Мектеп жасына дейінгі балаларды? шы?армашылы? белсенділігін экологиялы?,танымды?,іскерлік ойындар ар?ылы ?алыптастыру Мектеп жасына дейінгі балаларды? шы?армашылы? белсенділігін экологиялы?,танымды?,іскерлік ойындар ар?ылы ?алыптастыру

Куканбаева Светлана ?лім?ызы                                                                                         А?т?бе  орта  мектебі.

Таби?ат ?лемі та??ажайып ж?не керемет. Дегенмен, барлы?ы б?л с?лулы?ты, аспан, су, жапыра? т?стеріні? алуанды?ын  к?ре білмейді. Таби?ат бала?а к?нделікті ?сер етеді. Біра? балалар к?п н?рсені бай?ай бермейді, ?стірт ?абылдайды. Таби?ат с?лулы?ы р?хани  ?айырымдылы??а т?рбиелеуде ?лкен р?л ат?арады, я?ни, балаларды мейірімділікке, адамгершілікке, жа?ын адамдар?а ?ам?ор бола білуге к?мектеседі. Балалар ?шін таби?ат – б?л ?р т?рлі таби?ат ??былыстарды тануды? ж?не с?здік ?орын байыту к?зі. Б?л – балаларды? с?йлеу ж?не ойлау ?абілетіні? дамуына е? ?олайлы ж?не пайдалы фактор. Таби?ат баланы? т?л?алы? ?алыптасуына зор ы?пал етеді. Баланы? ?андай болып ?суі – бізге, ерексектерге байланысты. Балалар?а экологиялы? т?рбие беру   алуан т?рлі ?діс-т?сілдер мен  ??ралдарды?  к?мегі ар?ылы іске асырылады:

       Соны? ішінде  саба?ты?  ?ызы?ты  ?туін  ?амтамасыз  ететін  бір  ?діс – дидактикалы?, танымды? ойындар.

        Дидактикалы?  ойындар  к?п  салалы  ,  к?рделі  педагогикалы?  ??былыс. Оны  балаларды?  жан-жа?ты  т?рбиелейтін,  о?ытатын  , шы?армашылы?  белсенділігін  арттыратын ??ралды? бірі деуге  болады.  Ойын  балаланы?  ой-?рісін  дамытып, ойлау ?абілетін  арттырумен  ?атар  , ?тілген  та?ырыптарды  саналы ме?геруге  ?лкен ?сер етеді. Ойын о?у п?ндеріні?  мазм?нымен  ты?ыз  байланысты  ж?ргізілгенде д?рыс  н?теже береді.Та?ырып?а сай ж?ргізілген ойын т?рлері, ?сіресе, экологиялы?,  т?рбиелік,таби?ат?а шын жанашырлы?  элементтері болуы о?ушыны?  шы?армашылы?  белсенділігін арттыра отырып  д?ниетану?а деген  с?йіспеншілігін дамытады.Т?рбиеші  ?тілетін  та?ырып?а сай  ойын т?рлерін  д?рыс  та?дап алуы ?ажет. Бала ойын т?ртібін д?рыс ме?герген  болса ойынды  бар ынтасымен  орындап   ал?ан білімін к?рсете  алады

Білім  к?рсету  дегеніміз – баланы? ?уаныш?а  б?лейтін, білімні? ?ажеттілікке айналуы.

         Дидактикалы?  ойындарды? т?рлері к?п.     Соны? бірі-баланы?  а?ыл-ойын       дамытатын ойындар     Мысалы , ?зін  ?орша?ан  ?о?амды?  орта , таби?ат ,  таби?ат      ??былыстары , ?р т?рлі  маманды?  иелері  , ж?лдыздар ?лемі,  су патшалы?ы, жануарлар д?ниесі , пайдалы ?азбалар,  ?сімдіктер ортасы -  б?рі де баланы  ?ызы?тырады. Басты  м?селе, т?рбиеші  саба?та  ойын  ж?ргізбес б?рын  оны?  міндеті  мен  ма?сатын  балалар?а д?рыс т?сіндіріп ,  дайындауында. Ойын?а ?ажетті  ??ралдарды   алдын  ала  ?зірлеу  ?ажет.

      Мектепке дейінгі жаста?ы баланы? бойында таби?атпен эстетикалы? ?арым-?атынас жасауды? базасын ??райтын экологиялы? т?рбиені бере отырып  т?мендегідей ойын  т?рлерін  ж?ргізуге  болады.Заттар мен  ??былыстарды бір топ?а топтастыру,  негізгі белгілері  ар?ылы  тауып ?осу ,  сы?арын табу,  мекеніне тіршілік    ортасына орналастыру?а  байланысты :«?зен, тауды  іздеп тап » ,  « Т?лдерін  тауып ?ос.»,  «  Жырт?ыш а?дарды ізде», « Жемістерді  топ?а б?л»,  « ?з мекеніне  орналастыр», « Белгісіне ?арап аны?та » т.б Сондай      кейбір ойындарды?  ?ткізілу жоспарына то?тала  кетсек.  

                    1. « Б?л ?андай ??с ? » ойыны

Ойын ма?саты:Балалаарды? танымды? ?абілетін ?алыптастыру  ?здігінен  ж?мыс жасау?а бейімдеу, бай?а?ышты??а   ?йрету, п?нге деген  шы?армашылы?  белсенділігін  арттыру  .  ( «??старды? ту?ан жерге оралуы  «??стар»та?ырыптарында ?олдану)

К?рнекілігі:      Плакат.

Ойын  т?ртібі: Плакатта ?р т?рлі ??старды? ая?талма?ан суреттері  бейнеленген. Оларды?  ?андай  ??с екенін   белгілеріне ?арап  аны?тап,  айту керек

Жауабы:  Павлин,   бір?азан, а??у, ?кі, жар?анат, то?ылда?.

               2. «Шытырман.» ойыны. 

Ойын ма?саты: Балалаарды? танымды?  ?иялын  дамыту, шы?армашылы? белсенділігін арттыру,ойлау да?дысын,зейінділігін   ?алыптастырыи,  ?здігінен ж?мыс жасау?а ?йрету.(Жануарларды?  сан  алуандылы?ы та?ырыптарында ?олдану)

К?рнекілігі   а? ?а?аз?а   сызыл?ан  бас?атыр?ы.

Ойын т?ртібі:Берілген  бас?атыр?ы сызбадан жануарлар т?рін аны?тап табу іздестіру,  ?ай топ?а жататынын аны?тап.сызы? ар?ылы ?осу.

Жауабы.  Ба?а- ---  ?ос мекенді,                    ?осая?------ с?т?оректі,

               ?лу-........,           Ш?балшын-.........,           Балы?-........,   т,б.

            3 .  «Си?ырлы  к?зілдірік» ойыны.

Ойын ма?саты. «Су, ?зен ж?не к?л.,  Суды ?ор?ау» та?ырыптарында балалаарды? ал?ан білімін пысы?тау , ?иялдау ,елестету, танымды? ?абілеттерін  ?алыптастыру,  шы?армашылы?  белсенділігін  арттыру,?здігінен  ой ?орытындысын жасау?а ?йрету, п?нге деген ?ызы?ушылы?ын молайту, экологиялы?  т?рбие беру.

К?рнекілігі: 3 т?рлі  к?зілдірік, ?н таспа,елестетуге арнал?ан су суреттері

Ойын  т?ртібі: балалаарды 3 топ?а  б?ліп  «Си?ырлы  к?зілдіріктерді» киіп саяхат?а  шы?ады,

    Балы?ты  к?зілдірік-------------   Су асты патшалы?ына саяхат,

    Ж?лдызды к?зілдірік-------------Су ?сті  патшалы?ына  саяхат,

    Г?лді    к?зілдірік     --------------Су жа?асына саяхат  жасайды

Саяхат ая?тал?аннан кейін  к?рген білгендерін айтады   ?р о?ушы бірін-бірі  ?айталамай жауап  беруі керек  сол жауаптар ар?ылы балалаарды?  су туралы  білім к?лемін аны?тап, суды? пайдасы, зияны, экологикалы? жа?дайына то?талу. Саяхат  музыка то?та?ан?а шейін  жал?асады.

       ?р т?рбиешіні?  негізгі  ма?саты-  балаларды?  білімін  тияна?ты  ету.Балаларды? танымын жетілдіруге байланысты пайдаланатын   т?сілдер  сан  алуан .

Айналамен танысу,экология саба?ында ребус  , викториналы? с?ра?тар,  экологиялы? - математикалы?  кубиктер  сия?ты танымды? ойындар , ж?мба?, с?зж?мба?тар  шешу, ма?ал-м?телдер айт?ызу  айналамен таныстыра отырып, олар?а экологиялы? т?рбие беріп, ?ызы?ушылы?ын арттырып, саба?тан  ал?ан білімдерін  дамыту?а м?мкіндік  береді.

?орыта  келгенде,мектепалды даярлы?  сыныпта дидактикалы?  ойындарды ке?  т?рде  ?олдану  балаларды?  ой-?рісін  дамытып, да?дыларын  ?алыптастырып , д?ниетанымын  ке?ейтеді, шы?армашылы? белсенділігін  арттырады.

                         Пайдаланыл?ан ?дебиеттер:

        1.?.?айым  «Жануартанудан танымды?  ойындар» 1994ж  Алматы,   

           Мектеп

        2.Жукова.Т:И. «Проблемы дидактики биологии»   1997ж     М «Мир»

        3.Ж.С?битова.  «Дидактикалы?  ойындар  »  1998ж     Алматы  ,Мектеп.

        4. Керімбаева Р.Таби?ат. Бала. Т?рбие.\\ Отбасы ж?не балаба?ша. – 1997.       

            № 1 – 3. 50 – 52б.

        5. ?алы?баева З.Таби?ат – тал бесігі?. \\ Отбасы ж?не балала?ша. – 1995.     

            № 6. 30б.

        6. К?беева Н.Бала ж?не таби?ат. \\ ?йелмен ж?не балаба?ша. – 1993.  №    

            5. 6 – 7б. 

        7. Хамит?ызы ?. Балаба?шада?ы экокологиялы? т?рбие ж?мысы.\\ 

            Отбасы ж?не балаба?ша. – 1996. № 3 – 4. 34 – 37б.

        8. Манкеш А. Е.Экологиялы? т?рбие негізінде баланы? рухани жан        

            д?ниесін дамыту. \\ Білім беру ж?не менеджмент. – 2007. № 2. 117 –  

            119б.