АШЫ? САБА?

К?ні: 28. 01.2015 Сыныбы: 6 «В» П?ні: ?аза? ?дебиеті

Саба?ты? та?ырыбы: Абай ??нанбаев «?ылым таппай ма?танба»

Саба?ты? ма?саты: Абай ??нанбаев туралы толы? ма?л?мат алу, «?ылым таппай ма?танба» ?ле?іні? мазм?нын т?сіне отырып, негізгі ойды ашу;

Саба?ты? міндеті:

-білімділік: ?ле?дерді м?нерлеп о?у?а, м?нерлеп жат?а о?у?а ж?не ?деби теориялы? талдау?а бейімдеу;

-дамытушылы?: о?ушыларды? бай?ампазды?ын, ойлау шеберлігін, с?йлеу м?дениетін дамыту, шы?армашылы?пен ж?мыс істеуге да?дыландыру, адамгершілік-рухани ?асиеттерін ?алыптастыру;

-т?рбиелік: парасаттылы? пен е?бекс?йгіштікке т?рбиелеу, ?зінше ой т?юге баулу; а?ынны? ?сиет с?здерінен н?р алу;

Саба?ты? т?рі: ашы? саба?

Саба?ты? ?дісі: зерттеу, шы?армашылы? ж?мыс, т?сіндіру, ізденіс ж?мыстары, сергіту с?ті, жа?а технологиялар

Саба?ты? к?рнекілігі: суреттер, кітаптар к?рмесі, а?ын туралы ой-пікірлер, А3 ?а?азы, т?рлі т?сті ?арындаштар, интерактивті та?та, деректі фильм

П?наралы? байланыс: ?зін-?зі тану, ?аза? тілі, бейнелеу ?нері

Саба?ты? барысы:

?йымдастыру кезе?і:

С?леметсіздер ме! Отыры?ыздар! Сыныпта кім кезекші?

Б?гін кім жо??

Б?гін нешесі ?

Аптаны? ?ай к?ні ?

?азір жылды? ?ай мезгілі?

?ыс айларын ата.

Б?гінгі ауа-райы ?андай?

?й тапсырмасын пысы?тау:

1) Зымыран с?ра?тар.

Шо?ан У?лиханов туралы не білеміз?

(Шо?ан – ?те білімді, о?ымысты адам. Ол ?ылымны? ?р саласына ?лес ?ос?ан. Осы с?з Шо?анны? с?з асылын білгенін к?рсетеді.Ол ?аза? ауыз ?дебиетіне ?ос?ан 300 жуы? ма?ал-м?тел; 200 –ден астам с?з тіркесін жаз?ан. Суретшілік ?нер, тарихшы, географ, саяхатшы- Шо?анны? сегіз ?ырыны? бірі ?ана. Шо?ан ?те сымбатты, кескінді, кішіпейіл, мейірімді адам бол?ан.)

1. Ш.У?лиханов кім? (?алым,суретші,?аза? тарихын ж?не ?нер зерттеушісі,этнограф, географ,тарихшы,саяхатшы,жазушы,а?ын)

2. ?ай жылы, ?ай жерде д?ниеге келді? (Шо?ан У?лиханов 1835 жылы ?останай облысында ??см?рын деген жерде ту?ан.)

3. Шын есімі кім? (М?хаммедханфия)

4. Шо?анны? отбасы туралы не білесі?дер? (атасы-У?лихан, ар?ы атасы – Абылай хан, Шо?ан оны? ш?бересі, ?кесі-Шы??ыс, анасы-Зейнеп, ?йелі-Айсары, балалары болма?ан.)

5. ?ай жылы д?ниеден ?тті? (1865 жылы 10-с?уірде 30-жас?а келген ша?ында Талды?ор?ан облысы Матай тауыны? етегінде ?айтыс бол?ан.)

2) Тест с?ра?тары

1.Шо?ан нешінші жылы ту?ан ? А) 1830;?)1835;Б) 1845 2.Шо?ан ?ай жерде ту?ан ? А)??см?рын; ?)?ар?аралы; Б)К?кшетау 3.Шо?анны? шын аты кім ? А)Еркетай; ?)М?хамедханафия; Б)М?хамеджан 4. «Шо?ы, Шо?ан» ?андай ма?ынаны білдіреді ? А)шо?ыдай биік ; ?)аса к?рікті ; Б) судай таза 5.Шо?ан бала жастан ?андай болды ? А)зерек; ?)нашар; Б)а??ау 6.Шо?ан бірінші рет ?ай елге саяхат жасады? А)?аза?стан ?)?ыр?ызстан Б)?ытай 7.Шо?анны? ?анша суреті са?тал?ан ? А)300; ?)200; Б)250

8.Шо?ан кім ? А) ?алым ; ? ) о?ытушы; Б) м??алім 9. Шо?ан 1847 жылы ?айда о?у?а т?сті ? А)медресеге ; ?) кадет корпусына; Б) училищеге

10.Шо?ан ?ай жылы ?айтыс болды? А)1855; ?)1856; Б)1865 11.Шо?ан ?ай жерде ?айтыс болды? А)?останай; ?)Талды?ор?ан; Б)К?кшетау 12.Оны? омірі ?андай болды? А)?ыс?а; ?)?за?; Б)жа?сы

Сынып о?ушыларын жылды? т?рт мезгіліндегі ту?ан к?ндеріне байланысты топтар?а б?лу. Б?лінгеннен кейін ?з тобыны? атауына байланысты Абайды? бір ?ле?ін еске т?сіріп айтады. ?з мезгіліне с?йкес ?ле?ін тауып, м?нерлеп о?иды. (К?з. ?ыс. Жаз-К?ктем)

Жа?а білімді игеру кезе?і:

- Б?гін сендермен ?аза?ты? ?лы а?ыны Абай ??нанбаев туралы с?з ?оз?аймыз.

?аза? хал?ыны? ?лы а?ыны Абай ??нанбаев 1845 жылы ?азіргі Семей облысыны? Абай ауданында д?ниеге келген. ?жесі Зере мен анасы ?лжан Абай?а ертегі, а?ыз-??гімелерді айтып, Абайды т?рбиелеп отырады. ?кесі Абайды 10 жасында Семейдегі діни мектепке береді. 13 жасында Абайды ?кесі о?удан алып шы?ады. Семейде ж?ргенде Абай орыс тілін ?йренуге тырысады.?ш ай орыс мектебінде о?иды. Абай Пушкинді, Лермонтовты,

Крыловты к?п о?ып, соларды? шы?армаларын ?аза? тіліне аударады.

(Абай ??нанбаевты? шы?армашылы?ынан ша?ын деректі фильм к?рсету.)

Абай ?ле?деріні? ішінде афоризмдік с?здер к?п кездесіп жатады. Б?л ?ле?де а?ын жастарды ?нер-білімге, адамгершілік ?асиеттерден мол ?лгі алу?а ша?ырады. Адам мінезіне жа?сы ?асиеттер ?йірлетеді. Кез-келген н?рсеге ??марта бермей, ?мірде ?з жолын табу?а сілтей отырып, кімні? бойында ?ділеттік, мейірімділік, ?айраттылы? болса, м?ндай ?асиеттер о?ан жарасып т?рады деген ой айтады. Ол жастар?а арнап к?птеген ?ле?дер жаз?ан. ?р ?ле?і на?ыл?а, ?анатты с?здерге бай. «?ылым таппай ма?танба» ?ле?інде ?ылым?а берілуді?, ?алым болуды? жолдарын ??гімелейді. ?ылым жолына ?мтыл?ан жастар?а айтар а?ынны? ерекше ескертуі бар. Ол – ?андай н?рседен ?ашы? болу, ?андай н?рсемен дос болу. ?ылым жолы – ?ділдік жолы. Оны ?ста?ан адам ескі жолмен ж?ре алмайды. Олай болса, а?ын ?ле?ін м?нерлеп о?ып, жалпы талдау жасайы?.

Кітаппен ж?мыс. ?ле?ді м?нерлеп о?имыз. Мазм?нына талдау жасап, та?ырыбын, к?здеген идеясын ашамыз.

С?здікпен ж?мыс: «н?фр?тлі» - жиренішті, жиіркенішті - противный

«?ибр?тлі» - ?лгілі - примерный

Білімді бекіту. М?тін мазм?нын жан-жа?ты талдау.

Концептуалды? кесте.

Семантикалы? карта.

Шы?армашылы? ж?мыс. 1. Екі топ берілген та?ырыпты т?сінгеніне орай сурет салып, бейнелейді. «?ылым-білім дегенді ?алай т?сінесі??»

?зі? ?шін ?йренсе?,

Жаманды?тан жиренсе?,

Ашыларсы? жылма-жыл.

Біреу ?шін ?йренсе?,

Біреу білмей, сен білсе?,

Білгені?ні? б?рі – т?л.

2. «?иы? ?а?аздар с?йлейді». Берілген ?иы?тарда?ы с?здерді бір-бірімен байланыстырса?, ?демі ?анатты ой шы?ады.

Адам баласы адам баласынан а?ыл, ?ылым, ар, мінез деген н?рселерден озады.

Адамны? адамшылы?ы – а?ыл, ?ылым, жа?сы ата, жа?сы ана, жа?сы ??рбы, жа?сы ?стаздан болады.

3. ?ле? ??растыру. І топ. Жаманды?тан жиренемін.

ІІ топ. Адам болып ?семін.

Сергіту с?ті.

«Б?йге» ойын стратегиясы. ?тілген та?ырып?а байланысты бірнеше с?ра?тар ?оямын. (екі топ?а 5 с?ра?тан)

1-топ?а:

Ø Абай ?ай облысты? тумасы? (Семей)

Ø Абайды? ?жесі (Зере)

Ø«Дем алысы – ?скірік, ая бен ?ар» ?ай ?ле?інен алын?ан ?зінді? («?ыс»)

Ø Абай ?ай жылы туды? (1845)

Ø Абай аударма жасады ма? (и?)

2-топ?а:

Ø «Абай жолы» роман-эпопеясын жаз?ан жазушы кім? (М.?уезов)

Ø Абайды? ?кесі (??нанбай)

Ø «К?корай шал?ын б?йшешек» ?ай ?ле?нен алын?ан ?зінді? («Жаз»)

Ø Абайды? неше ?арас?зі бар? (45)

Ø Абай ?н жазды ма? (и?)

«Жал?астыр» ойыны.

1. Білім азбайды, а?ыл тозбайды.

2. Білімдіден шы??ан с?з, талапты?а болсын кез.

3. Білгені? бір то?ыз, білмегені? то?сан то?ыз.

4. Білекті бірді жы?ады, білімді мы?ды жы?ады.

5. Кісіні? кісілігі киімінде емес, білімінде.

6. Білмеген ?ауып айтады, білген тауып айтады.

7. Жа?сыдан ?йрен, жаманнан жирен.

8. Талап т?лпар, білім с???ар. 9. Талант ?артаймайды, білім ортаймайды. 10. ?ріптен білім, ?ліппеден ?ылым. 11. А?ыл азбайды, білім тозбайды. 12. ?нерлі ?рге ж?зеді.

Білімді ба?алау: О?ушылырды? жауаптарына, саба??а белсене ?атысып отыр?андарына ?арай білімдері ба?аланады.

?орытындылау. Ойтол?ау (монолог т?рінде). Абай ?ле?дері бізді неге ?йретеді? Не ?йрендік? Бізді? ?мірімізге ?ажеті бар ма?

Жина?тау. Бірнеше с?здерді? ішінен Абай?а ?атыстысын санды?ша?а салу.

Т?йін. Та?тада ілініп т?р?ан Абай туралы пікірлерді ?штастырып ой ?орыту.

Абай – ?аза?ты? классик ?дебиетіні? атасы, ?аза? поэзиясыны? к?н шуа?ты ас?ар биігі.

М.?уезов

Мына т?р?ан Абайды? суреті ме?

?ле? с?зді? ??са?ан келбетіне,

А?ыл, ?айрат, білімді те? ?ста?ан

?р Абайды? т?теген кім бетіне?

Ж.Жабаев

Абай ?з заманынан ана??рлым биік т?р?ан а?ын еді.

?.М?сірепов

Абайды таныту ар?ылы біз ?аза?станды ?лемге танытамыз, ?аза? хал?ын танытамыз. Абай ?р?ашан бізді? ?лтты? ?ранымыз болуы тиіс.

Н.Назарбаев

Хал?ымызды? рухын ?рлендірген - Абай. Сар?ылмас к?ш-?уат беріп, ?р адам?а инабаттылы? ?азына сыйла?ан, жазба тілді? негізін сал?ан, ?аза? поэзиясыны? алтын ді?гегі – Абай.

?йге тапсырма: ?ле?ді жаттау, ?осымша ?ле?дерін, ?арас?здерін о?у.