Заттардын электр сыйымдуулугу

Тема: Заттардын электр сыйымдуулугу

Сабактын максаты:

• Билим берүүчүлүк:

Электр сыйымдуулугу жёнщндё тщшщнщк берщщ

• Өнүктүрүүчүлүк: электр сыйымдуулугу жөнүндө логикалык ой жугуртуубуз өнүгөт.
• Тарбиялоочулук: Окуучулардын логикалык эс жёндёмдщщлщгщн ёстщрщщгё тарбиялоо.

Сабактын жүрүшү:

• Уюштуруу бөлүгү

а) Окуучуларды тынчтандырып көңүлүн сабакка буруу

б) Класстын тазалыгын, тартибин көзөмөлдөө

в) Үй тапшырманы суроо

г) Өтүлгөн материалды бщгщнкщ темага байланыштыруу

Сабактын тиби:

• Стандарттуу сабак, ётщлгён теманы бышыктоо

Сабактын формасы:

• Интерактивдщщ доска менен иштёё

Окутуунун усулдары:

• Оозеки түшүндүрүү усулу

2. Негизги бөлүк

• Ётщлгён теманы кайталоо

Заттын жылуулук санын топтоп алуу касиети анын жылуулук сыйымдуулугу деп аталат.

Заттардын заряддарды топтоп алуу жана сактап туруу касиетин мщнёздёёчщ физикалык чоъдук электр сыйымдуулу деп аталат.

Электр сыйымдуулугу С тамгасы менен белгиленет.

С=q / φ формуласы менен аныкталат.

Бирдиги щчщн 1 фарада (Ф) алынат.

• Конденсаторлордун сыйымдуулугу

Конденсатор латын сёзщ «коюлантуу» дегенди билгизет.

Конденсатор – электр заряддарын топтоп алууга арналган тщзщлщш. Ал бири-бирине жакын жайланышкан бирок тийишпеген эки ёткёргщчтён турат. Ал ёткёргщчтёр обкладкалар деп аталат. Алардын ортосу ёткёрбёгщч заттар менен бёлщнщп турат.

Эъ жёнёкёй жалпак конденсатор

рис. 1

Поле плоского конденсатора.

рис. 2

Конденсатордун схемада шарттуу белгилениши

С

Конденсатордун электр сыйымдуулугу – конденсторлордун электр заряддарын топтоо, ошондой эле топтолгон заряддарды жана аны менен байланышкан электр талаасын сактап туруу касиетин мщнёздёёчщ физикалык чоъдук.

Конденсатордун электр сыйымдуулугу бир пластинканын зарядынын пластинкалардын ортосундагы чыналууга болгон катышына барабар:

С= q / U

Бирдиги щчщн фарада (Ф) алынат

Айрым учурда фарададан чоъ же кичине бирдиктер колдонулат. Алардын байланышы тёмёнкъчё аныкталат.

• 1 декафарада (дФ)= 10 Ф
• 1 гектофарада (гФ)=100 Ф
• 1 килофарада (кФ)=1000 Ф
• 1 миллифарада (мВ)= 0,001 Ф =10 -3 Ф
• 1 микрофарада (мкФ)=0,000 001 Ф=10 -6 Ф
• 1 пикофарада (пФ)=10 -12 Ф