыла. Анда фашист тоткынлыгында язылган “Моабит дәфтәрләре”нең төп нөсхәләре куела.

артка

С әяхәт

Музей

экспозициясе

Тормыш

этаплары

Исемен

м әңгеләштерү

Бүләкләре

Шигыр ь ләре

Белемнәрне

тикшерәбез

Б Ү Л Ә К Л Ә Р Е

артка

• Советлар Союзы Герое

1956 елда Югары Совет Президиумы указы белән Бөек Ватан сугышында немец фашистларына каршы күрсәткән батырлыклары өчен бирелә.

артка

• Ленин премиясе лауреаты

1957 елда СССР министрлар советы карары нигезендә “Моабит дәфтәрләре” исемле шигырь ләр ц иклы өчен бирелә .

артка

С әяхәт

Музей

экспозициясе

Тормыш

этаплары

Исемен

м әңгеләштерү

Бүләкләре

Шигыр ь ләре

Белемнәрне

тикшерәбез

Ш И Г Ы Р Ь Л Ә Р Е

артка

” Кызыма”

КЫЗЫМА

Шаян кызым син минем,

Та ң йолдызым син минем.

Йөрәгемдә кабынган

Шатлык җырым син минем.

Синең гомерең җыр булып

Яңгырар бәхет илендә.

Йолдыз булып янарсың син

Туган ил күгендә.

Таңнан торып бакчада

Син уйнадың көнозын.

Аргансыңдыр, кил, кызым.

Йокла инде , йолдызым.

Әлли-бәлли-бәлли-бәү,

Әлли-бәлли-бәлли-бәү.

артка

“ Катыйл ь гә”

КАТЫЙЛЬГ Ә

Мин тез ч ү км ә м, катыйль, сине ң алда,

Кол итс әң д ә , тоткын итс әң д ә ,

Кир ә к ик ә н, ү л ә м аяг ү р ә ,

Балта бел ә н башым кисс әң д ә .

Ме ң ен т ү гел, бары й ө зен ген ә

Юк италдым сине ң сы ң арны ң .

Һә м халкымнан, кайткач, шуны ң ө чен

Мин, тезл ә неп, гафу сорармын.

артка

С әяхәт

Музей

экспозициясе

Тормыш

этаплары

Исемен

м әңгеләштерү

Бүләкләре

Шигыр ь ләре

Белемнәрне

тикшерәбез

Ш А Г Ы Й Р Ь

И С Е М Е Н

М Ә Ң Г Е Л Ә Ш Т Е Р Ү

артка

артка

артка

артка

артка

артка

артка

артка

артка

артка

артка

С әяхәт

Музей

экспозициясе

Тормыш

этаплары

Исемен

м әңгеләштерү

Бүләкләре

Шигыр ь ләре

Белемнәрне

тикшерәбез

Б Е Л Е М Н Ә Р Н Е Т И К Ш Е Р Ә Б Е З

артка

1. М.Җәлил кайда туган ?

6

6

5

4

5

4

3

3

2

2

1

1

М

О

С

Т

А

Ф

А

2. М.Җәлил нинди мәдрәсәдә белем алган ?

6

6

5

5

4

4

3

3

2

2

1

1

Х

Ө

М

М

О

О

С

С

Ә

С

Т

Т

Е

А

Н

А

Ф

Ф

И

А

Я

А

3. М.Җәлилнең тормыш иптәше кем ?

6

6

4

4

5

5

3

3

2

2

Ә

1

1

М

Х

Х

Ө

М

И

Ө

М

О

Н

О

С

С

Ә

С

С

Ә

Ә

Т

Т

Е

Е

Н

Н

А

А

Ф

Ф

И

И

Я

А

А

Я

4. М.Җәлил кайда патриотик эш алып барган ?

6

6

5

4

5

4

3

3

Т

Ө

2

2

Ә

Ә

М

1

1

М

Х

Р

Х

Ө

М

И

М

М

И

Ө

О

Н

Н

О

С

Ә

С

Ә

С

Ә

Ә

С

Ә

Т

Т

Е

Е

А

Н

Н

А

Ф

Ф

И

И

А

Я

А

Я

5. М.Җәлилнең шигыр ь ләр дәфтәре нинди төрмә исеме белән атала ?

6

6

5

4

5

4

3

М

3

Т

Т

2

Ә

Ә

Ө

Ө

2

О

1

М

1

А

М

Р

Х

Х

Р

И

Ө

М

Б

И

М

М

Ө

М

Н

О

О

Н

И

Ә

Ә

С

С

С

Ә

Т

Ә

С

Ә

Ә

Т

Т

Е

Е

А

Н

А

Н

Ф

Ф

И

И

Я

Я

А

А

6. М.Җәлил нинди шагыйр ь ?

6

6

Г

5

4

5

4

Е

3

3

М

М

Т

Р

Т

2

Ө

Ө

О

О

Ә

Ә

2

О

М

1

А

М

1

А

Х

Й

Х

Р

Р

Ө

И

Б

М

М

Ө

М

Б

И

М

И

О

О

Н

Н

И

С

Ә

С

Ә

С

Ә

Т

Ә

С

Т

Ә

Ә

Т

Т

Е

Е

Н

А

А

Н

Ф

Ф

И

И

А

Я

А

Я

“ Куркак куян”, “Күке” шигыр ь ләрен

Укып үсте күпме балалар ?

Укыган саен, язган шагыйрен дә

Яраттыра икән шул алар.

Сурәтеңә карап торам кайчак,

Сагыш күрәм синең йөзеңдә.

Шагыйр ь абый, тиңсез батыр да син,

Онытмыйлар сине илеңдә.

Гел яшәрсең батыр шагыйр ь булып,

Һич тап төшмәс синең исемгә.

Рәхмәт сиңа шигыр ь ләрең өчен,

Тиңсез батыр булган өчен дә.