Рыскулов Бийик Калыбаевич

Кыргызстандын өнөр жайы

Өнөр жай тармактары:

Өндүрүүчү

Кайра иштетип чыгаруучу

• : Көмүр казуу, нефть, газ, алтын, цинк, коргошун, сурьма, сымап өндүрүү ж.б.

• : Кездеме токуу, кийим тигүү, машина куруу, жыгач иштет үү ж.б. кирет.

Сырьёлук ресурстарды пайдалануу боюнча:

Жаратылыш кен байлыгын иштетүү өнөр жайы

Айыл чарба сырьёсун иштетүү өнөр жайы

Сырттан ташылып келинүүчү сырьёлорду иштетүү өнөр жайы

Курамынын башкылары : мал чарба сырьёлорун – эт, сүт, май, консерва жасоо, жүндү, терини иштетүү; өсүмдүк сырьёлорун иштетүүчү – кант, май, пахта, тамеки, ун тартуу, кондитердик, пиво кайнатуу, арак-шарап жасоо, пахтадан кездеме токуу ж.б. тармактардан турат.

Курамы негизинен : түстүү металлдарды өндүрүү (алтын, сурьма, сымап ж.б.) , көмүр казуу, газ жана нефть өндүрүү, курулуш материалдарынан – мрамор, гранит, кум-шагыл, чопо ж.б. иштетүү. ГЭС, ЖЭСтер дагы кошулат.

Машина куруу, жыгач иштетүү, жеңил өнөр жайдын айрым тармактары, химия өнөр жайы ж.б. кирет.

Отун өндүрүү

Электр энергетика

КРнын отун энергетика ресурстары:

Отун энергетика ресурстары:

• Көмүр кендери
• Нефть жана газ
• Күйүүчү сланецтер
• Чым көң

Электр энергетикасы:

• Токтогул ГЭСи – 1200мВт
• Күрпсай ГЭС и – 800мВт
• Таш – көмүр ГЭСи – 450мВт
• Шамалды – Сай ГЭСи – 240мВт
• Үч – Коргон ГЭСи – 180мВт

Тоо-кен өнөр жайы

Негизги тармактары

• Отун казып алуу (көмүр, нефть, сланец жана газ)
• Кен таш казып алуу (темир, марганец, түстүү, баалуу жана сейрек кездешүүчү металлдар)
• Металл эмес жана жергиликтүү курулуш материалдарын казып алуу (мрамор, гранит, асбест, чопо, гипс ж.б.)
• Тоо-химия сырьёсун казып алуу (апатит, калий туздары, нефелин, селитра, күкүрт колчеданы, фосфат сырьёсу)
• Суу жана минералдуу суу

Машина куруу өнөр жайы

• Оор машина куруу (темир жол транспорту, кеме куруу, авиация ж.б.)
• Жалпы, орто машина куруу (автомобиль куруу, станок жасоо ж.б.)
• Так машина куруу (аспап куроо, радиотехника, электр-техникалык өндүрүш)
• Металл буюмдарын жасоо жана даярдоо (зым, мык ж.б.)
• Машиналарды жана каражаттарды оңдоо

Жасоо (иштетүү) өнөр жайы

Курамына :

Кара жана түстүү металл өндүрүшү , хим. жана нефть продукт алуу , машина жана жабдык, жыгаччылык жана целлюлоза-кагаз өнөр жай буюмун жасоо , цемент ж.б . курулуш материалдарын , жеңил, тамак-аш өнөр жай продукциясын чыгаруу , өнөр жай буюмун оңдоочу ишкана ж.б. кирет.

Нефть-химия өнөр жайы

Синтет. каучук, этилен, пропилен, полиэтилен, минерал жер семирткич, резина буюм ж.б. чыгарылат .

Хим. сырьёнун эң маанилүү булагы нефть экендигин Д.И. Менделеев белгилеген.

Токой чарбачылыгы

• Максаты : азыркы жана кийинки муундардын кызыкчылыгы үчүн биосферанын маанилүү компоненти катары токойду коргоо жана туура пайдаланууну уюштуруу.
• Принциптери : токой пайдаланууну камсыз кылуу, токой ресурстары менен токой фондусунун жерин толук жана туура пайдалануу, өз убагында токойду жаңыртуу, кунардуулугун жана сапатын арттыруу, токойду өрттөн, зыянкечтен жана илдеттен сактоо.

Жыгаччылык өнөр жайы

Тилинген материалдарды, фанера, тактай, устун, курулушка керектүү буюм, автомобиль, авиация кеме, айыл чарба машинасын ж.б. курууда даяр тетиктерди, ширенке, мебель, жыгач идишин, текстиль өндүрүшүнө керектүү жабдык, бут кийим калыбын, аппарат, прибор жана аспап үчүн куту, лыжа ж.б. спорт шаймандарын чыгарат .

Курулуш материалдары

• Табигый таш (талкаланган, кесилген, жылмаланган)
• Бириктиргич борпоң (кум, шагыл)
• Органикалык (битум, рубероид, толь, асфальт-бетон, аралашмалар ж.б.)
• Орг. эмес (гипс, акиташ, цемент ж.б.)
• Карапа (кыш, карапа ташы жана тактасы)
• Жыгач (тактай, фанера)
• Металлдар (болот прокаттар, арматуралар, имараттын каркастары, өткөргүч түтүктөр)
• Жылуулук, суу жана үн өткөрбөөчү материалдар ж.б. болуп курамы жана сапаты боюнча бөлүнөт.

• Фундаментке (бетон, таш, темир-бетон)
• Дубалга (кыш, бетон, карапа,блок,панель)
• Имаратты жабдууга (темир-бетон такталары жана панелдери, көңдөй карапа, жыгач материалдары)
• Полго (тактай, паркет, карапа такталары ж.б.)
• Чатырды жабууга (черепица, сланец, шифер, жука темир жана чоюн такта)
• Жылуулук жана суу өткөрбөөгө (минерал жана айнек кебездери, көбүктүү бетон жана айнек-жыгач була, кийиз, кебез, пергамин, сыр, лак, чопо, цемент ж.б.)
• Кооздоо жана жасалгалоого (гранит, акиташ, мрамор, карапа такталары, шыбак аралашмалары, линолеум, кооз кагаз) ж.б. болуп колдонулушу боюнча бөлүнөт .

Текстиль өнөр жайы

Жеңил өнөр жайынын эң ири тармактарынын бири.

Ар кандай өсүмдүк жана жаныбарлар сырьёлорунан, о.э. химиялык жол менен өндүрүлгөн буладан жип, кездеме, тор ж.б. чыгарылат.

Бүттүү 