Утлы йылдар ауазы

Утлы йылдар ауазы

Башҡарҙы:Әхәтова Әминә Сәфәрғәли ҡыҙы

Маҡсат

• Һуғышта һәләк булған яҙыусылар тураһында һөйләшеү, иҫкә алыу.
• Яҙыусылар менән ғорурланыу, әҫәрҙәрен уҡыу.
• Патриотик тәрбиә биреү, тоғролоҡ, тыуған илде яратыу хисе тәрбиәләү.
• Шағирҙарҙың шиғырҙарын тасуири уҡыуҙы ойоштороу.

Эпиграф

“ Батырҙарын иҫкә алғанда

Онотмаҫын мине лә

Тыуған ил! ”

М.Харис.

Бөйөк Ватан һуғышы башланырҙан бер йыл ғына алда Башҡортостан яҙыусылары ойошмаһының етәксеһе , прозаик һәм драматург Низам Ҡәрип: “…Кәрәк булһа, пероны штыкка алмаштырырға ла әҙербеҙ,” - тип яҙғайны. Икенсе бер әҙип – шағир Бәҙрүш Моҡамай шул йылдарҙа

“ Бөгөн илгә йөрәгемде бирҙем, кәрәк булһа , ғүмерем бирермен, ” - тип йырланы.

• Абдуллин Маҙһар (1921-1942)
• Али Карнай(1904-1943)
• Баязит Дим
• Ғамир Дәүләтшин(1923-1944)
• Ғәли Әхмәти(1920-1941)
• Зиннәт Катип(1918-1944)
• Зөфәр Мансуров(1909-1941)
• Ғайса Йосопов(1905-1941)
• Ҡәрип Низам(1905-1942)
• Ҡунаҡбаев Хөсәйен(1912-1943)
• Сабир Кинйәбай(1919-1945)
• Сәғит Мифтахов(1907-1942)
• Хәй Мөхәмәтйәров(1911-1942)
• Бәҙрүш Моҡамай(1909-1944)
• Мәлих Харис(1915-1944)
• Нур Исмәғилев(1919-1942)
• Төхфәт Морат(1906-1944)
• Фазыл Хәбир(1918-1941)
• Ханов Сыңғыҙ(1915-1941)
• Хәйретдин Мөжәй(1901-1944)
• Хөрмәт Хәйри(1920-1941)
• Әхмәт Шакири(1920-1941)

Мәҡәлдәр

• Батыр үлһә лә, даны ҡалыр.
• Батыр үҙе өсөн тыуа, иле өсөн үлә.
• Сәсән егет - дау күрке, батыр егет - яу күрке.
• Дошманын еңгән мәңгелек дан алған.
• Батыр бер үлә, ҡурҡаҡ мең үлә.
• Дошманыңдан ҡурҡып, тупһаңды ташлама.
• Ил яҙмышы – ир яҙмышы.
• Халыҡҡа хыянат –Ватанға хыянат.
• Иле бар батыр хур булмаҫ.
• Батыр ир – ил таянысы.

Синквейн

Синквейн биш юлдан торған шиғыр.Француз теленән тәржемә иткәндә , биш уңыш - успех, биш илһам – вдохновение тигәнде аңлата. Синквейн – яңылыҡты , ҡатмарлы идеяны, тойғоно һәм күренеште бер нисә һүҙ менән бирә белеү оҫталығы.

Ҡаһарман яҙыусылар хаҡында шиғыр яҙыу:

1-се юл -  Бер һүҙҙән тороусы исем.

2-се юл – сифат, сифат. 

3-сө юл - ҡылым, ҡылым, ҡылым. 

4 – се юл – (4 һүҙҙән тороусы фраза),фразеологик берәмек, мәҡәл булырға мөмкин.

5 - се юл –исем йәки сифат.

« Барына риза булыу, фронт тормошоноң бөтә ауырлыҡтарын һәм ҡыйынлығын кисерә алыу, үҙен ҡорбан итергә әҙерлек – бына башҡорт егеттәренең уртаҡ сифаты,” - тип яҙҙы Шайморатов һәләк булғандан һуң Башҡорт атлы дивизияһы менән етәкселек иткән генерал Г.А. Белов.

” Был еҙ ҡурай һуғыш яландары буйлап бик ауыр һәм оҙон юл үтте. Бына хәҙер был ҡурай Өфөләге Тыуған яҡты өйрәнеү музейында тора.”

Сашаның башында ҡыйыу һәм тәүәкәл уй тыуҙы:

«Автоматтан ата алмайым, сөнки дискылар буш… Гранаталарҙы ырғытып бөттөм… Ләкин минең ғүмерем бар бит әле. Дзот яп-яҡын. Йүгереп барып етеп, шул ҡәһәр һуҡҡан амбразураны ҡаплап була ла баһа!..»

Атаев үҙ командалығындағы кешеләрҙе аҙаҡҡы тапҡыр йыйҙы.

Дуҫтарым, - тип өндәште ул уларға. - Беҙҙең сафта ни бары алты һуғышсы ҡалды. Беҙҙең һәр беребеҙ икешәр дошман танкыһы, унарлаған – фашист һалдаты тура килә. Әммә беҙҙең сигенергә хаҡыбыҙ юҡ! Беҙ аҡтыҡ минутыбыҙға саҡлы ғәзиз тыуған еребеҙ өсөн алышырға бурыслыбыҙ!

Ышан, атай , һин эйәрләп биргән

Аҡбуҙ атым минең абынмаҫ.

Йәшең тамған был ҡылысты , әсәй ,

Һуғарырмын дошман ҡанында.

Шатлыҡлы хәбәр тиҙ тарала икән.Күҙ асып йомғансы урам халыҡ менән тулды ла ҡуйҙы.Кешеләр бер-береһен ҡотлайҙар, илайҙар. Миҙхәт тә башҡа балалар менән көнө буйы урамда сапты. Күптән ишетелгә был ҡыуаныслы хәбәрҙе өйҙән-өйгә йөрөп, ҡабат-ҡабат һөйөнсө алдылар.

Иғтибарығыҙ өсөн рәхмәт!