Сезүү органдары

22.11.17. Биология сабагы. 8 -»б» класс.

Сабактын темасы: Бой тутуу, булчуң жана тери сезими, жыт сезүү жана даам татуу.

Үй тапшырмасын кайталоо. Тема: Угуу анализатору. Угуунун гигиенасы.

Сабактын максаты:

• Угуу анализаторуна мүнөздөмө бергиле.
• Угуу анализаторунун түзүлүшүн жана кызматтарын талдоо.
• Үн толкундарынын жаралышын жана анын мээнин кыртышында иштелип чыгуу процессин талдоо.

1- варианттын тапшырмасы (10минут) (таб.№1)

Суроолор.

Балл.

Анализатор деген түшүнүккө мүнөздөмө бергиле?

Балл.

3

Сунушталган сүрөт аркылуу угуу анализаторунун түзүлүшүн аныктагыла?

5

Угуу анализаторунун нерв системасы менен байланышын далилдегиле?

6

Угуу анализаторунун бузулуу себептерин аныктагыла?

4

Берилген викторинанын суроолоруна жооп бергиле.

5

Үн толкундарынын жаралуу механизмин баяндап бергиле?

6

Викторина (1 вариант)

1. Адамдагы негизги сезүү органдары канча?

5

6

7

2. Кайсы сезим тең салмактуулукту жана салмакты пайда кылат?

А)көрүү

Б)жыт сезүү

В)вестибулярдык аппарат

3. Адамда көрүү кандай?

А)фасеткалык

Б)бинокулярдык

В)монокулярдык

4. Адам үндү кандай деңгээлин кабыл ала алат?

А)16 Гц - 20 кГц

Б)50 Гц - 70 кГц

В)100 Гц -230 кГц

5. Хеморецепциялык сезүү кайсы сезүүгө таандык?

А)жыт

Б)көрүү

В)даам

2- вариант

1.Кайсы органдар сезүүгө жардам берет?

А) Тери жана булчуң

Б) Тери, теринин былжыр чели, булчуң, былжыр чел

2. Кайсы илим жыт сезүүнү изилдейт?

А) Хеморецепциялык сезүү

Б) Офтальмология

В) Ольфактометрия

3. Канча негизги даам сезим бар?

А) 4

Б) 5

В) 6

4. Вестибулярдык аппараттын негизги органы кайсы?

А) Ички кулак

Б) Гипоталамус

В) Гипофиз

5. Адамдын даам татуусунун начарлашы эмне деп аталат?

А) Агевзия

Б) Дисгевзия

В) Гипогевзия

2- варианттын тапшырмасы (таб.№2).

Суроолор.

Балл.

Угуу анализаторун мүнөздөгүлө.

3

Угуу анализаторунун түзүлүшүндөгү ар бир бөлүгүнүн аткарган кызматтарына талдоо жүргүзгүлө.

5

Угуу анализаторунун рефлекс процесси менен байланышын далилегиле?

6

Кулак угуу түтүгүнүн (наушник) зыяндуулугун далилдегиле?

4

Берилген викторинанын суроолоруна жооп бергиле.

5

Угуу жана көрүү сезимдери адамдардын ортосундагы мамилелердин негизи экенин баяндап бергиле?

6

Баллдын жалпы суммасы

Тапшырмалар

Баллдар

1

3

2

5

3

6

4

5

4

5

6

6

Жалпы суммасы

29 балл.

Баалар

25-29 балл- «5»;

18-25 балл- «4»;

12-18 балл –»3»;

5-10 балл –»2».

Жаңы сабактын темасы: Бой тутуу, булчуң жана тери сезими, жыт сезүү жана даам татуу.

Сабактын максаты:

1. Жогорудагы сезүү органдарынын кызматтарын мүнөздөө.

2. Сезүү органдарынын импульстарынын мээнин бөлүмдөрүндө иштелип чыгышына талдоо жүргүзүү.

Сезүү органдары

Даам татуу

Бой тутуу

Булчуң сезими

Жыт сезүү

Тери сезими

• Класс 5 топко бөлүнүп,ар бир топ өз алдынча тема алат.
• Тема боюнча топтун ар бир мүчөсү тапшырмаларга даярданат жана презентация жасайт.
• Топтордун презентациялары сааттын жебесинин багыты аркылуу ротацияланып, текшерүүдөн өтүп, (№2 таблица) менен бааланат.
• (15-18 минут).

1-топтун тапшырмасы.

Бой тутууну сезүү.

1. Бой тутуу сезими кайсы сезүү органы менен тыгыз байланышта экенин далилдегиле?

2. Төмөндө берилген сүрөттөрдү пайдаланып, бой тутуу сезимин баяндагыла?

3. Бой тутуу сезиминин импульстарынын иштелип чыгышын баяндагыла?

2-топтун тапшырмасы.

Булчуң сезими.

• Адамдын денесинин абалын өзгөртүп турушунун өзгөчөлүгүн мүнөздөгүлө?
• Төмөндө көрсөтүлгөн сүрөттү пайдаланып, адамдын булчуң сезиминин дагы бир өзгөчөлүгүн баяндагыла?
• Кайсы учурларда адамдын булчуң сезими бузулушу мүмкүн?

3-топтун тапшырмасы.

Тери сезими

1.Тери сезимине мүнөздөмө бергиле?

2. Адамдын тери сезиминин импульстары мээнин кайсы кыртышында иштелип чыгаарын баяндагыла?

3.Төмөнкү практикалык ишти ишке ашыргыла. Кайсы бир предмет сунушталат,

аны көздү жумуп, аны мүнөздөп

бергиле?

4-топтун тапшырмасы.

Жыт сезуу

1.Жыт сезүү органы мүнөздөгүлө?

2.Жыт сезүү органдын импульстары мээнин кайсы бөлүгүндө иштелип чыгаарын баяндагыла?

3. Төмөнкү практикалык ишти ишке ашыргыла. Сунушталган предметтерди көздүңөрдү жумуп аны мүнөздөп бергиле?

5-топтун тапшырмасы.

Даам татуу.

1.Сүрөттө көрсөтүлгөн даам

татуу сезиминин аймактарын

аныктагыла?

2. Даам татуу сезиминин

импульстары мээнин кайсы

кыртышында иштелип чыгышын баяндагыла?

3.Даам татуу сезими менен сырткы секреция бездеринин ортосундагы байланышты баяндагыла?

Жаңы теманы баалоо (№2 таб.).

Топтор

Тапшырмалар

1

Баллдар

1

Жыйынтык баа

5

2

2

5

3

1

5

5

2

?

5

3

3

5

1

5

2

?

5

3

5

?

Жаңы теманы баалоо (№2 таб.).

Топтор

Тапшырмалар

4

Баллдар

1

Жыйынтык баа

2

5

5

5

3

1

5

5

2

3

?

5

5

?

Сезүү органдары силердин турмушуңарда …

Үйгө тапшырма. § 20. Сабактын максаттарына жооп берүү.

Жалпы тапшырма: «Сезүү органдары- жашоонун даамы» деген темада биологиялык эссе даярдоо.

1- топтун тапшырмасы: балыктардын, жерде – сууда жашоочулардын, канаттуулардын жана адамдын көрүү органдарына салыштыруу жүргүзүп,презентация даярдайт.

2- топтун тапшырмасы: балыктардын, канаттуулардын жана адамдын угуу органдарына салыштыруу жүргүзүп, презентация даярдайт.

Үйгө тапшырма.

3- топтун тапшырмасы: сүт эмүүчү жаныбарлардын анын ичинен адамдын жыт сезүү органдарынын өзгөчөлүктөрү боюнча презентация даярдайт.

4- топтун тапшырмасы: жаныбарлар даам сезеби? Деген суроо боюнча презентация даярдайт.

5- топтун тапшырмасы: жаныбарларда тери сезими кандай өрчүгөн? деген суроого презентация даярдайт.

Жаңы терминдер боюнча маалымат топтоо

• Бинокулярдык көрүү
• Хеморецепциялык сезүү
• Агевзия

Мугалимдин сабагынын анализи

Бүгүнкү сабак билим берүү стандартынын негизинде, б.а. окуучу (өз алдынча иштөө) менен мугалимдин (консультант) позициясында иштелип чыкты.

• сабактын тиби: өнүктүрүүчү\бышыктоо сабак;
• формасы: инсанга багытталган окутуу технологиясынын элементтери пайдаланылды;
• методу: Блум таксономиясыны негизинде, б.а. билим – аны кайра иштеп чыгуу – анализдөө – синтездөө – колдонуу – баалоо.
• баалоо: бири- бирин баалоо системасы, диагностикалык, формативдик жана суммативдик баалоонун элементтери пайдаланылды.

Мугалимдин сабагынын анализи

• 8-»б» класс былтыркы окуу жылына салыштырмалуу биология предметинен билим сапаты төмөндөгөнү байкалды, бирок класстагы окуучулардын окууга болгон потенциалы жогору.
• Бүгүнкү сабакта окуучуларга сабактын максаты так, конкреттүү жана аны ишке ашыруу мүмкүнчүлүгү реалдуу даярдалды. Окуучулар окууга керектүү материалдар менен камсыз болушту.
• Үй тапшырмасын жана жаңы теманы бышыктоо үчүн окуучуларга даярдалган тапшырмалардын деңгээли фактологиялык суроолордон башталып б.а. продуктивдик андан репродуктивдик (кайра иштеп чыгуу) жана креативдик (логикалык ой жүгүртүү) тапшырмалар, инфографикалар даярдалган.

Мугалимдин сабагынын анализи

• Окуучулар сабактын максаттарына жетише алышты.
• Тапшырмаларды аткарууда окуучулар ……. кыйналышты.
• Эмнени окуучулар жакшы оздоштуро алышты ….
• Окуучуларга окуу процессинде эмне кызыктуу болду ….

Көңүл бургандарыңыздар үчүн чоң рахмат!