Түрк тилдүү элдер

• Түрк тилдүү элдер – этногенетикалык жана

этномаданий жактан тектеш элдер.

Кыргызстандагы Түрк Тилдүү Элдердин Педагогикалык Ойлору

Байыркы мезгилдеги педагогикалык ойлор

Элдик билим берүү

Турмуштук көндүмдөрдү үйрөтүү: аңчылык, дыйканчылык, кол өнөрчүлүк.

• Балдарга турмуштук сабактар практикалык иштер аркылуу берилген.

Эпос жана устаттык салттары

«Манас» эпосунун тарбиялык мааниси.

Элдик оозеки чыгармачылык аркылуу баалуулуктарды сиңирүү.

Руханий тарбия

Жаратылышка болгон мамиле.

• Улууларды урматтоо жана адеп-ахлактык тарбия .

Советтик доордогу билим берүү

Кыргызстанда советтик билим берүү системасы.

Улуттук педагогикалык баалуулуктарды сактоо аракеттери.

Түрк тилдүү элдердин билимге болгон мамилеси.

• --

Эгемендүүлүк мезгилиндеги педагогикалык өнүгүүлөр

Этнопедагогика

Элдик билим берүүнү жаңылоо.

Каада-салттарды жана улуттук оюндарды пайдалануу.

Руханий баалуулуктарды жаңылоо

Билим берүүдө улуттук өзгөчөлүктөрдү киргизүү.

Маданий ар түрдүүлүк

Түрк тилдүү элдердин салттарын интеграциялоо.

• Маданий диалогдун педагогикага тийгизген таасири.

Жусуп Баласагын (1019–1077)

Эмгеги: «Кутадгу билиг» («Кут алчу билим»).

Бул эмгек моралдык-этикалык жана мамлекеттик башкаруу маселелерин камтыган. Билим алууну жана адилеттүүлүктү турмуштун негизи деп эсептеген.

• Жусуп Баласагын жашоонун мыйзам ченемдүүлүктөрү менен билимдин маанилүүлүгүн өзүнүн чыгармаларында чагылдырган .

Абу Наср Аль-Фараби (872–950)

Эмгеги: «Идеалдуу шаар тургундарынын көз карашы жөнүндө китеп».

Аль-Фараби билимди адамдын руханий жана интеллектуалдык өнүгүүсүнүн негизи деп эсептеген. Ал тарбияны адамдык касиеттерди өнүктүрүүнүн жана коомдо адилеттүүлүктү орнотуунун маанилүү куралы катары караган.

• Педагогика тармагында инсандык гармонияны калыптандыруу маселесине көңүл бурган .

Махмуд Кашгари (1029–1101)

Эмгеги: «Дивану лугат-ит түрк» («Түрк тилдеринин сөз жыйнагы»).

Махмуд Кашгари түрк тилдүү элдердин тилин, маданиятын жана билим берүүдөгү салттарын изилдеп, жазып калтырган.

• Анын эмгектери түрк тилдүү элдердин педагогикалык баалуулуктарын сактап калуу жана жайылтууда зор салым кошкон .

. Кожо Ахмет Яссауи (1103–1166)

Эмгеги: «Диуани Хикмет» («Даанышмандык китеби»).

Ахмет Яссауи тарбиялоо жана билим берүү маселелеринде руханий өнүгүүнү жана адеп-ахлакты жогору койгон.

• Анын чыгармалары исламдык педагогиканын түрк маданиятындагы өзгөчө ордун көрсөткөн.

Чыңгыз Айтматов (1928–2008)

Эмгектери: Чыңгыз Айтматов өз чыгармаларында адамзаттык баалуулуктарды, тарбиянын жана билим берүүнүн ролун сүрөттөгөн.

• «Ботом» повестинен баштап «Кылым карытар бир күн» романына чейин Айтматовдун чыгармалары педагогикалык маанилүү темаларды козгогон .