Про любимую бабушку

Мне очень захотелось написать про свою бабушку - Князеву Валентину Васильевну. Она работала в школе учителем начальных классов. И я пошла по ее стопам. Но мой рассказ будет на моем родном языке - марийском.

Ик тымык ото уло мемнан элыште,

Шога тудо ото кугу ер серыште.

Тушто ладыра деч ладыра пушенге кушкеш,

Тушто мотор деч мотор саска шочеш…

Морко кундем… Тиде вер-шорышто ик мотор кечын, 17 февраль 1937 ийыште Шургесола ялеш изи удыр ош туням ужын. Ава-ача тудлан Валя лумым пуэныт. Жап эртен. Валялан школышкат каяш жап шуын. Школышто 5-лан гына тунемаш туналын. Тунемме жапыште Валя чылаштлан полшен шоген, пеш поро удыр лийын, нимо деч лудын-вожыл шоген огыл. Тыгай койыш-шоктышыжо илыш-корно мучко койын,тиде кужу илыш корнышто чулымлыкшо нигуш йомын кодын огыл.

Валя умылен: тыгай илышыште тунемде огеш лий, уш-акылым погаш кулеш. Тудо тыршен да Шургосола ден Коркатово школ-влакым «5»-лан гына тунем пытарен.Тиде 1951 ийыште лийын.Тунамак Валентина Моркысо педучилищыш тунемаш пура. Но…

Пурен огыл тиде училищым тунем пытараш. Кум ий гыч Морко педучилищым петырат. Валя, шке вургемжым погалтен, Параньга кундемыш лектын кая. Шижын мо тудо, пален мо тудо шке пурымашыжым?! Уке! Тиде Параньга кундемыштак тудо шке пелашыжым вашлийын – шем шинчан мотор рвезым.

Элпанур кыдалаш школышко Валя туныктышылан пашам ышташ пура. Тудлан пеш куштылгыжак лийын огыл: палыдыме ял, палыдыме калык, палыдыме коллектив… Йоча-влак, шара шинчаштым карен, туныктышо деч чыла йодышлан вашмутым вученыт. Кажныжлан Валентина Васильевна вашмутым пуаш тыршен, кажныжын чоныштыжо тунеммашлан тулым ылыжтараш тыршен. Ныл ий пионервожатый лийын. Шке изи шудыр-влакше дене тудо порт еда ломыжым, чыве терысым поген коштын. Фермышкат полшаш коштыныт: изи презе-влакым эскереныт да пукшеныт. Спорт илышыштат Валентина шенгелан кодын огыл. Йоча-влак дене тудо ече дене танасымышкат коштын. 1986-1988 ийлаште Валентина Васильевна биологийым туныктен. Тиде урокышто йоча-влак онайым, орыктарыше материалым пален налыныт. А туныктышо, тиде кокла гыч кулешаным ойырен, йоча-влаклан умылтарен.

Жап эртен, Валентина школыштак пашам ыштен, а монгышто… йоратыме авам куд икшыве вучен. Но чаманаш кодеш, тиде шокшо пыжашым ик изи кайык курымлан коден: йоратыме эрге вес туняш каен. Валентина ойгырен, чот йосланен. Но илаш кулын! Тудын эше вич икшыве, уныка-влак да пелаш воктелныже.

1987 ийыште мыйын ковам сулен налме канышыш лектын. Тудо тунялан сай, поро, ушан ен-влакым пуен. Нунын коклаште туныктышо, художник, инженер, эмлызе, милиционер, депутат-влак да шуко профессиян ен-влакым вашлияш лиеш. Чылаже 96 образованный класс-влакым луктын. Вот могай мыйын кова лийын! Молан лийын?! 2010 ийыште тиде чулым айдемын умыржо курылтын. Тиде рушарнян МОРКО УДЫРын 10-шо идалыкшат толын шуэш. Тек кийыме мландыже пушкыдо лийже.