Тарбия деген эмен?

                                                     ТАРБИЯ  ДЕГЕН ЭМНЕ.

                Тарбия  деп – инсандын адебин, аң-сезимдүүлүгүн, ыймандуулугун  максатыка ылайык   системалуу  калыптандыруу   процессин түшүнөбүз.

“ Тарбия дегенибиз  -- адамзаттынын социалдык  тажрыйбасын  өздөштүрөт. Ал  үй бүлөнүн жана мектептин , мекткпке  чейинки  жана  мектептен  тышкаркы  мекемелердин, балдар  жана жаштар уюумдарынын,коомчулуктун бирдиктүү   ишмердиги аркылуу  жүзөгө  ашат. Инсандын  калптанышына  коомдук турмуштун, илим менен  техниканын өнүгүшү,адабият, искусства,массалык  маалымат   каражаттары

таасир берет.Ошондой  эле адам өзүн-өзү  тарбиялайт.

                     Аны үчүн жаш муундардын  мурункулардын  тажрыйбасын өздөштүрүүсү , маданияттын өнүгүшүнө өз салымын кошуусу  талап  кылышат.Адептик  тарбия мурунку муундан кийинки муунга түшүндүрүү, көнүгүү аркылуу  берилет  да,көпчүлүк элдин пикири  аркылуу бекемделет. Ар бир  бала коомдогу адептүүлүктү  өздөштүрүү  менен  башкалардын   адебине баа  берет. Коомдун өзгөчөлүктөрүнө  жараша  тарбиянын  максаты, мазмуну, уюштурулушу  жана методдору  өзгөрүп  келген.Тарбиянын  өзөгү – инсандын  өзүн-өзү таанып билүүсү. Өзүн-өзү таанып билүү жөнөкөй  нерсе эмес, ал өтө терең  масале. Эгерде цивилизациянын “шарапатынан”  адам адептик аң сезимин, бүтүндүлүгүн               жоготсо,адам  өзун озу  бүлдүрүүнүн одоно  формаларына умтулса,анда  цивилизатция  эмне кереги бар.

                   Тартиптүүлүк  деген эмне?  Окуучунун тартиптүүлүгү-анын  аң-сезимдүүлүгүнүн   белгиси,тартипти  сактай билген окуучунун артыкчылыгын – анын  эркинин  күчтүүлүгү,бир эле мезгилде  бир нече адатка көнүгүү мүнкүн  эмес.Ар бир бала ар башка мөөнөттө  адатка  көнөт    Ал эми адепсиз  адаттан кутулуу үчүн  андан көп убакыт талап кылыпат. Мисалы,оройлук, калып айтуу  адепсиз адаттарды кутулуу үчүн  анын  зыяндуулугун түшүнүү, ага көзү жетүү  керек.Адептик адатка көнуш учун:”Акыл-эстүү иш аракетти   башында  тез  кайталоо, кийин  эске туткан сайын кайталоо;жаман адаттын зыяндуулугун,жакшы адаттын  пайдалуулугун түшундүрүү, жаман адаттан  кутулуу жөнүндө  ойлоо;башкаларга кам корүүнү  адатка  айландыруу, бироонун кубанычына   кубанып,кайгысын бөлүшүүгө  көнүгүү керек. Адамдын  адаттары  анын    аң-сезиминин программалангандыгын  күбөлөндүрөт.Адам -психкалык  жактан  аң-сезимдүү  программалоонун  натыйжасы. Адамдын  адаты  менен  бекемдебей   калышат.                                 

                           Бала тарбияны  эң биринчи кимден алат?  Албетте,ата-энеден  алат  тарбия  үйдөн башталат. Калган бөлүгү мектептен , чөйрөдөн    алат.Тарбия берүүдө атага караганда  эненин ролу чон. Ошондуктан:                                   “атасы  жамандын бирөө жаман, энеси  жамандын баары  жаман”- деген       азыр көпчүлук  ата-энелер  көр турмуштун  айынан  балдарына  тарбия  берүүгө убактылары  жок  болуп калганын мойнуна алып келишет.  Мектеп    босогосун  аттаган 7 жашар бала жаман адаттарга  көнүп , жалган сүйлөгөндү ,бирөөнү алдаганды ,уурулук  кылганды,сөгүңгөндү  үйрөнүп     келип ,мугалимге проблема  түзүүдө. Азыркы проблемалуу  үй-бүлолор  жөнүндө айта кетмекчибиз.