Тарбиялык саат 10-класс

Кыргыз Республикасынын Билим жана илим министрлигинин Баткен областынын Кадамжай районундагы №47 Темирбаев атындагы орто мектеби.

№47 А. Темирбаев атындагы орто мектеби 2020-2021 – окуу жылы

“Кылмыштуулуктун алдын алуу”

Аткарган: Каратаева Сабира.

“Кылмыштуулуктун алдын алуу”

«Өспүрүмдөр кылмышка каршы» деген ураандын астында өтүүчү

онлайн сабактын иш-планы

Максаты:

А) Окуучулар арасындагы кылмыштуулуктун алдын алууга жана улуттар арасындагы достукту, ынтымакты чындоо керектигин үйрөнүшөт;

В) Жаштар ан-сезиминде кылмыштын зыяндуулугун аңдап сезешет;

Г) Өспүрүмдөр милициянын катарына тартылышат жана спортко шыктанышат;

Жабдылышы: слайд, сүрөттөр, интерактивдүү доска, видеодисктер, маркер, стикер ж.б.

Уюштуруу:

Амансыздарбы, энедей ардактоочу, элдин баласына мээрим берип суйуп эркелетуучу, бутундой чынар даражасына жеткируучу, ниети асмандай тунук адамзаттын багбаны болгон мугалимдер!

Биздин Алымкул Үсөнбаев атындагы «Арал» орто мектебине кош келиниздер! Мына, биздин тоолуу мекенибиз эмне деген керемет жер! Дуйнодо мындай табияты кооз, торт мезгили тугол жер барбы? Болсо да Кыргызстаныма жетпес деп ойлойм. Бул жонундо канча айтса да жетишсиз.

Куш ондуу аба жиреп уча алабыз,

Балыктай сууда калкып сузо алабыз.

А бирок, аттигинин,айткылачы,

Канткенде, адам болуп бейкут омур суро алабыз,- демекчи,мамлекетибиздин тынчтыгына, саламат жашап жатканыбызга каниет кылалы.

- Кымбаттуу коноктор, ардактуу мугалимдер, ошентсе да, «Сен айтпасан, мен айтпасам, ким айтат?» демекчи, айтып деп, ортого алып чыгуучу маселе жаралып жатат. Ал оспурумдор арасындагы кылмыштуулук, мектеп рекети – коомду каптаган социалдык жарага айланып, кылмыштын жузу жылдан – жылга жашарып бараткандай. Андыктан ийри олтуруп туз кенешели деген максатта чогулуп отурабыз. Силер менен отулуучу тегерек столдун темасы: «Оспурумдор кылмыштуулукка каршы» деген ураандын астында отулмокчу.

- Айткылачы, балдар, дегеле кылмыш деген эмне?

- Кылмыш- бул бейбаштык, ээнбаштык, адепсиздик, зоокурлук, бекерчилик, уурулук, тарбиясыздык, ыймансыздык.

- Кылмыш – коом учун коркунуч туудурган иш аракет, же болбосо. мыйзамдуу турдо чара коруло турган кайдигерлик.

Бугун биздин коомдун алдында эн актуалдуу, социалдык мааниси терен маселелердин бири- оспурумдор арасындагы кылмышты азайтуу жана алардын алдын алууну жогорку денгээлге чыгаруу болуп эсептелет. Олкодо татаал криминалдык абал сакталып турганынан улам, баарынан мурда, оспурумдордун коркунучтуу кылмыштарга баруусу бугунку кундо азайбагандыгынан, алардын арасындагы доочулук, же мындайча айтканда, «мектептеги рекет» курч койгой болуп турганынан улам, бул маселени тезинен чечуу зарыл.

Ой-чабыт:

- Айткылачы балдар, кылмыштын турлору деп кайсыларды эсептейсинер?

- Уурулук, тоноо, коркутуу, каракчылык. Хулиганчылык, мушташуу, мажбурлоо, денеге залал келтируу, алдамчылык.

Ой-чабыт: Туура айтасынар, балдар, силер айткан кылмышты кимдер, кимдин балдары жасашат?

1. Мигранттардын балдары: ата-энелер жумушсуздуктан улам балдарын кароосуз калтырып жатышат

2. Тарбиясы жок , тарбия коркорбогон балдар.

3. Байдын балдары.

- Андай болсо томондогу эпизоддорго конулунорду бурамын.(слайддан корсотулот)

Бул кылмыштын кайсы туру, эмне учун?

Бир нече корунуш корсотулуп талкууга коюлат.

- Балдар силер айткылачы, укук бузуунун турлору кайсылар?

1.Административдик жанылыштык.

2.Тартиптик жанылыштык.

3.Жарандык укуктук жанылыштык.

Туура айтасынар. Анда силер оз ойлорунарды жазгыла.(стикерге жазышат).

1.Административдик жанылыштыкка укук бузуунун кайсы турлору кирет?

2.Тартиптик жанылыштыккачы?

3.Жарандык укуктук жанылыштыкка укук бузуунун кайсы туру кирет?

Демек буларды аныктап алдык. Андай болсо «Укук бузууну аныкта» деген тапшырма берем.( Экранда томонку кырдаалдар сунуш кылынат)

1.Тимур милицияга телефон чалып, мектепке бомба коюлган деп жалган айтты.

2. Асан коруктагы даракты сындырды.

3.Бектур менен Тилек отуп бараткан жолоочуга таш ыргытышты.

4. 9-класстын окуучулары кинотеатрда кино кору учурунда спирт ичимдигин ичип отурушту

5. Акмат бироонун автоунаасына кирип, магнитафонуну уурдап алды.

7. 11-класстын 4 баласы мектептин 2 компьютерин уурдап кетишти.

ТАПШЫРМА:

Корсотулгон кырдаалдар укук бузуунун кайсы туруно кирээрин аныктагыла.

Административдикпи, тартиптикби, же жарандык укук бузуубу?

Ой-чабыт- Укук бузуунун канчалык денгээлде зыяны бар?

Ой-чабыт – «Кылмыш эмне учун коркунучтуу»? ( жоопторун флип - чартка жардамчы мугалим жазып турат)

Демек, балдар – кылмыш коомдун онугуусуно каршы жасалган. Ото зыяндуу иш – аракет экен.

Ой-чабыт. Анда, мен дагы томонкудой суроо менен кайрылгым келип турат.

Кылмышка баруунун копчулук себептерин кайсылар деп ойлойсунар?

1.Адамдын озунун кылган ишине жоопкерсиздиги

2.Жалкоолук, оройлук, эрдемсинуу, мыкаачылык. Ички дуйнонун жардылыгы.

3.Уй-булонун, кочонун терс таасири.

4.Мыйзамды сыйлабоо же билбоо.

5.Мыйзамдардын чалалыгы.

6.Олкодогу экономикалык жана саясий туруксуздук.

- Мыйзамдар дединер «Кылмыш жана жаза» кодекси жонундо билесинерби. (Окуучулар оз ойлорун айтышат)

Ноокат районундагы мектеп окуучулары арасында катталган кылмыштардан факты келтире кетейин.

(бир нече фактылар келтирилет)

_ Оспурумдор тарабынан болуп жаткан кылмышты канткенде токтото алабыз, аны менен кантип курошуу керек?

_ (Жооп) Туура тарбия беруу, балдарды бош койбой пайдалуу иштерге жумшоо, бала озундогу жакшы сапаттарды онуктуруу керек. Баланын тарбиясына эн оболу ата-эне жооптуу, андан кийин мектеп, коомчулук, мамлекет ж.б.

Бышыктоо:

Илгертеден созго чечен ата-бабаларыбыз жакшыга да, жаманга да кыска жана нуска таамай айтылган создор менен жаштарды тарбиялап келишкен. Ал создор муундан- муунга маанисин жоготпой пайдаланууда. Андыктан ушундай болгон тарбиялык мааниси бар макал-лакаптар менен сабагыбызды жыйынтыктайлы.

Жамандан орой конулго, так саларын ойлончу.

Сен-деген сенек соз, сиз-деген сылык соз.

Он келбейсин адамга, орой болуш жаман да.

Таш аласын- таш урсан, жаш аласын, жаш берсен, кыш берсен кыш алаарсын, аш берсен, аш алаарсын.

Болтуругун урсан, бору да оч алат.

Бироого жамандык салганынын, озунду бутундан чалганынын.

Ышкырышса- ынтымак качат, ызаатташса конул ачат.

Кыныр иш кырк жылда билинет.

Жыйынтыктоо:

Ошентип, балдар, биз бугунку тегерек столубузду томондогу эки турдуу корунуштогу гул менен жыйынтыктайбыз.

1. Абдан сонун ачылып, элдин баарын суктандырып, коргон сайын конулун ачылган гулго - жакшы, акылдуу, эл учун эмгектенген баланы

2. Куурап, соолуп, таштандыга айланган гул- кылмышкер, жаман баланы элестетип ойлорун жазышат.

Диний экстремизм

Диний экстремизм-тигил же булл динге (христиан,ислам ж.б.) таянып же анны шылтоо тутуп,жалган жалактар менен,чектен чыккан коз караш кутуу же жорук-жосун жасоо.Диний экстремизм кобунесе саясий турмушта кезигет.Экстремисттер оз иш аракеттеринде зордук-зомбулук,террор,курал-жарак колдонуу жолун тандап алышат.

КР Шанхай Кызматташтык уюмунда жана жамааттык коопсуздук келишим уюмунда 40 чакты диний экстремисттик жана террорчулук кыймылдарга тыюу салынган.Алардын 14уно Кыргызстанда иш жургузууго мумкун эмес.

Алар:

1.Хизбут-Тахрир

2.Туркестанды бошотуу боюнча уюму.

3.Чыгыш Туркестан Ислам партиясы.

4.Туркестандын ислам партиясы.

5.Ал-Каида

6.Талибан кыймылы

7.Курдистандын жумушчу кыймылы.

8.Жихад тобу

9.Жейхул-Магди

10.Джундь-аль Халифат

11.Ансаруллох

12.Ат-Такфир Валь-Хиджра

13.Акромия

14.Церков Муна.

Кыргызстанда террорчулукка каршы курошуу,олконун коопсуздук маселеси 1999-2000-жылдары Баткен окуясынан кийин озгочо мааниге ээ болгон.

Террорчулук деген эмне?

Террорчулук-бул саясий жана экономикалык максаттарга мыйзамсыз жолдор менен жетууго аракет жасоо.

Террорчулардын негизги максаты:кандайдыр бир чакырыкка же болбосо саясий келишпоочулукко коомчулуктун конулун буруу.

Террорчулардын пайда болуусуна бир нече себептер бар.Дуйно олколоруно коз чаптырсак томонкудой себептер бар:

1.Жакырчылык жана тенсиздик.

2.Сабатсыздык жана карангылык.

3.Чойронун терс таасири.

4.Окмоттун кучсуздугу,бийликтин укугунун чектелоуу болуусу.

5.Бийликтеги кызыкчылык.

6.Уй-булоодогу жана билим беруу тармагындагы тарбиянын жетишсиздиги.

7.Сырткы таасирлер.

Террорчулардын каржылык булактары.

Террорчулар озунун финансылык мумкунчулукторун кобунесе мыйзамсыз иш-аракеттерди жасоо жана сырткы колдоолор аркылуу камсыздайт.

1.Сырткы жардамдар.

2.Нарко бизнес.

3.Адам сатуу жана контрабандалык аракеттер.

4.Салык салуу.

5.Ири олчомдогу каракчылык.

6.Милдеттуу турдогу жана оз каалоосу менен корсотулгон жардамдар.

№47 А.Темирбаев атындагы орто мектебинин ____-классынын жетекчиси

____________ эжеке менен томондогу келишимди тузууго макулмун.

Мен -класс окуучусу____________________________________

Апасы (атасы)_______________________________________________

томонкулорго:

1. Уул-кызымдын кунуго сабакка баруусун козомолдоймун.

2. Себептуу сабактан калчу болсо,класс жетекчисине жазуу турундо кабар беремин.

3. Мектепке телефон алып бардырбаймын, телефондогу интернет сайттарына кирип алектенуусуно катуу козомол жургузомун.

4. Балдарымдын ден-соолугуну жана омурунун коопсуздугунун сакталуусуна кам коромун. Ар дайым жакын-жылуу мамиледе боломун.

5. Башкалар менен жакшы мамиледе болуусуна,кылмыш иштерине барбоосуна, сабактан кийинки мезгилде уйдо болуусуна, кечинде уйдон чыкпоосуна керт башым менен жооп беремин.

6. Диний экстремисттик багыттагы уюмдарга кошултурбаймын.

7. Ар дайым адептуу журуш-турушта болуп, сабактардан жакшы окуусуна шарт тузуп, козомолго аламын.

8. Ар кандай туулган кун жана вечерлерди уюштуруп бербеймин, башкаларга да жонотпоймун.

9. Класс жетекчиси менен дайыма байланышта боломун.

10. Дайыма мектеп формасында жонотууго соз беремин деп баарына макул болуп кол коемун.

Апасы(атасы) / / ____________________

«_____» ____________2017-жыл

Класс жетекчиси:_______________________

Зордук-зомбулук тууралуу фактылар

1.Дуйно жузу боюнча ар бир 10-бала зордук-зомбулукка кабылат экен.

2.Чон адамдар же жакындары жок жерден пайдаланып зордук-зомбулук корсотушот.Жабырлануучу тартип бузган болуп корунот.

3.Жабырлануучу айталбайт, «ушакчы», «соз ташыгыч» дейт деп кемсинет.

4.Соцтармактар аркылуу же телефон аркылуу да зордук-зомбулукка кабылышат.

5.Мектептеги физикалык зордук-зомбулук медицинанын кийлигишуусуно жол ачат.

6.Психологиялык зордук-зомбулук ызалоо,коркутуу,балдардын кыжырын келтирген аттарды коюу же кайра-кайра талап кылып эле бакырып уруша беруу.

7.Психологиялык жана физикалык зордук-зомбулук баланын мектепке болгон кызыгуусуна жолтоо болот.

8.Кобунчо коз жаздымда калып кетет.

9.Айрым учурларда зордукчулдун агрессивдуу абалы сындалат.Бирок жетекчилик алардын алдын-алуу жана токтотуу учун тийиштуу чараларды кабыл албайт.

10.Жабыр тартканды (психологиялык) эч ким эсепке албайт жана ишенген билим беруу мекемелеринде да иш жургузулбойт.

Физикалык

Зордук-зомбулук