Fizika K??fl?r

Miladdan ?nc? 4241: Misirlil?rin t?qvimi tapmalar? il? birlikd? hadis?l?rin tarixl?n? bildiyi ilk zaman. 3200: S?merler yaz?n? tapd? v? t?k?rin ??kilini ??k?n ilk xalq oldu. 3000: ?lk abak bu d?vrd? Babillil?r t?r?find?n tap?ld?. 1300: Suriyal?lar ?zl?rin? aid bir ?lifba inki?af etdirdi. 700: Mallar?n al??-veri?i ???n ilk pul Lidyal?lar t?r?find?n istifad? edildi. 287: Arximed bu tarixd? do?uldu. 10: Vitruvius ad?nda Romal? bir memar bir n?v bucurqad ixtira etdi. Miladdan sonra 999: ?lk mexaniki saat bir ke?i? t?r?fisind?n icad edildi. 1000: ??ar? g?nd?rm?k v? havaya fi??ng atmaq ???n ilk d?f? ?inlil?r t?r?find?n bar?t istifad? edildi. 1045: Portativ m?tb?? h?rfl?ri ?inli Pi Cheng t?r?find?n icad edildi. 1280 ?lk eyn?k ?taliyada icad edildi. 1450 Johannes Gutenbergin n??r ma??nlar? kitab istehsal?nda yol a?d?. Bunun n?tic?sind? yeni icadlar haqq?ndak? m?lumatlar?n yay?lmas? s?r?tl?ndi. 1453 Copernicus (Kopernik), planetl?rin D?nyan?n ?traf?nda deyil, G?n??in ?traf?nda f?rland??? n?z?riyy?sini verdi. 1592 Qalileo, cisiml?ri 30 d?f? b?y?d?n bir teleskop etdi. 1614 ?otlandiyal? riyaziyyat?? John Napier loqarifm c?dv?lini haz?rlad?. 1618 Johannes Papaqlar, planetl?rin G?n??in ?traf?nda ??kdikl?ri ellips formas?ndak? orbitl?ri g?st?r?n qanunlar? n?mayi? etdi. 1622 Blez Paskal, atas?n?n vergi hesablar?nda istifad? etm?si ???n bir toplama ma??n? icad etdi. 1643 Evangelista Torricelli, hava t?zyiqini ?l?m?k ???n indi civ?li barometr deyil?n cihaz? icad etdi. 1656 Xristian Huygens, Qalileonun fikirl?rin? s?yk?n h?ssas bir r?qqasl? saat haz?rlad?. 1668 Isaak Nyuton ilk aynal? teleskopu icad etdi. 1682 Edmond Halley, daha sonra ?z ad?yla xat?rlanacaq bir quyruqlu ulduzun orbitini ??kib haz?rlad?i. 1687 Nyutonun, universal ??kili? qanunlar?n? d?sturla?d?rd??? Principia ba?l?ql? kitab? n?mayi? edildi. 1698 Tomas Saveryin ixtira etdiyi ilk buxar ma??n?, sualt?nda qalan m?d?nl?rd?ki suyu ??l? nasosla vurmada istifad? edildi 1733 ?ngilis bir toxucu t?r?find?n icad edil?n "u?an mekik" ad?ndak? al?t bir adam?n bir g?nd? ??xara bil?c?yi par?a miqdar?n? ikiy? qald?rdi. 1752 Benjamin Franklin, ild?r?m?n elektrikd?n qaynaqland???n? g?st?rdi. 1783 Marquis d? Jouffroy d'Abbans ilk buxarl? g?mini ?zd?rd?. 1783 Montgolfier Qarda?lar bir isti hava ?ar?n? m?v?ff?qiyy?tl? u?urtdu. 1789 Lavoisierin, 33 elementi s?ralad??? v? bu elementl?rin adland?r?lmas? il? ?laq?dar m?asir sistemi t?qdim etdiyi "Kimy?vi Adland?rma ?sulu" n?mayi? olundu. 1796 Edvard Jenner, bir u?a?? ?i??k x?st?liyin? qar?? peyv?nd etdi. 1799 Alessandro Volta, ilk elektrik batareyas?n? etdi. 1801 ?lk d?nizalt?lardan olan Nautilus ilk s?f?rini tamamlad?. 1804 Richard Trevithick relsl?r ?z?rind? ged?n ilk buxarl? lokomotivi etdi. 1814 Friedrich K?nig ?ll? i?l?y?n m?tb??d?n ?ox daha s?r?tli olan buxarl? m?tb??ni inki?af etdirdi. 1819 Augustus Siebe t?zyiqli bir dal??c paltar? haz?rlayaraq insanlar?n daha d?rinl?r? dala bilm?sini t?min etdi. 1820 Hans Oersted, elektrik c?r?yan?n?n kompas?n iyn?si ?z?rind? maqnetik t?sir yaratd???n? g?st?rdi. 1821 Charles Babbage, kompleks riyazi tablo/c?dv?ll?ri avtomatik olaraq hesablamaq ???n haz?rlad??? "f?rq ma??n?" nin ?z?rind? i?? ba?lad?. 1826 Frans?z fizika?? Cozef Niepce tarixd?ki ilk foto??kili ??kdi. 1829 Corc Stephenson, ?n yax?? buxarl? lokomotiv haz?rlama v? etm? yar??mas?n? qazand?. Rocket adl? bir lokomotiv ??xard?. 1830 ?lk tiki? ma??n? Frans?z d?rzi Barthelemy Thimonnier t?r?find?n haz?rland?. 1836 Samuel Colt, etdiyi s?r?tli at?? ed?n tapan?a "alt?patlar" ?n patentini al/g?t?rd?. 1837 Isambard Kingdom Brunel, ilk k?talararas? buxarl? g?mini y?zd?ridi. 1837 ?ki ?ngilis ixtira?? William Cooke v? Charles Wheatstone ilk elektrikli teleqraf ma??n?n? icad etdi. 1838 Samuel B?n?v??yis? ?z inki?af etdirdiyi B?n?v??yis? ?lifbas?n? elan etdi. 1839 Luis Daguerre v?siq?lik foto??kill?rd? ?ox tutulan daguerrotype foto??kil texnikas?n? icad etdi. 1841 Michael Faraday, h?r?k?tli bir maqnitd?n elektrik c?r?yan? ?ld? etdi. 1843 Samuel B?n?v??yis?, teleqraf mesajlar?nda istifad? edilm?k ?zr? n?qt? v? x?ttl?rd?n ibar?t olan/yaranan m??hur mors ?lifbas?n? icad etdi. 1846 Amerikal? bir stomatoloq bir ??n? ?m?liyyat?nda a?r?n? hiss etdirm?m?k ???n efir istifad? etdi. 1848 ?lk h?r?k?tli pill?k?n, New Yorkda turist ??km?k ???n quruldu. 1849 ??ng?lli iyn? icad edildi. 1857 New Yorkda bir d?kan lifti olan ilk bina oldu. 1860 Bel?ikal? Etienne Lenoir ilk i?d?n yanmal? m?h?rriki icad etdi. 1863 ?lk metro (yeralt? d?miryolu) x?tti Londonda i?l?tm?y? a??ld?. 1868 Gregor Mendel, g?y noxud bitkil?riyl? etdiyi, m?asir genetik qaydas?n?n t?m?ll?rini meydana g?tir?n ara?d?rmalar?n? bitirdi. 1868 Bir q?zetin yaz? i?l?ri m?diri olan Christopher Sholes ilk rahat makinan? etdi. 1876 Aleksandr Graham Bell ilk telefon dan??mas?n? etdi. 1877 Edison fonograf? icad etdi. 1878 Cozef Swan elektrik lampas?n? icad etdi. 1879 Ernst von Siemens elektrik d???nilmi? bir x?tt ?z?rind? ged?n ilk elektrikli qatar? s?rgil?di. 1881 ?mil? Berliner, yast? vallar istifad? ed?n ilk gramofonu icad etdi. 1885 Luis Pasteur, bir peyv?nd ed?r?k, quduz bir it t?r?find?n di?l?nilmi? bir u?a??n h?yat?n? qurtard?. 1885 Fizika?? Heinrich Hertz elektromaqnetik dal?alar?n varl???n? g?st?rdi. 1885 Avstriyal? kimya?? Carl Auer, ?ama g?r? daha rahat v? etibarl? olan bir havagaz? lampas? icad etdi. 1886 Linotip adl? ma??n, q?zetl?rin v? kitablar?n daha s?r?tli haz?rlanmas?n? t?min etdi. 1888 Corc Eastman, Kodak n?mr?. l adl? fotoaparat? ??xard? v? m??t?ril?rinin filml?rini du? etdi. 1889 Edisonun k?m?k?isi Charles Batchelor kino filml?rinin s?sl?ndirilm?si ?z?rin? t?cr?b?l?r etdi. 1890 Daiml?r m?h?rrik ?irk?ti, d?rd t?k?rli v? maye yanacaqla i?l?/?al??an avtomobil istehsal?na ba?lad?. 1890 Herman Hollerithin icad etdiyi elektrikli sayma ma??n? say?sind? Amerikada siyah?yaalma ?m?liyyat? ?ox s?r?tli bir ??kild? n?tic?l?ndirildi. 1895 Parisd? Lumiere Qarda?lar 10 h?r?k?tli filmd?n ibar?t olan/yaranan bir n?mayi? etdi. 1895 Wilhelm Rentgen, X-??alar?n? tapd?. 1898 Valdemar Poulson, m?asir teybin qabaqc?l? olan bir cihaz etdi. 1901 ?lk radio tranzistorunu Marconi inki?af etdirdi. 1902 ?talyan Guglielmo Marconi, Man? d?nizi ?z?rind?n radio dal?alar?yla mesaj ?atd?rma?? bacard?. 1903 Amerikal? Wright Qarda?lar ilk motorlu t?yyar?nin u?u?unu realla?d?rd?. 1903 Henry Ford, yeni avtomobil fabrikiyl? ard?c?l istehsal texnikas?n? g?tirdi. 1903 Willem Einthoven, ?r?yin i?l?yi?ini yazan elektrokardiyografi cihaz?n? icad etdi. 1904 John Flemingin inki?af etdirdiyi ???? diyotlar radio cihazlar?n?n imtina edilm?z par?as? oldu. 1905 AB? Albert EINSTEIN nisbilik qaydas?n? n??r etdi. Bu yaz?s?n? 1915 v? 1919 da tamamlad? 1906 AB? Alva F?SHER ilk paltar ma??n?n? icad etdi 1907 Kanada Reginald FESSENDEN radio vasit?sil? ilk insan s?sini ?atd?rd? 1907 Frans?z Paul CORNU ilk motorlu vertolyotu u?urdu 1908 Alman GEIGER ?z ad?n? verdiyi v? Radiasiyan?n varl???n? t?yin ed?n cihaz? inki?af etdirdi 1908 AB? Henry FORD T modeli ad?ndak? ilk ard?c?l istehsal avtomobili etdi. ?lk istehsal bant? fikirinin d? atas? olan Ford 1913 d? g?nd? 1000 avtomobil ??xara bilirdi 1910 Frans?z Henri Fabre, t?k?rl?ri olmayan v? su ?z?rind? seyr ed? bil?n bir t?yyar? inki?af etdir?r?k ilk d?niz t?yyar?sini icad etdi. 1911 Ernest Rutherford, atomun m?rk?zind? bir n?v? oldu?unu g?st?rdi. 1911 Marie Curie, radyoaktiflik m?vzusunda ?z ba??na etdiyi i?l?rd?n ?t?ri Nobel M?kafat? al/g?t?rd?; bel?c? d? bu m?kafat? iki d?f? alan/sah? ilk adam oldu. 1911 Norve? Roald AMUNDSEN C?nub q?tb?n? k??f etdi 1913 AB? Elmer SPERRY ilk Robotu etdi (ROBOT s?z? ??k dilind? "z?ruri ?m?k" m?nas?ndad?r v? deyim tarlada k?l? kimi davaml? i?l?/?al??an i??il?r ???n istifad? edilmi?dir) 1913 ?ngilis Sheffield Paslanmayan polad? tapd? 1914 AB? Ohio ??h?rind? ilk trafik lampalar? istifad? edildi 1914 I D?nya d?y??? ba?lad? v? 1918 d? bitdi 1915 ?stiliy? dayan?ql? Pyrex ???? ??xar?ld? 1918 Frans?z Pierre LANGEVIN v? qrupu ilk d?f? SONAR sistemini icad etdil?r (SONAR : Sound Navigation and Ranging: S?s k?m?yiyl? yer/yey?r t?yin etm? v? m?saf? ?l?m? m?nas?n? verm?kd?dir) 1919 Eyn?teyn, "?mumi G?r?lilik" m?vzusundak? yaz?s?n? n?mayi? etdi. 1921 Philip Drinker, x?st?l?rin t?n?ff?s etm?sin? k?m?k etm?k ???n "d?mir ciy?r"i icad etdi. 1921 Almaniya ?lk ?ose xidm?t? girdi 1922 ?lk mikrofilm tan?d?ld?. 1922 Alman Arthur KORN radio dal?alar?yla foto??kil g?nd?r? bil?n Faks haz?rlad? v? Amerikaya g?nd?rdi 1922 Kanada ?lk d?f? bir ??k?r x?st?sin? Ens?lin m?alic?si t?tbiq olundu 1923 ?sve? Platen v? Munters adl? iki m?h?ndis ilk elektrikli soyuducunu haz?rlad? 1926 John Logie Baird ilk televiziya g?r?n???n? m?v?ff?qiyy?tl? ?atd?rd?. 1926 Robert Goddard ilk maye yanacaql? raketi atd?. 1926 AB?l? Professor Robert Hutchinson Goddard ilk maye yanacaql? raketi inki?af etdirdi. Qaz v? maye oksigenl? i?l?y?n raket, 12,5 metr y?ks?kliy? ??xd? v? 56 metr yol al/g?t?rd?. 1928 Bu g?n penisillin dediyimiz bir meydana g?lm?nin bakteriyalar? ?ld?rm?si Aleksandr Flemingin diqq?tini ??kdi. 1933 ?ki Alman elm adam? Max Kroll v? Ernst Ruska elektron mikroskopunu etdi. 1935 Alman ?irk?ti AEG, s?si qeyd etm?k ???n plastik maqnetik maqnitofon bant?n? inki?af etdirdi. 1938 Macar ixtira?? Lazlo Biro, b?ro da deyil?n bilye uclu diyirc?kli q?l?mi icad etdi. 1938 Amerikal? Chester Carlson ilk fotopiya ma??n?n? icad etdi. 1939 ?gor Sikorsky adl? bir Rus m?h?ndis t?r?find?n ilk vertolyot edildi. 1940 ?lk elektronlu mikroskop Philedelphiada tan?d?ld?. 1942 Wernher von Braun, Almaniyan?n ilk uzun m?nzilli m?rmisi olan V-2i atd?. 1942 Enrico Fermi, AB??n Chicago ??h?rind?, n?v? enerjinin yoxlama alt?na al?na bildiyi bir n?v? reakt?r etdi. 1945 Amerikal? ixtira?? Percy Spencer, ilk mikrodal?a sobas?n? haz?rlayaraq patentini ald?. 1946 John Mauchy v? John Eckertin inki?af etdirdiyi, Amerikan?n ilk elektronik komp?teri ENIAC xalqa g?st?rildi. 1947 Edwin Land bir d?qiq?d?n az bir m?dd?td? qara a? foto??kil ??xaran polaroid ma??n? icad etdi. 1953 Francis Crick il? Ceyms Watson DNT molekulunun qurulu?unu k??f etdi. 1957 Sovetl?r Birliyi t?r?find?n D?nyan?n ?traf?nda d?n?n insan istehsal? ilk cisim Sputnik I at?ld?. 1960 Theodore Maiman ilk lazeri etdi. 1962 Telefon dan??malar?n?n yan?nda canl? televiziya g?r?n??l?rini d? ?atd?ran Telstar adl? peyki at?ld?. 1977 D?nyan?n t?krar istifad? edil? bil?n ilk kosmos g?misi olan Kosmos Meki?i, AB? t?r?find?n at?ld?. 1982 Philips v? Sony ?irk?tl?ri y??cam diski ??xard?. 1987 ?lk ?d?di s?s bantlar? (DAT) ??xar?ld?. 1990 Y?ks?k d?qiqlikd? televiziya (HDTV) n??ri ilk d?f? edildi. 1991 AB?da virtual h?qiq?t haz?rland?, internet insanl???n istifad?sin? a??ld?. 1997 NASAin AB? kosmos vasit?si Marsa eni? etdi. 1997 AB?da genetik elmd? ilk konkret m?v?ff?qiyy?t olaraq bir qoyun kopiyaland?. 1997 IBM ?irk?tinin AB?da etmi? old?u komp?ter, d?nya ?ahmat ?empionu Kasparovu m??lub etdi.