Сөз өстүрүү: "Арча"

Сабактын максаты:

Күтүлүүчү натыйжалар

Когнитивдик: окуучулар сүйлөө чеберчилигин өнүктүрүүнүн формуласын үйрөнүшөт.

-өз алдынча текст жаза алса;

Социо-маданий: классташтар бири-бирине ынтымактуу болушат.

-классташтарына жагымдуу мамиле кура алса;

Кептик: ар бир окуучу жекече көз караштарын айтышат.

-жекече ойлорун башкаларга таңуулабаса.

Сабактын баскычтары

Мугалимдин ишмердиги

Окуучунун ишмердиги

1)Уюштуруу

(5 мүнөт)

Бар болуңуздар!

«А» тамгасынан кеткен тамгалар менен бири-бирибизди мактайбыз, эркелетебиз…

Арыбаңыз!

Акылдуумсуң, ак көңүлүмсүң, айкөлүмсүң, аппагымсың

2)Үй тапшырмасын суроо(5-мүнөт)

Көнүгүүну текшерүү. Эрежелерди суроо

3)Жаңы тема. (10 мүнөт)

Арча

Ачык жашыл түстөгү, ийне жалбырактуу, өзгөчө жыты бар өсүмдүк – бул арча. Кургакты сезгич келип, нымдуулукту көтөрө албайт. Алгачкы өсүү мезгили жай жүрүп, андан соң ылдамдай баштайт. 50-60 жылдын ичинде 30-40 метрге жетип, 250-300 жылга чейин жашоосун улантат. Арчанын сегиз түрү аныкталган. Алар Украина, Беларуссия, Латвия, Литва, Эстония, Казакстан жана Кыргызстандын токойлорунун көпчүлүк аянтын ээлейт.

Арчанын жыгачы гана эмес, ийне жалбырактары да иштетилет. Андан канаттуулардын жана малдардын жемине кошуп берүүчү витамин ундар даярдалат. Арча жыгачынан жогорку сапаттагы кагаз, целлюлоза даярдалат. Сапаттуулугу жогору болгон ар кандай буюмдардын жыйырма миңден ашуун түрлөрү жасалат.

Арча айыл чарбасына да көп кирешени алып келет. Тоолорду жер көчкүлөрдөн, уроолордон, сел жүрүүлөрдөн коргойт. Жер кыртышынын сакталышына жардам берет.

Жыгачы бекем болгондуктан, кыргыз элинин жашоо-тиричилигинде арча көп пайдаланылган. Үй-бүлөдө наристе төрөлсө, арча бешикке салышып, ат жалын тартып калганда, арчадан жасалган ээрге мингизишкен.

1)Окуучулар менен иштөө (12 мүнөт)

1. Төмөнкү сөздөрдү эске сактап, кебиңерде туура пайдалана билгиле.

Ийне жалбырактар, сезгич, нымдуулук, целлюза, жер көчкү, уроолор, ат жалын тартуу.

1. Антоним, синоним, омонимдерин табуу.

Нымдуу// наристе - ачык – 1. _________

Ичинде // сезгич - 2. _________

Туура // төрөлүү - түр – 1. __________

Ылдам // көп - 2. __________

Улантуу // айыл -

1. Чачылган сөздөрдү бириктирип сүйлөм түзгүлө.

А) Өсүмдүк, көп, арча, жашаган, жыл._______________________________________________

Б) Арчанын, оору-сыркоону, жыты, алыстатат.________________________________________

В) Чоңойбойт, деңгээлде, жерде, жетишээрлик, нымдуу._________________________________

Г) Жеңилдиги, арчадан, буюмдар, айырмаланат, жасалган, сапаттуулугу, менен, бышыктыгы.

__________________________________________________________________________________

Д) Сактоого, сел каптоодон, тамырынын, жер көчкүлөрдөн, жардам берет, бекемдиги.

__________________________________________________________________________________

1. “Кубик” ыкмасы менен арча жөнүндө чакан текст түзүү.

1. Формасы, түсү, өлчөмү

2. Салыштыруу (эмнеге окшош, эмнеси менен айырмаланат?)

3. Ассоциация (арчаны көргөндө, эмнени эске салат?)

4. Талдоо (кантип өсүп чыгат, эмнеден турат?)

5. Колдонуу (кантип пайдаланылат)

6. Жыйынтык (“ооба” же “каршы” мааниде)

4)Бышыктоо

(5 мүнөт)

1. Суроо түзүп, жооп бергиле.

• Арча кандай өсүмдүктөрдүн түрлөрүнө кирет?__________________________

• ____________________________________________________________

• Кандай климатта жакшы өсөт?____________________________________

• _____________________________________________________________

• Айыл чарбасында кандай максатта иштетилет?______________________

• ______________________________________________________________

• Кыргыз элинин тиричилигинде кандай буюмдар жасалган?______________

• ________________________________________________________________

5) Рефлексия

(2 мүнөт)

Бүгүнкү сабактан кандай маалымат алдыңар?

Сабакта эмнеден кыйналдыңар?

Эртеңки сабакты эмнелерди күтөсүңөр?

6)Үйгө тапшырма

(3мүнөт)

Жаратылыш жөнүндө 10 макал –ылакап, учкул сөз жаттап келүү

Жаратылыш жан досум.

7)Бааолоо

(3мүнөт)

Окуучулардын аракетине жараша.

«5», «4», «3», «2»