Тыуған әҙәбиәттән тематик план

Аңлатма яҙыу

1.1. Эш программаһы төҙөлгән норматив акттар һәм уҡытыу методик документтары:

Туған (башкорт) әҙәбиәтенэнән эш программаһы 3-сө кластар өсөн Федераль дәүләт белем биреү стандарттары талаптары нигеҙендә төҙөлгән һәм :

1. Башҡортостан республикаһының Асҡын районы муниципаль районы Ҡубыяҙ ауылының урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль дөйөм белем биреү бюджет учреждениеһының башланғыс кластар өсөн дөйөм белем биреү программаһы;

2. Башҡортостан республикаһының Асҡын районы муниципаль районы Ҡубыяҙ ауылының урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль дөйөм белем биреү бюджет учреждениеһының 2020-2021 уҡыу йылының уҡыу планы;

3. 2020-2021 уҡыу йылының уҡытыусылар календары;

4. 1-4 -се кластарҙа уҡыусы башҡорт балалары өсөн "Башҡорт теле"дәреслегенә өлгө программа. Нафиҡова З.Ғ., Мортазина Ф.Ф. -Өфө: Китап, 2016.

1.2.Программала ҡуйылған маҡсат һәм бурыстар:

1.Танып белеү маҡсаты

Уҡыусылар башҡорт халыҡ мәҙәниәтен, ғөрөф-ғәҙәттәрен, тарихи үткәнен, бөгөнгөһөн, киләсәген белергә һәм аңларға, хөрмәт итергә, әҙәбиәт-сәнғәт вәкилдәренең ижади ҡаҙаныштары менән үҙенең рухи үҫешен байыта алыу мөмкинлеген файҙаланырға тейеш. Күп милләтле Башҡортостан Республикаһы, уның халҡы, башҡорт халҡының республикала төп, ерле халыҡ булыуы, башҡорт халыҡ ижады, билдәле шәхестәр, уларҙың эштәре, ижады менән таныштырыу башланғыс этапта танып белеү маҡсатының йөкмәткеһен тәшкил итә.

2. Үҫтереү маҡсаты

Белем биреү маҡсаты методика фәнендә бик оҙаҡ йылдар буйы иң беренсе маҡсат итеп һаналды. Шәхестең белемле булыуы уның фекерләү һәләте үҫешенән тора. Уҡытыу процесында үҫтереү, тәрбиә маҡсаттарын даими күҙаллап эшләү- сифатлы белем биреүҙең беренсе шарты (Л.С.Выготский). Был хәҡиҡәтте бигерәк тә башланғыс кластарҙа, балаларҙың белем алыу эшмәкәрлеге башланған осорҙа иҫтә тотоу мөһим.

Башланғыс этапта балаларҙың психик үҫешен түбәндәге йүнәлештәрҙә үҫтереүгә айырыуса иғтибар талап ителә: - фекерләүҙе үҫтереү менән бәйле психик функциялар: логик фекерләү, сәбәп-һөҙөмтә бәйләнештәрен табыу, индуктив, дедуктив фекерләү; хәтерҙе үҫтереү (ихтыярлы, ихтыярһыҙ), иғтибарлылыҡты үҫтереү; аралаша белеү һәләтен үҫтереү (аралашыусанлыҡ, хислелек, эмпатия хистәре);

3.Тәрбиәүи маҡсат

Уҡыусыларҙың тейешле дәрәжәләге тәрбиәһенән башҡа уҡытыу процесын ойоштороу мөмкин түгел. Әлбәттә, уҡытыусының шәхси сифаттары, уҡыусы менән махсус ойошторолған мөғәләмәһе уҡытыу һәм тәрбиә процесында ҙур роль уйнай. Ләкин тәрбиә процесы беренсе сиратта уҡытыуҙың йөкмәткеһе һәм методтары менән бәйле. Уҡытыуҙың йөкмәткеһен һайлағанда, материалдың тәрбиәүи мөмкинлектәрен иҫәпкә алыу- программа һәм дәреслек авторҙары өсөн төп талап. Балаларҙың йәш үҙенсәлектәренә тура килгән, уларҙы ҡыҙыҡһындырған, әхләҡи проблемаларҙы үҙ эсенә алған йөкмәтке, беренсенән, уҡытыу процесында тәрбиәүи функция башҡарһа, икенсенән, туранан-тура коммуникатив мотивация тыуҙырыу менән бәйле.

Һөйләү телмәрен үҫтереү:

1) картина буйынса һөйләү;2) уҡыған тексты аңлы һөйләү;3) шиғыр, тиҙәйткестәрҙе яттан һөйләй белеү;4) йәштәштәре, ололар менән билдәле бер аралашыу сфераларында,ситуацияларҙадиалогик һәм монологик телмәр ойоштора белеү;

Ишетеп аңлау (аудирование):

1. уҡытыусының дәрес, уйын ситуациялары менән бәйле һорауҙарын, күрһәтмәләрен аңлау;

2. әңгәмәләштәшенең таныш материалға нигеҙләнгән һөйләмен аңлау, уға мөнәсәбәтен белдереү;

3. тыңлағанда һөйләм, һүҙбәйләнештәрҙе билдәләү, интонацияны айырыу;

4. әҙәби әҫәрҙәрҙең, текстарҙың йөкмәткеһен тыңлап аңлау;

Уҡыу телмәрен үҫтереү:

1. аңлап, дөрөҫ итеп уҡыу;

2. текстағы тыныш билдәләренә ҡарап, тейешле пауза, интонацияларҙы үтәү;

3. тексты үҙ аллы аңлы уҡыу;

4. унан кәрәкле мәғлүмәтте табып уҡыу;

5. бәләкәй күләмле шиғырҙарҙы яттан һөйләү.

1.3. Уҡыу планында уҡыу предметының уҡытылыу урыны: Федераль базис уҡытыу планы буйынса Башҡортостан республикаһының Асҡын районы муниципаль районы Ҡубыяҙ ауылының урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль дөйөм белем биреү бюджет учреждениеһында 3-сө кластар өсөн туған эзэбиэт аҙнаһына 1 сәғәт бирелә. Эш программаһының реалләштереү ваҡыты - 1 уҡыу йылы.

1.4. Уҡыу - уҡытыу методик комплекты:

1. "Башҡорт теле" дәреслеге. Авторҙары Ф.Ф. Мортазина, З.Ғ. Нафиҡова. - Өфө: Китап, 2017.

2. "Башҡорт теле" дәреслегенә эш дәфтәре: дөйөм белем биреү ойошмаларының 3-сө класында уҡыусы башҡорт балалары өсөн.- Өфө: Китап, 2018.

3. "Башҡорт теле" дәреслегенә контроль эштәр дәфтәре: дөйөм белем биреү ойошмаларының 3-сө класында уҡыусы башҡорт балалары өсөн.- Өфө: Китап, 2016.

Уҡыусыларҙың белем кимәленә талаптар

1. Уҡытыусы уҡыған йәки һөйләгән, үҙе уҡыған тексты аңлай алыу:

-3-6 һөйләмдән (репликанан) торған диалогты аңлай һәм уны дауам итә белеү;

- уҡытыусыға йәки иптәштәренә уҡыған йәки ишеткән текст буйынса һорауҙар биреү;

- текстың темаһын, төп фекерен әйтә белеү.

2. Уҡыған әҫәр, картина, экскурсия, ҡараған фильм, билдәле ситуация буйынса әңгәмәлә ҡатнаша алыу:

- текстың йөкмәткеһен һөйләү һәм уны дауам итеү;

- предметты, күренеште, персонажды элементар рәүештә һүрәтләү, уға үҙ мөнәсәбәтен белдерә алыу;

- хәбәр, һорау, өндәү һөйләмдәрҙе, поэтик әҫәрҙәрҙе дөрөҫ интонация менән уҡыу һәм һөйләү;

- текстағы образлы һүҙҙәрҙе; һүрәтләү сараларының мәғәнәләрен аңлатып биреү һәм ҡуллана алыу;

- билдәле ситуация буйынса бәләкәй хикәйәләр төҙөй алыу;

- 4-5 шиғырҙы тасуири итеп яттан һөйләй алыу.

3. Тексты шыма, аңлы, дөрөҫ, тотош һүҙләп уҡыу; логик баҫымдарҙы, паузаларҙы дөрөҫ әйтеү:

- тексты тасуири уҡыу;

- ваҡиғаларға, геройҙарҙың эштәренә, ҡылыҡтарына баһа биреү;

- текстан аңлашылмаған һүҙҙәрҙе һүрәтләү, тасуирлау таба алыу, мәғәнәләрен аңлатыу,

һүҙлектәр менән эш итеү;

- текстың өлөштәренә, иллюстрацияларға исем бирә алыу, өҙөк буйынса план төҙөү;

- хикәйә, әкиәт, мәҡәл, йомаҡ жанрҙарын практик айыра белеү.

4. Гәзит- журнал материалдарын, дәреслектә билдәләнгән әҫәрҙәрҙе кластан тыш уҡыу һәм һөйләү.

3-сө класс өсөн туған(башҡорт) әҙәбиәтенән календарь – тематик планлаштырыу

Календарь-тематик планға төҙәтмәләр индереү бите

18