Устное народное творчество. Сказки

Аблямитова Нажие Аджихалиловна

Учитель крымскотатарского языка и литературы

ГБОУ СОШ №46 г. Севастополя

5 класс

План-конспект урока по крымскотатарской литературе

Тема: Устное народное творчество. Сказки.

Цель: Формировать представление о сказках.

Задачи: 1.Развивать речь, творческие способности обучающихся.

2.Воспитывать интерес к изучению устного народного творчества, любовь к чтению.

Дерснинъ чешити: Янъы бильги алув дерси.

Донатма: Масаллар китаплары, чешит масаллардан ресимлер, даркъатма материал.

Дерснинъ кетишаты.

1.Тешкилий къысым.

2.Эв вазифесини тешкерюв.

«Къалайлы къазан» йырыны сёзлерини эзберден айтмакъ.Сонъра эпимиз берабер йырлаймыз.

Оджа: Машалла балалар, пек гузель азырлангъансынъыз, яхшы йырладынъыз,чокъ сагъ олунъ. Шимди исе тахтадаки языларны окъуп бакъынъыз.

Тахтада: « Пир саманта пар эген, пир саманта ёкъ эген, пир гойте пир

вугъаре агъай яжай эген».

Джумлени анъламакъ ичюн къырымтатар тилининъ чифт сагъыр ве янъгъыравукъ тутукъ сеслерни бильмек керексиз.

Къана бакъайым, ким бу джумлени окъуйджакъ?

Талебе: Бир заманда бар экен, бир заманда ёкъ экен, бир койде бир фукъаре акъай яшай экен. Оджам, бу масалнынъ башы!

Оджа: Машалла, пек догъру. Демек, бугуньки дерсимиз насыл мевзугъа багъышланаджакъ?

Талебе: Масалгъа.

Оджа: Догъру. Сиз насыл масаллар билесиз?

Талебелернинъ джевабы.

Оджа: Масалларда эр вакъыт не енъе?

Талебелернинъ джевабы.

Оджа: Масалларны биз балалыкътан севемиз. Масалларда айванлар, къушлар, кобелеклер, боджеклер инсан киби лаф этелер. Масалларда тылсым бар . Инсанлар масалларны бири-бирине айткъанда, базы ерлерини уйдурып, денъиштирип айталар,онынънен масаллар даа меракълы ола.

3.Янъы мевзуны анълатув:

Лугъат иши

Акъыллы – умный

Айнеджи – хитрый

Кумес – курятник

Чукъур – яма

Бу сёзлернен джумле тизип дефтерлеринъизге язынъыз.

Бир-биринъизни джумлелеринъизни тешкеринъиз.

Раатлыкъ дакъкъасы

Балалар экиге командагъа болюнелер.

Вазифе: Аталар сёзлерини сонъуны сагъ тарафтан тапып сызыкъларнен бири-бирине къошунъыз.Къайсы команда тез ве догъру вазифени япаджакълар.

1.Сёзюнънен ишинъ… …боран олур

2.Татлы сёз… …белли олур

3.Ишлеген… …тишлер

4.Халкъ уфюрсе… …балдан татлы

5.Дост къара куньде… …бир олсун

1.Яхшыдан унер ал… …ёл бер

2.Яланнынъ ёлу… …яры байлыкъ

3.Яш экенде не сачсанъ… …ямандан узакъ ол

4.Озюнъден буюкке… …къыскъадыр

5.Акъыл… …къартайгъанда оны орарсынъ

«Акъыллы кирпи ве айнеджи кирпи» масалыны окъув.

Оджа: Не ичюн бу масал бойле адландырылгъан?

Талебелернинъ джевабы.

Оджа:Акъыллы кирпи ве айнеджи тильки насыл дубарагъа огърайлар?

Талебелернинъ джевабы.

Оджа:Тилькининъ айнеджилигини онынъ насыл арекетлеринден билемиз?

Талебелернинъ джевабы.

Оджа: Кирпи тилькини чукъурда къалдырып догъру яптымы?

Не ичюн кирпи бойле иш япты?

Талебеленинъ джевабы.

Оджа:Нечюн биз кирпиге акъыллы, тилькиге айнеджи деймиз?

Талебелернинъ джевабы.

4. Дерс нетиджеси.

Оджа: Бугунь дерсте не огрендик?

Талебелернинъ джевабы.

Эвде къардашларынъызгъа бу масалы айтып олурсызмы?

5. Карточкаларнен чалышув.

Оджа: Эр биринъизни огюнъизде карточкалар бар. Метинни ифадели окъуп,

насыл жанр олгъаныны ифаделенъиз.

1.Энъ яхшы дост китаптыр, энъ яхшы зенгинлик бильгидир.

2.Къат, къат къапыста, ичи толу къырмыскъа.

3.Къалайлы къазан ичинде къаз баласы,

Къызыны манъа севдирген - озь анасы.

4.Эвелеме, девелеме,

Деве къушны къувалама.

Аппул, уппул,

Чыкъ да къуртул.

5. Мисхор коюнде Абий агъа деген бир къарт яшагъан…

Эр шейден зияде Абий агъа къара козьлю Арзысыны севе экен…

6. Къартбабам къорадан

Къорадан къувды,

Къоркъудан къарт къаргъа

Къанатын къырды

7. Бир заманда бар экен, бир заманда ёкъ экен, бир фукъаре бар экен. Бу фукъаренинъ эвине бир мусафир келип кете экен. Бу фукъаренинъ бир де бай къомшусы бар экен.

8.Чарыкъ агъыз, чокъмар бурун,

Патлакъ козь, чатма къаш,

Араба къапу,

Сенек сапу,

Къолда ташы,

Эльде ашы,

Битли башы.

Балалар вазифелерини беджерелер. Ифадели окъуп, къайсы жанр олгъаныны айталар.

6.Эвге вазифе:

Масалны сонъуна къадар окъумакъ, план тюзмек. План боюнджа айтмакъ.

Оджа: Балалар , бугунь дерсте яхшы чалыштынъыз ве бойле баалар алдынъыз:

( бааларны комментирлев).

Дерсимиз битти. Сагълыкънен барынъыз.