Синтаксический разбор сложноподчиненных предложений

9-ше классыште

марий йылме урокым эртарыме план.

Туныктышо:

Беляева Зоя Александровна

Урокын темыже: Сложноподчиненный предложений-влакым чонен да

лончылен моштымаш.

Урокын цельже: Сложноподчиненный предложений нерген шинчымашым

иктешлен пенгыдемдымаш.

Задаче-влак: Придаточный предложений-влакын тушкаштым пален

моштымо навыкым вияндаш. Синтаксис могырым чын

лончылен мошташ туныкташ. Шочмо калыкын шум-чон

поянлыкшым арален, йоратен илаш кумыландаш.

Кучылтшаш материал: тунемме книга, правил мутер, компьютер, проектор.

Урокын эртымыже.

1. Уроклан ямдылыме тат: экранысе тыланымаш мут (Беляева Т.Н.):

«Шочмо марий калыкдан пурымашыж нерген шонеда гын, тудын шум-чон поянлыкшым пален, арален, аклен илыза, пагалыме йоча-влак!

- Тугеже шум-чон поянлык дене кылдалтше у мут-влакым мутерышкына возена: культура – тувыра, сымыктыш- искусство, музей – тоштер, художник – суретче, ученый – шанче пашаен (экраныште)

2. Ушештарымаш.

2.1. Сложноподчиненный предложенийыште придаточный- влакын тушкаштым палыме йон-влакым каласымаш.

2.2. Доскаште возымо туныктышын шонкалымашыж дене палдарымаш:

1) Шочмо марий калыкетым пагален, йоратен илет гын веле, илышыште кугу кукшытыш шуат. 2) Тыланет раш, мо нерген мый ойлынем. 3) Кеч-кушко кает гынат, тудын пашаче кумылжо, мотор чонан улмыжо эре шинча ончылнет лийже. 4) Мутлан, марий муро чонетым кеч-кунамат паремден кертеш, сандене тудым мураш ит вожыл. 5) Адакшым шочмо марий йылмынаже тугай мотор, могайым туняштыжат от вашлий. 6) К унам сценыште марий куштымашым ужат, кап-кылетат куштылемеш. 7) Кусле дене шокталтен колтымым ужмеке, чонетлан туге чучеш, пуйто тый лывыргын-лывыргын южышто ийын коштат. 8) Яра жапыште тушто лияш тырше, кушто муро йонга. 9) Калык ойпого нергенат ит мондо, потомушто тудо кугезе коча-кова-влак деч кодын. 10) Икманаш, калыкетын мотор сынжым арален кодаш манын, чылажымат шумышкет шындаре.

2.3. Придаточный предложений-влакын тушкаштым палемдымаш.

2.4. Экраныште ончыктымо предложенийышке келшыше шомак-влакым пуртен возымаш (вес предмет дене кыл):

Икымше марий хор нерген ойлена гын, композитор ………нерген шарналтышаш улына.

Марий краеведеский тоштер нерген орйлена, сандене …….. лумжым шарналтышна.

Аксар ……….. шокшын йоратен, садлан……… .

« ………..» повестьын геройжо С.Суворов окопышто шкетынг лийын гынат, ………… .

Почеламутышто кум слоган стопаште ударений икымше слогеш возеш гын, тыгай размерым …………. маныт.

2.5. Пытартыш предложенийым синтаксис могырым лончылымаш (доскаште, тетрадьыште).

2.6. Главный предложений пелен турло придаточныйым шынден возымаш:

Мый раш палем, ……

2.7. 64-ше стр-се 101 ше пашам устно ыштымаш.

2.8. Калык ойпого почеш паша (экраныште)

2.8.1. Коча-кова-влак ойлат, пуйто омсалондемыште але устелыште шинчаш ок лий (синтаксис могырым лончылаш).

2.8.2. Калыкмут-влак почеш придаточный-влакым палемдымаш. (Кушаков Александр ямдылен)

3. Иктешлымаш : экранысе ончылмутым синтаксис могырым лончылаш.

4. Монгысо паша: Калыкетым пагалет гын. ……

(умбкыже шуяш)