"Шығармашылық білім беру саласы"

«Шығармашылық» білім беру саласын жүзеге асырудағы ғылыми-педагогикалық амалдар

1.Ойын, мүсіндеу, сурет салу арқылы шығармашылықты ерте дамыту әдістері: М. Гмошинская, Т.Дронова жән С.Якобсон. 2. Заманауи сабақты ұйымдастырудың заманауи амалдары: арт-сынып, студия. 3. Әдебиет пен музыка арқылы балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту бойынша Р.Штайнер, С. Лупан, М. Мартено, К. Орф, Л.Виноградов әдістері. 4. Шығармашылық қабілеттерді дамыту бойынша оқу сабақтарын жобалау

Мектепке дейінгі баланы дамыту мен тәрбиелеу үшін бейнелеу әрекетінің үлкен мағынасы бар.

а) Ақыл-ой тәрбиесі – қоршаған орта денелерінің әр түрлі пішіндері мен олардың кеңісте орналасуы туралы түсініктері, әр түрлі өлшемдері, түстердің әралуандылығы негізінде білім қорлары сатылап кеңейеді. Талдау, жинақтау, салыстыру, жалпылау тәрізді ой операциялары қалыптасады. Балалардың тілі дамиды, сөздік қоры молаяды, бейнелі, байланысқан тілі дамиды. Сабақ өткізу барысында жеке тұлғаның қалыптасуы үшін қажетті әуестенушілік, бастамашылық, ақыл белсенділігі, өзіндік әрекеттері қалыптасу үшін жайлы орта жасалады.

б ) Сенсорлық тәрбие – заттар мен құбылыстарымен сипап сезіну, олардың қасиеттері мен сапаларымен танысу.

в) Адамгершілік тәрбие – бейнелеу әрекеті (жапсырмалау) балаларда жақсылыққа , адалдыққа деген сүйіспеншілікті тәрбиелеу үшін қолдану қажет. Адамгершілік-еріктік өасиеттер тәрбиеленеді: бастаған істі аяқтау, мақсатқа жету үшін іспен нақты жұмыс жасау, досына көмек бері, қиындықтарды жеңу және т.б.

г) Еңбек тәрбиесі – бұл жерде ақыл-ой және физикалық белсенділік бір-бірімен астасады. Ою білу білігі, қайшымен жұмыс істей алу, қылқалам мен желімді пайдалану үшін физикалық күшті шығындау, еңбек дағдыларын талап етеді. Балаларды сабаққа дайындауға қатыстыру және сабақтан кейін орнын жинақтау еңбексүйгіштікті қалыптастыруға мүмкіндік береді.

д) Эстетикалық тәрбие – түсті сезіну – әдемі түс қоспаларын қабылдаудан эстетикалық сезім пайда болады. Бірінші кезекте заттың ырғақтық құрылымы, содан кейін оның бөліктерінің ырғақты орналасыу қабылдану арқылы ырғақ сезімі пайда болады . Тепе-теңдік сезімі – әр түрлі құрылымды толық қабылдау арқылы пайда болады. Осыдан кейін балаларда көркемдік талғамы дамиды.

Балабақшадағы мүсіндеу  

Балабақшадағы мүсіндеу – бейнелеу әрекетінің бі түрі, ол үдеріс барысында балалар қоршаған ортаның заттарын бейнелейді, жұмсақ материалдардан иілгіш бейне құрастырады (саз, ермексаз және т.б.) Мүсіндеу: - Балаларда байқағыштық, сипап сезу сезімін дамытады; - Толық бейнелі түсінік қалыптастырады; - Көру жадын, қолдың кіші моторикасын нығайтады; -Қиял мен шығармашылық қабілеттерін дамытады; - Балалардың жас ерекшеліктеріне жауап береді, әрекет арқылы олардың қажеттіліктерін қанағаттандырады.

Шығармашылық» білім беру саласын жүзеге асырудағы ғылыми-педагогикалық амалдар

• 1 кіші топ Сурет салу
• Мақсаты балалардың эстетикалық қабылдауын қалыптастыру, дербес тәжірибелік және шығармашылық әрекетті дамыту болып табылады.

•        Міндеттері:
•        бейнелеу өнеріне, музыкаға, ән айтуға, қарапайым аспаптарда ойнауға шығармашылық қызығушылықты қалыптастыру;
•        қағазбен, қарындашпен, қылқаламмен, бояулармен, сазбалшықпен таныстыру;
•        желімсіз жапсыру техникасын жетілдіру;
•        бейнелерді қағаз парағына толық орналастыруды, дөңгелек, ұзын пішіндерге ұқсас заттарды бейнелеуге үйрету;
•        суретшілердің суреттерімен таныстыру;
•        материалға ұқыпты қарап, дұрыс қолдана білуге үйрету;
•        балаларды музыкалық шығармашылыққа, жақсыны сезінуге тәрбиелеу.

Ересек тобы.

Мақсаты шығармашылық қабілеттерін дамыту, қиялды, байқағыштықты және қоршаған ортаны бейнелі қабылдай білуді, өз ойларын, сезімдерін көркем түрде бере білу біліктерін қалыптастыру болып табылады.

  Міндеттері:

       балалардың шығармашылық қабілеттерін, қоршаған ортаға эстетикалық қызығушылығын арттыру;

       балалардың өнер туындыларын қабылдау қабілеттілігін, эмоционалды қатынасын дамыту;

       балалардың түсінуіне жақын 2-3 қазақ халқының өнерімен таныстыру;

       халық ойыншықтары туралы түсініктерін кеңейту;

       балаларды әртүрлі бейнелеу өнерімен таныстыруды жалғастыру (живопись, графика, скульптура, сәндік-қолданбалы өнер);

       бірлесіп жұмыс жасау, жұмысты ұжыммен орындау дағдыларын қалыптастыру;

       өз жұмысының нәтижесін бағалауға үйрету;

        живопись және скульпторлық мүсіндердің туындыларымен таныстыруды жалғастыру (картиналар жәңе репродукциялық картиналар);

       балаларды безендірудің мәнерлі құралдарымен, балалар кітаптарындағы иллюстрациялармен, олардың авторларымен таныстыру;

       балаларды өнер туындыларын, олардың түрлерін дербес қарастыруды, мәнерлік құралдарына және мазмұнына көңіл аударуға баулу (ырғақ, түс, пішін, композиция).

Балабақшадағы мүсіндеу түрлері

• Затты мүсіндеу

• Жеке заттарды, соның ішінде ыдыс, жануарлар мен адамдарды мүсіндеуге арналған.

• Сюжетті мүсіндеу көлемді үшмөлшерлі ойын дамытуға арналған. Ермексаздан бір оқиға, бір-біріне қатысты қандай да бір әрекетті орындап жатқан, бір-бірімен тығыз байланысқан бір емес, бірнеше көлемді фигураны мүсіндеу қажет.

• Сәндік мүсіндеу халықтың қолданбалы өнері мәнерінде орындалған қарапайым фигуралыр мен заттармен танысуға немесе жасауға мүмкіндік береді.

Мүсіндеуге арналған ащы қамыр неден жасалады?

• Бір стакан ұнға сонша асханалық тұз алу қажет, жақсылап араластырыңыз, оған ½ стакан суық су және бір ас қасық күнбағыс майын қосыңыз. Барлығын тақтай үстіне қойып, бір қалыпқа келгенше жақсылап илеңіз, қажет болса – бөліктерге бөліңіз және қажетті түсті бояу қосыңыз. Дайын қамырды 3 сағатқа тоңазытқышқа салып қойыңыз (алдын ала полиэтилен пакетке салыңыз). Ол сол жерде қажетті көлемге келеді, және одан мүсіндеуге болады!

Балабақшадағы бейнелеу әдістері:

• көрнекілік;
• сөздік;
• практикалық

Жапсырмалау (латын тілінен аударғанда applicatio – салу ) – бұл әр түрлі кез келген материалдан қиылған немесе сай фонға жабыстырылған әр түрлі пішіндер, фигуралардан көркем бейне құрастыру тәсілі. Жапсырмалауда әр түрлі материалдар қолданылады: тері, киіз, мәуіт, былғары (мех), ағаш қабығы, мата, сабан, қағаз. 

Заттық жапсырмалауда балалар қағаздан қию және фонға әр түрлі заттық бейнелерді желімдеу білігін меңгереді. Сюжеттік-тақырыптық жапсырмалау тақырып немесе сюжетке сай бір-бірімен байланыстыәр түрлі заттарды қиып және жабыстыру білігінің болуы қажет. (“балапан жем шоқыды”, “балықтар аквариум ішінде жүзіп жүр”).

Сәндік   жапсырмалау ою әрекетінің түрі, симметрия ырғағының заңдылығына сай, ашық түстерді үйлестіре отыра сәндік элементтерін ою және оларды бір-бірімен сәйкестендіру білігін меңгереді (геометриялық , өсімдік пішіндері, құс, жануар, адам пішіндері). Заттарды стиль, сәндеуге үйренеді, оалрдың құрылымын жалпылайды, бейнелерге жаңа рең қосады.

М.В. Гмошинскаяның «Памперстегі суретшілер» әдістемесі. Бұл жерде әдістеме жоқ: бірге сурет салу шарттары мен тәсілдері көшіріледі. Сонымен, бірінші сабақтарда балаларға 1-2 бояу көрсетіледі (сары, қызғылт сары, жасыл), «бұлар бояулар және оларды жеуге болмайтыны» түсіндіріледі. Міндетті түрде олардың түстері аталады, содан кейін, бір бет қағаз беріледә және сәбиден «өз ізін қалдыру» сұралады.Аналары мен сәбилері бірге ватман немесе тұсқағаздарғаалақандары немесе саусақтарымен сурет салады( оңмен де, солмен де).

Бұл негізінен – рельс,баспалдақ, үшбұрыштар, дөңгелектер, сопақ – оларда қағаз бетінде пайда болған кезде, ересек адам оларды атайды және қандай түс пайдаланатынын айтады.

Бояулар ойыны. Баланы сурет салуға үйрету – егер ата-анысының ешқандай көркемсурет дағдылары болмасада, қиын емес. 2 жастан сабақтарды бастау керек.

«Жаңажылдық шырша" Бұл сабақ үшін ең алдымен қағаз бетіне шырша суретін салып алу керек, содан кейін балаға мақталы таяқшаларда әр түрлі бояуларға батыру арқылы шариктер мен шамшырақтарды салуды ұсыну қажет.

«Күннің көзі" Қағаз бетіне сары немесе қызғылт сары түсті шеңбер салу керек және балаға мақталы таяқша арқылы сәулелерін салуды ұсыну керек.

«Іздер" әр түрлі бөлшектерден құрастыру принципі бойынша бейнелеу.. Мысалы, машина(катушка - колёса, кубики - кузов и окно); замок волшебницы, животных и т.д.

«Шашырату" Для игры следует подготовить трафарет (можно использовать листья деревьев или вырезанные из картона фигурки), краску, зубную щетку, листы бумаги. Краску следует предварительно развести до жидкого состояния в баночке, а затем обмакивать в нее щетку и разбрызгивать краску на лист с трафаретом, стараясь при этом покрыть весь фон.