Төрөөбүт тылым - барҕа баайым

« Төрөөбүт тылым – барҕа баайым»

Тыл оонньуута

I.Буукубалары сааһылаан тылы таһаар.

1. А Й Ы Ҕ А А

(ыаҕайа)

2. К А Ы Й Ы Т

(кытыйа)

3. Н О Х О Ч О

(чохоон)

II. Өс хоһоонун сааһылаа

1. абытай тыла уоттааҕар киһи

(киһи тыла уоттааҕар абытай)

2. баай баар үөрэх бараммат

(үөрэх баар – бараммат баай)

3. көр иннинэ санаан саҥарыаҥ

(саҥарыаҥ иннинэ санаан көр)

III. Хоһоон тылларын ситэрэн биэр:

1. Өйдүүгүөн, мин эмиэ

……………………………… ..

Күндүттэн күндүнү -

………………………… .

Ыллаһыах буолбутум

Олоҕу туойбутум

2.Өлбүт киһи буор түгэҕэр сытарын курдук,

……………………………………………… ..

Халыҥ хаарынан

……………………………………………

Мин төрөөбүт аан ийэ дойдум

Саҥата суох сабыллан сытар

3. Төрөөбүт

Төрүт тыл

Сөрүүн …………………….

Сүрэҕи-быары

……………… ..

сүөгэй курдук

Сөрүүкэтэр

IV. ХАЙЫҺАРДЬЫТ диэн тылтан аат тылларда таһаар.

(ыт, ат, ый, аат, хаар, хайыһар, ыһаары, тар, хайыы, тыа, дьай, дьаат, хаа, тый, ардах, арыы, айыы, атыыр, ыыр, айах, ырыа, арыт, айа, ыйаах, тайах, тыы, таай, таһах, таһырдьа, ыра)

V.Өс хоһооннорун ситэрэн биэр.

хатарбыт.

Аҕатын туйаҕын…………………

төрөппүт.

Ала кулуну……………..

Ынах эриэнэ таһыгар,

………………………………

киһи эриэнэ иһигэр.

Эрдэ турбут чыычаах тумсун соттор,

…………………………………

…………………………

хойут турбут чыычаах хараҕын хастар.

Сүгэ кыайбатаҕын

.......................

сүбэ кыайар.

Отонноотоххо оҥоойук туолар,

………………………………… ..

үлэлээтэххэ үлэ бүтэр.

Кырдьык үрдүгэр сымыйа ыттыбат,

………………………… .

…………………

арыы үрдүгэр уу дагдайбат.

Биир мэник сүтэрбитин

.....................................

сүүс көрсүө булбат.

VI.Сомоҕо домох суолтатын быһаар

Атах соболоҥо.

(сырыы эрэйин төлөбүрэ)

Кутун туттарда.

(бэриниилээхтик итэҕэйэр, сөбүлээтэ, убанна)

Кутуругар сөрөөтө.

(куһаҕан быһыытыгар угуйбут, куһаҕан сабыдыалламмыт)

Хааһахтан хостоон эрэр курдук.

(туох да иҥнигэһэ суох кэпсиир)

Ый баһыгар-атаҕар.

(өр буола буола, ыйга биирдэ эмэ)

Уҥуохтаах тириитэ

хаалбыт.

(олус дьүдьэйбит, ырбыт)

Ураҕаһынан ууну суруйбут курдук.

(олоҕо суох, кураанах этии)

Сүрэ түспүт.

(санаата түспүт, хомойбут, мунчаарбыт)

Буруй эрэ моттойоҕо диэбиккэ дылы.

(атаҕастаан, буруйа суоҕу буруйдааһын туһунан этии)

Айар түһүмэх