«Мантыйк кая?» уены
Уен форматы Командалы интеллектуаль уен
Раундлар саны 5 раунд
Вакыты 40-45 минут
Аудитория 5–9 сыйныфлар, мастер-класс өчен
Җиһазлау Презентация (рәсемнәр), музыкаль язмалар, сигнал төймәләре
---
РАУНД 1: «ҖЫРНЫ РӘСЕМНӘРДӘН ТАП» (Угадай песню по картинкам)
Бу раундта экранда 3 рәсем күрсәтелә. Бу рәсемнәр бер татар халык җырына яки популяр татар җырына бәйле. Командалар җырны танырга тиеш.
---
1.1 Беренче җыр
Экранда өч рәсем:
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
👅 Тел 👶 Бала 👩👧 Әни
Җавап: «Туган тел» (Габдулла Тукай сүзләре)
Аңлатма: Тел – туган тел, бала – әнидән ишеткән тел, әни – туган телне салучы.
---
1.2 Икенче җыр
Экранда өч рәсем:
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
🏠 Өй 🧣 Эшләпә 🎶 Ноталар
Җавап: «Түбәтәй» (Татар халык җыры)
Аңлатма: Түбәтәй – милли эшләпә, җырда: «Түбәтәйем тукымасы, туган якка сәлам...»
---
1.3 Өченче җыр
Экранда өч рәсем:
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
🌾 Басу 🏇 Атлы егет 🎉 Бәйрәм
Җавап: «Сабантуй»
Аңлатма: Сабантуй – уңыш бәйрәме, басу эшләре беткәч үткәрелә, ат чабышлары була.
---
1.4 Дүртенче җыр
Экранда өч рәсем:
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
🍰 Чәк-чәк 🧂 Тоз 🍞 Икмәк
Җавап: «Кунакчыл бул» (Кунакка икмәк-тоз, чәк-чәк)
Аңлатма: Бу җыр кунакчыллык, татарның сый-хөрмәте турында.
---
1.5 Бишенче җыр
Экранда өч рәсем:
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
👗 Кыз 💃 Бию 👏 Шаян көй
Җавап: «Әпипә» (татар халык бию-җыры)
Аңлатма: Әпипә – шаян, көлкеле кыз турында бию җыры.
---
РАУНД 2: «ЛОГИК ЧЫЛБЫР» (Логическая цепочка)
Бу раундта өч рәсем бирелә. Аларны логик бәйләп, бер сүз яки бер мәкаль табарга кирәк.
---
2.1 Беренче чылбыр
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
🌲 Агач 🌿 Тамыр 👥 Дуслар
Җавап: «Агач тамыры белән, кеше дуслары белән көчле»
Логика: Агачның тамыры – терәге, кешенең дуслары – терәге.
---
2.2 Икенче чылбыр
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
👅 Тел ⚔️ Кылыч 🔪 Үткен
Җавап: «Тел – кылычтан үткен»
Логика: Тел белән яралау кылычтан да куркынычрак.
---
2.3 Өченче чылбыр
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
🤐 Тынлык 💰 Алтын 💬 Сүз
Җавап: «Сүз – көмеш, тынлык – алтын»
Логика: Көмеш белән алтын кыйммәт, сүз белән тынлык та шул кадәр кыйммәт.
---
2.4 Дүртенче чылбыр
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
🐝 Бал корты 👨🌾 Эшче 🐻 Аю
Җавап: «Эшләгән эшче – баллы корт, эшләмәгән – эшсез аю»
Логика: Бал корты һәрвакыт эшли, аю – ялкау.
---
2.5 Бишенче чылбыр
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
👆 Бер бармак ✊ Кул 🦷 Теш
Җавап: «Бер бармакка теш капмас»
Логика: Бер бармакка теш капсаң да, авыртмый; бер кешегә каршы тору җиңел, әмма бергә булсаң – көчле.
---
РАУНД 3: «СУРӘТТӘ НӘРСӘ ЯШЕРЕНГӘН?» (Что спрятано на картинке?)
Бу раундта һәр слайдта бер зур рәсем, анда мәкальнең төп мәгънәсе яшеренгән.
---
3.1 Беренче сурәт
Сурәт: Агач янында өч бармаклы кул. Бер бармак аерым, ике бармак бергә.
Нәрсә яшеренгән? Бердәмлек
Мәкаль: «Берлек – бәхет, бердәмлек – көч»
---
3.2 Икенче сурәт
Сурәт: Бер кеше авызын ачкан, авызыннан ут чыга. Икенче кеше авызын япкан, башы тирәсендә алтын түгәрәк.
Нәрсә яшеренгән? Сүз – көмеш, тынлык – алтын
Мәкаль: «Сүз – көмеш, тынлык – алтын»
---
3.3 Өченче сурәт
Сурәт: Балалар бергәләп зур таш күтәрә. Ташның өстендә «җиңү» сүзе язылган.
Нәрсә яшеренгән? Бердәмлек
Мәкаль: «Бергә булсаң – ташны да күтәрерсең»
---
3.4 Дүртенче сурәт
Сурәт: Бер кеше кулына бал алып тора, икенче кеше эш кораллары тота, өченче кеше аю рәвешендә ята.
Нәрсә яшеренгән? Эшчәнлек
Мәкаль: «Эшләгән эшче – баллы корт, эшләмәгән – эшсез аю»
---
РАУНД 4: «МӘКАЛЬНЕ ТАБЫП БЕТЕР» (Собери пословицу)
Бу раундта ике рәсем бирелә. Алар ике өлешле мәкальнең беренче һәм икенче өлешен белдерә.
---
4.1 Беренче мәкаль
Рәсем 1 (башы) Рәсем 2 (ахыры)
🌲 Агач + 🌿 Тамыр 👥 Кеше + 🤝 Дуслар
Җавап: «Агач тамыры белән, кеше дуслары белән көчле»
---
4.2 Икенче мәкаль
Рәсем 1 Рәсем 2
👅 Тел + ⚔️ Кылыч 📏 Үткен + ⚡ Тигез
Җавап: «Тел – кылычтан үткен»
---
4.3 Өченче мәкаль
Рәсем 1 Рәсем 2
🍞 Икмәк + 🧂 Тоз 👨👩👧👦 Татар + 🏠 Өй
Җавап: «Икмәк-тоз – татарның асыл сыйлары»
---
4.4 Дүртенче мәкаль
Рәсем 1 Рәсем 2
📖 Уку + 💡 Белем 💎 Чишмә + 🔑 Тормыш
Җавап: «Уку – белем чишмәсе, белем – тормыш көзгесе»
---
4.5 Бишенче мәкаль
Рәсем 1 Рәсем 2
🏁 Эш + ✅ Бетү 🎉 Уен + 🎭 Ярый
Җавап: «Эш беткәч, уйнарга ярый»
---
РАУНД 5: «МӘКАЛЬ – ЛОГИКА» (Пословица – логика)
Бу финал раундында өч рәсем бер мәкальнең өч төп элементын күрсәтә. Командалар мәкальне тулысынча әйтергә тиеш.
---
5.1 Беренче мәкаль
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
🦷 Бер теш ✊ Бер кул 🙅♂️ Капмас
Җавап: «Бер бармакка теш капмас»
Мәгънәсе: Бер кешегә каршы тору җиңел, әмма бергә булганда көчле буласың.
---
5.2 Икенче мәкаль
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
🐺 Бүре 🐏 Сарык 👕 Тун
Җавап: «Бүре тун кидерсә дә, сарык булмас»
Мәгънәсе: Явыз кеше ничек тә киенсә дә, явызлыгын калдырмас.
---
5.3 Өченче мәкаль
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
👄 Авыз 🍯 Бал 🦷 Теш
Җавап: «Авызда бал, тештә үт»
Мәгънәсе: Сүзе йомшак, әмма эше явыз булган кеше турында.
---
5.4 Дүртенче мәкаль
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
👨🌾 Бер кеше 🌾 Басу 🤝 Җыелыш
Җавап: «Ялгыз кеше басу утыра алмас»
Мәгънәсе: Зур эшне бер кеше башкара алмый, ярдәм кирәк.
---
5.5 Бишенче мәкаль
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3
👶 Бала 👨👦 Ата 🏡 Оя
Җавап: «Бала – ата-ананың оясындагы кош»
Мәгънәсе: Балалар әти-әнисен карый, аларны якларга тиеш.
---
ФИНАЛ: «БОЛЬШОЙ ЛОГИК КВЕСТ»
Финалда командаларга бер юлда 5 рәсем күрсәтелә. Бу рәсемнәр аша бер зур мәкаль яки татар халык әйтеме яшеренә.
---
Финал биреме
Рәсем 1 Рәсем 2 Рәсем 3 Рәсем 4 Рәсем 5
🗣️ Күп сүз ❌ Күп хата 🔇 Тынлык 💰 Алтын 🧠 Акыл
Җавап:
«Күп сүз – күп хата, күп хата – акыл югалту. Сүз – көмеш, тынлык – алтын»
Тулы аңлатма: Бу финалда командалар өч мәкальне берләштерергә тиеш:
1. Күп сүз – күп хата
2. Сүз – көмеш, тынлык – алтын
3. Акыллы кеше тын, ахмак кеше күп сөйли
---
ЙОМГАКЛАУ
Алып баручы сүзе:
Хөрмәтле командалар, сез бүген «Логика кайда?» уенында татар халык мәкальләре, җырлары, логик чылбырлар аша үз белемнәрегезне күрсәттегез.
Татар халкы гасырлар буе:
· Акыллы сүзләрне мәкальләргә салган,
· Моңлы хисләрен җырларга салган,
· Тормыш тәҗрибәсен логик чылбырларга бәйләгән.
Бүген без шул мираска бергәләп сәяхәт кылдык.
---
БҮЛӘКЛӘҮ
Җиңүче команда: «Логика остасы» дипломы + чәк-чәк
Актив катнашучылар: Сертификатлар + тәмлекәчләр
1 681
41 453 
