"Табиғи карбонаттар" Химия

^Бөлім:

10.3 17-топ элементтері

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 10ЖМБ

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Табиғи карбонаттар

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.1.6 табиғаттағы карбонаттар айналымының схемасын құру және олардың қолданылу аймағын атау

Сабақтың мақсаты:

• Табиғаттағы карбонаттар айналымының схемасын құрады және олардың қолданылу аймағын атайды

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

7 минут.

Ұйымдастыру кезеңі: Оқушыларды түгелдеу.

1.Тақырыпты айқындау.Психологиялық жағымды әсер тудыру. Мюнстерберг әдісі..

Өткенді қайталау. «Кім жылдам» әдісі арқылы сызбанұсқаға сәйкес реакция теңдеулерін құрастыру ұсынылады.

Сабақта ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру.  Нұсқау.

Алдарыңыздағы берлген мәтіннен қадетт сөз құрастырыңыз.Сіздердің міндеттеріңіз мәтіннің бірінші әрпінен соңына дейін қарап шығып, арасында кездескенкілт сөздерді тауып және олардың астын сызып белгілеу.Тапсырманы тез әрі нақты орындау керек 

БРШАДҒАҢРЗҒАФРО    1 Қатар

СӘЛКТIТАМЛIРТТОЖ   2 Қатар

ТЛМIБЕНЙАЛIШАЗН     З қатар

  Тапсырма №1. Сызбанұсқада берілген айналымдарды жүзеге асыратын химиялық реакция теңдеулерін жаз:

Мадақтама арқылы

«Жарайсың!»,

«Керемет!»,

«Жақсы!»

деп ынталандырып отыру.

Әр дұрыс жауапқа

  1 балл 

Дескриптор:

-Реакция теңдеуін құрастырады;

-реакция теңдеуін теңестіреді.

2балл

Слайд

Сабақ ортасы

35 минут

Жаңа сабақ. Топқа оқулықпен жұмыс жүргізу ұсынылады.

«Түртіп алу» әдісі қолданылады

Мәтінді оқыту әдісі

 Мәрмәр өндірісі

Мәрмәр карьер депаталатын жергілікті аймақтардан алынады.Алдымен кен орнын табу үшін жер қыртысының

беткі қабаты алыныптасталады, содан соңжарылғыш заттардың неарнайы аралардыңкөмегімен олардан текшетәріздес блоктар кесіліпалынады.

Әктасты ерітінді.Әктасты ерітінді жаңа ғимарат құрылысында кірпіштерді қалауда және қабырғаларды сылауда қолданылады.

Әктасты ерітінді сөндірілгенәкті тиісті мөлшерде сужәне топырақпенараластыру арқылыалынады. Құрамындағыартық су буланатындықтан,бірнеше сағаттан соңерітінді шөгеді.

Жаңа сөздер Сталакиттер, сталагмиттер, Сталагнаттар

Шектен тыс қышқылданған топырақты бейтараптандыруға

кальций оксиді қолданылады. Оны сумен араластырып, пайда болған суспензияны топыраққа шашады.

 Кальций оксидінің

сумен әрекеттесуінің нәтижесінде түзілетін кальций гидроксиді топырақты қышқыл ететін заттарды бейтараптандырады. Бір гектар жерді бейтараптандыру үшін 1-ден 6 тоннаға дейін кальций оксиді қажет.

1 және 4- тапсырма

Ерекше білімді қажет ететін оқушыларға жұптық және топтық жұмыс ұйымдастыру арқылы қолдау көрсетіледі. Тапсырманы орындау қосымша ресурстар ұсынылады.

№5 тапсырмада сілтілік жер металдардың табиғаттағы айналымын сызбанұсқа түрінде көрсету сұралады.

Топқа берілген тақырып бойынша оқулықты оқып, талқылайды. Тапсырма орындайды.

Оушылар оқулықтан және алдарына берілген мәтінді оқып отырып өздеріне  таныс  емес термин, сөздерді жұмыс дәптерлерінде жазып алады.   

Таныс емес  терминдерді мұғаліммен бірге талқылайды .

Тапсырма №2. Жұптық жұмыс. ЕБҚ.

Натрий карбонатының қалдығын кермектігі белгісіз 1 л суға қосқан. Нәтижесінде 0,2 г кальций карбонаты CaCO₃ тұнбаға түседі. Кальций иондарының құрамы арқылы су кермектігін анықта. 

Тапсырма №3. Табиғи   карбонаттардың 200- ден астам минералдары белгілі. Кейбір  карбонаттар тау жыныстарының  негізін құрайды. Кальций  карбонаты теңізде тіршілік ететін тірі  ағзалардың қаңқасын, бақалшағын құрайды.Олардың қалдықтарынан бор немесе  басқа да минералдардың шөгінділері  түзіледі.

А) Төменде берілген  минералдарды   формуласымен сәйкестендіріңіз. 

B) Доломит минералынан алынған ұнтақ тыңайтқышты доломит ұны деп атайды.  Доломит  ұны  экологиялық  таза  тыңайтқыш болып есептеледі және магнийге бай болғандықтан,  топырақтың  қышқылдылығын төмендетеді. Сондықтан  қышқылдылығы жоғары топыраққа күз бен көктем уақытында доламит ұнын  енгізеді.

Доломиттің құрамындағы кальцийдің массалық  үлесін (пайызбен) есептеңіз.

Тапсырма №4. ЕБҚ

Суретте көрсетілген сандарға сәйкес келетін материалдар мен реакциясы дұрыс көрсетілген жауаптар катарын таңда:

көмір, әктас, цемент, құм, 

CaCO₃ (қ) + 2HCl (с.е) ⟶ CaCl₂ (с.е) + CO₂ (г) + H₂O

саз, көмір, әктас, цемент, 

CaCO₃ (қ) + 2HCl (с.е) ⟶ CaCl (с.е) + CO₂ (г) + H₂O

әктас, құм, саз, цемент, 

CaCO₃ (қ) ⟶ CaO (қ) + CO₂ (г)

саз, құм, көмір, цемент, 

Ca(OH)₂ (қ) + CO₂ (г) ⟶ CaCO₃ (қ) + H₂O

Жауабы: әктас, құм, саз, цемент, 

CaCO₃ (қ) ⟶ CaO (қ) + CO₂ (г)

Тапсырма №5. Сілтілік жер металдардың табиғаттағы айналымын сызбанұсқа түрінде көрсет.

Дескриптор:

-Кальций карбонатының молярлық массасын есептейді

- 1 моль кальций карбонатында CaCO₃ қанша кальций бар екенін анықтайды.

- кальций карбонатындағы кальций иондарының құрамын есептейді.

2 балл

Дескриптор:

- берілген  минералдарды   формуласымен сәйкестендіреді;

- Доломиттің құрамындағы кальцийдің массалық  үлесін (пайызбен) есептейді.

2балл

1 балл

-

2 балл

Үлестірме қағазы

Үлестірме қағазы

Үлестірме қағазы

Сабақтың соңы

3 мин.

«ҚИЫН-ҚЫЗЫҚ-ҚҰНДЫ» әдісі.

Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.

Жеке жұмыс:

Қиын болса бұлтқа

Қызық болса шөпке

Құнды болса гүлдің суреттеріне жазып, тақтаға ілу арқылы сыныптың тақырыпты қаншалықты меңгергені бақыланады және баллдық жүйемен сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.

Алған балдарын жинақтайды.

Үлестірме қағазы

Оқу тапсырмасы

• Табиғи карбонаттар