Саясий география

Саясий география

Тологонов Айдан10т2

• Сабактан максаты:

Саясий география жана геосаясат сабагында эл аралык мамилелерде мамлекеттердин географиялык жагдайы жана геосаясий шарттары талкууланат.

Геосаясат  (грек тилинде гео... жана саясат) – чоң масштаб менен алганда, дүйнө мейкинин ээликтөөгө же көзөмөлгө алууга багытталган стратегиялык саясаттардын жалпы теориясы, б. а. Асман менен Жер мейкиндерине үстөмдүк кылуу аракеттери дээрлик мыйзамдаштырылган дүйнөлүк саясат концепияларынын системасы.

Геосаясаттын негизги жоболору 19-кылымдын аягы 20-кылымдын башында Фридрих Ратцель (Германия), Альфред Тайер Мэхэн (АКШ), Xелфор Маккиндер (Англия), Рудольф Челлен (Швеция) тарабынан иштелип чыккан. Адегенде бул концепцияны ар кандай мамлекеттик түзүлүштөр ортосундагы күрөш катары сүрөттөшкөн. Мамлекеттер да өз ара тынымсыз атаандашуу, б. а. «жашоо үчүн күрөшүү» аркылуу гана Жер бетинен өзүнө жагымдуу, өз тиричилигине ылайык жагдайларда күн көрүшөт деп чечмеленген (Р. Челлен). 

• Ал эми 20-кылымда суурулуп чыккан: герман улуттарынын «жашоо мейкинин» түзүү концепциясы, бүткүл Азияны каратуу менен «гүлдөп-өнүгүүнүн чөйрөсүн куруу» деген япондук доктрина сыяктуу геосаясий идеологиялар практикасы (2-дүйнөлүк согуш) Геосаясаттын «дүйнөлүк баланс» мүмкүнчүлүктөрүнө көңүл буруу зарылдыгын актуалдаштырды

Батыш окумуштууларынын арасында «континентчилдер» жана «океанчылдар» деп аталган эки мектепти белгилей кетүү зарыл. «Континентчилдер» (негиздөөчүсү X. Маккиндер) дүйнөнү Геосаясаттын таасирине тартуунун атайын үч «континети» бар экенин көрсөтөт: «Heartland» («Жер жүрөгү»), «Rimland» («жээктеги жер» же Евразия жээги), «World Island» («Дүйнө аралдары»). «Айталык, кимде ким Чыгыш Европаны башкарса, ал «Жердин жүрөгүнө» ээгедер болот. Демек, кимде ким «Жердин жүрөгүн» башкарса, ал «Дүйнөлүк аралга» баш-көз болот.

«Heartland» («Жер жүрөгү»), «Rimland» («жээктеги жер» же Евразия жээги), «World Island» («Дүйнө аралдары»).

САЯСИЙ УЮМДАР БУУ

НАТО уюмунун мүчөлөрү

• НАТО уюмуна 30 мамлекет мүчө:  Албания, АКШ, Бельгия, Болгария, Эстония, Испания, Голландия, Хорватия, Исландия, Италия, Канада, Греция, Литва, Люксембург, Латвия, Норвегия, Польша, Португалия, Франция, Румыния, Германия, Cеверная Mакедония, Словакия, Словения, Великобритания, Дания, Чехия, Турция, Венгрия, Черногория

НАТО уюмуна мүчө болгон жылдар:

• 1949-жыл  — Бельгия, Голландия, Франция, Люксембург, Улуу Британия, АКШ, Канада, Португалия, Италия, Норвегия, Дания, Исландия
• 1952   -жыл   — Греция, Турция
• 1955-жыл     — Германия (Батыш Германия)
• 1982   -жыл   — Испания
• 1999   -жыл   — Чехия, Венгрия, Польша
• 2004-жыл   — Эстония, Болгария, Литва, Латвия, Румыния, Словакия, Словения
• 2009-жыл   — Албания, Хорватия, Франция (кайра мүчө болгон)
• 2017-жыл   — Черногория

ОПЕК

• Мунай экспорттоочу өлкөлөрдүн уюму (ОПЕК)-мунай өндүрүүчү өлкөлөр тарабынан мунай өндүрүү квоталарын көзөмөлдөө үчүн түзүлгөн эл аралык өкмөттөр аралык уюм. Көбүнчө картел катары каралат. 2020 -жылдын мартына карата ОПЕКке 13 мамлекет кирет : ​​Алжир, Ангола, Венесуэла, Габон, Ирак, Иран, Конго, Кувейт, Ливия, Бириккен Араб Эмираттары, Нигерия, Сауд Арабиясы, Экватордук Гвинея.
• Штаб -квартирасы Венада жайгашкан. Башкы катчы (2016 -жылдын 1 -августунан тартып) - Мохаммед Баркиндо .

ЛАИ

• Латын Америкасынын Интеграция Ассоциациясы - Латын Америкасынын 13 мамлекетинин экономикалык кызматташтыгынын ассоциациясы. Уюмдун максаты - аймактык экономикалык кызматташтыкты жана сооданы өнүктүрүү; жалпы рынокту түзүү. Ассоциациянын укуктук негизин 1980 -жылдын 12 -августунда кол коюлган Монтевидео келишими түзөт. Wikipedia
• Штаб -квартирасы: Монтевидео, Уругвай
• Уюштуруучу: Аргентина
• Түзүлгөн күнү: 1980 -жылдын 12 –августу

Европа Биримдиги же кыскасы ЕБ

• ,
• Европа континентиндеги 28 мамлекеттин тыгыз бириккен тобу, жалпы калкы 510 миллионго жакын, бул болжол менен Түндүк Америка менен бир катарга кирет. 2016 -жылдын июнунда референдумдун жыйынтыгында Улуу Британия ЕБден чыгуу чечимин кабыл алган - бул 65 жылдык тарыхта европалык долбоордун биринчи жолу болушу.

Европа Биримдиги

• ЕБ 81 миллион калкы бар Германия же 66 миллион калкы бар Франция сыяктуу чоң өлкөлөрдү Мальта (420,000) же Люксембург (550,000) сыяктуу кичинекей өлкөлөр менен бириктирет. Ал түштүктө Жер Ортолук деңизинен түндүктө Арктикалык алкакка чейин, чыгышта Кара деңизден батышта Атлантика океанына чейин созулат.

ЕСтин маданий көп түрдүүлүгү

• башка нерселер менен катар, анын 24 расмий тили менен далилденет, кээ бир региондордун тургундары же мигранттар сүйлөгөн башка көптөгөн тилдерден тышкары. ЕБ жарандарынын 16% немецти эне тили катары эсептешет, андан кийин англис жана италия (ар бири 13%), француз (12%), поляк жана испан (ар бири 8%). Европа Биримдигинин институттарынын негизги күнүмдүк жумушчу тили англис жана француз тилдери.

ЕВРОПА БИРИМДИГИНИН БОРБОРУ

• Евробиримдиктин азырынча расмий борбору жок экендигине карабастан, Брюссель бул ролду ойнойт, анткени анда ЕБдин эң көп институттары камтылган. Бирок Евробиримдиктин маанилүү институттары Европанын башка шаарларында, анын ичинде Страсбургда, Франкфуртта жана Люксембургда бар.

Мамлекеттер

Австрия

Келишим жж.

Бельгия

Күчунө кирген жж.

1995

1997

1990

Венгрия

1995

Германия

2004

2007

1990

Греция

Дания

1995

1992

Исландия

2000

1996

2001

1996

Испания

2001

Италия

1991

Латвия

1995

1990

1997

Литва

2004

Люксембург

2007

2004

2007

1990

Мальта

Нидерланды

1995

2004

Норвегия

2007

1990

1995

1996

Польша

2001

2004

2007

2020 -жылдын аягында Шенген аймагында төмөнкүлөр болгон:

Мамлекеттер

Португалия

Келишим жж.

Күчүнө кирген жж.

1991

Словакия

1995.

2004

Словения

Финляндия

2007

2004

Франция

1996

2007

2001

1990

Чехия

1995

2004

Швейцария

Швеция

2004

2007

2007

1996

Эстония

2001

2004

2007

• Жакын арада Болгария, Румыния, Хорватия жана Кипр тизмеге кошулат. Бул өлкөлөр менен келишимдер буга чейин эле түзүлгөн, бирок али күчүнө кире элек.

• Маанилүү! 2021 -жылы Ирландия менен Улуу Британия мурдагыдай эле Шенген өлкөлөрүнүн тизмесине кирбейт.

• Улуу Британия алгач тышкы коопсуздукту камсыз кылуу үчүн виза саясатын жүргүзөрүн жарыялаган, ал эми Ирландия Улуу Британия менен визасыз режимди сактоо үчүн чыгып кеткен.

• Шенген мыйзамы Евробиримдикке кирбеген карлик мамлекеттерде да иштебейт - бул Монако, Ватикан жана Сан -Марино.

Кыймылдын өзгөчө шарттары

• Көрүнүп тургандай, Шенген өлкөлөрүнүн тизмеси акырындык менен өсүүдө, бирок 2021 -жылы туристке еврозонадагы өлкөлөрдүн тизмесин билүү жетишсиз, саякатчылар белгилүү бир мамлекеттин аймагында кыймылдын кандай өзгөчөлүктөрү иштээрин түшүнүшү керек. .

2021 -жылы кээ бир Шенген өлкөлөрү мурда берилген тизмеге киргизилгенине карабай, чек арадан өтүүнү көзөмөлдөөнү күчөтүшөт.

Мамлекет

Чек ара

Германия

Австрия менен

Австрия

Венгрия Словения менен

Венгрия

Хорватия, Словения жана Сербия менен

Дания

Германия менен

Швеция

Дания ( Эресунн көпүрөсү менен)

Норвегия

Дания, Германия жана Швециянын пармдору өткөн порттордо

Түштүк -Чыгыш Азия Улуттар Ассоциациясы (АСЕАН

• ) - Түштүк -Чыгыш Азияда жайгашкан 10 өлкөнүн саясий, экономикалык жана маданий регионалдык өкмөттөр аралык уюму. АСЕАН 1967 -жылы 8 -августта Бангкокто Бангкок Декларациясы деп аталган АСЕАН Декларациясына кол коюу менен түзүлгөн. АСЕАНдын келишимдик каттоосу 1976 -жылы гана Түштүк -Чыгыш Азиядагы Достук жана Кызматташтык Келишиминде жана Бали аралында кол коюлган АСЕАН макулдугу Декларациясында болгон.

АСЕАН

Метрополиялар-Мамлекеттердин басып алган жерлерге же колонияларга үстөмдүгү.

УЛУУ БРИТАНИЯНЫН ЭЭЛИКТЕРИ

УЛУУ БРИТАНИЯНЫН ЭЭЛИКТЕРИ

УЛУУ БРИТАНИЯНЫН ЭЭЛИКТЕРИ

ФРАНЦИЯНЫН ЧЕТ ӨЛКӨЛӨРДӨГҮ РЕГИОНДОРУ

ФРАНЦИЯНЫН ЭЭЛИКТЕРИ

ФРАНЦИЯНЫН ЭЭЛИКТЕРИ

АЯНТЫ

Регион

Мартиника

КАЛКЫ

Кариб деңизи

Реюньон

Инди океан

381 326 (2014)

Француз Гвиана

844 994 (2014)

Түштүк Америка

Майотта

Инди океан

254 541 (2015)

246 496 (2016)

АВСТРАЛИЯНЫН ТЫШКЫ АЙМАКТАРЫ