Зат м?лшері. Мольдік масса

Саба?ты? та?ырыбы: Зат м?лшері. Мольдік масса.

Саба?ты? ма?саты:

Білімділік: Зат м?лшеріні? ?лшем бірлігі – моль туралы, Авогадро саны

ж?нінде ??ым ?алыптастыру. Затты? берілген ?лшемі бойынша

??рылымды? б?лшектерді? санын аны?тау?а ?йрену.

Дамытушылы?: Молярлы? масса ??ымын, затты? молярлы? массасын

есептеп шы?ару білігін ?алыптастыру. Масса, зат

м?лшеріні? ?лшем бірлігі, молярлы? масса деген

??ымдарды ?зара байланыстыра отырып, есеп шы?ару?а

?йрету. Молярлы? ж?не салыстырмалы молекулалы?

массалар санды? м?ні бойынша те? болатынды?ын

т?сіндіру.

Т?рбиелік: ?з еркімен ж?мыс жасау?а, ойын жеткізе білуге т?рбиелеу.

Химиялы? жа?а терминдермен ж?мыс жасау?а ?йрету.

Саба?ты? т?рі: аралас саба?.

П?н аралы? байланыс: физика, биология.

??рал жабды?тар: зат м?лшері бір моль болатын металлдармен бейметаллдар

?лгілері (к?кіртті?, темір ?нта?ыны? )

Саба?ты? ??рылымы:

І. ?йымдастыру кезе?і.

ІІ. ?ткен саба?ты еске т?сіру.

ІІІ. Жа?а саба?ты ме?герту.

IV. Саба?ты ?орытып бекіту.

V. ?йге тапсырма беру.

VI. Ба?алау.

Саба?ты? барысы:

І. ?йымдастыру кезе?і

1. О?ушылармен с?лемдесу, т?гелдеу.

2. Саба??а дайынды?ын тексеру

(??рал – жабды?тар, кабинет тазалы?ы т.б).

3. О?ушыларды? назарын саба??а аудару.

ІІ. ?ткен саба?ты еске т?сіру

«Ми?а шабуыл» ар?ылы ?ткен материалды т?йіндейміз.

1.Затты? ??рам т?ра?тылы?ы дегеніміз не?

2.Темір сульфидінде темір мен к?кіртті? т?ра?ты масса

?атынасы ?андай?

О?ушылар?а 4 г. к?кіртте к?кіртті? ?анша атомы болса, 7 г. темірде темірді? сонша атомы болатынын т?сіндіреді. Демек, ?рбір темір атомы к?кіртті? бір атомымен ?осылысады деген та?ы бір т?жырымды о?ушы ?з бетімен жасайды.

ІІІ. Жа?а саба?ты ме?герту

Б?рын ал?ан білімін еске т?сіріп, талдау н?тижесінде жаса?ан ?орытындыларына с?йене отырып,?зім заттарды? атомдары мен молекулаларыны? ?ажетті санын алу іс ж?зіне м?мкін еместігін айтамын. Сонды?тан химияда «зат м?лшері» деген физикалы? шама ?олданылады. Ал зат м?лшері сол затты? ??рылымды? б?лшектеріні? санымен аны?талады, я?ни атом, молекула немесе бас?а б?лшектер саны.

О?ушылар аны?тама д?птерлеріне т?мендегі м?ліметтерді т?сіріп алады.

• Зат м?лшеріні? ?лшем бірлігі – моль.
• Моль – берілген затты? ??рылымды? б?лшектері 12г к?міртегіндегі атом санына с?йкес келетін зат м?лшері.
• Ол ν(ню) ?рпімен белгіленеді.
• ??рылымды? б?лшектер саны N_a ?рпімен белгіленеді.
• Затты? молярлы? массасы – М
• Зат массасы – m
• Зат м?лшері - ν(ню)
• «Затты? молярлы? массасы М зат массасыны? зат м?лшеріне ?атынасына те? шама» деген аны?таманы о?ушылар д?птерлеріне жазып алады.
• М=m / ν

Молярлы? масса г/мольмен, я?ни граммен алын?ан мольмен ?рнектеледі: Мысалы:

1) M(H₂)= 2 г/моль;

2) M(O₂) =32 г/моль;

3) M(H₂O) =18 г/моль

IV. Саба?ты ?орытып бекіту

О?ушыларды? ?здігінен шы?аруына берілетін есептер:

1. а) 8 моль натрий гидроксидіні?; ?) 0,2 моль темір (ІІІ) сульфатыны?

массасын есепте?іздер.

Жауабы: а) 320 г; ?) 80 г.

2) а) 0,486 г магнийді?; ?) 34,2 г алюминий сульфатыны? зат м?лшерін

есепте?іздер.

Жауабы: а) 0,02 моль; ?) 0,1 моль.

3) Массасы 15,8 г натрий тиосульфатында ( Nа ₂S₂О₃) ?анша моль - атомды? натрий ж?не к?кірт бар екенін аны?та?ыздар.

Жауабы: 0,2 моль натрий; 0,2 моль к?кірт

IV. Саба?ты ?орытып бекіту

Саба? со?ында т?мендегі с?ра?тар к?мегімен о?ушыларды? жа?а саба? бойынша ал?ан білімдерін бекітуге болады:

1. Затты? молярлы? массасы дегеніміз не?

2. Затты? молярлы? массасыны? ?лшем бірлігі не?

3. ?ай формуланы? к?мегімен затты? молярлы? массасын, массасын, м?лшерін аны?тау?а болады? Зат м?лшеріні? ?лшем бірлігі не?

4. Зат м?лшері ?алай белгіленеді?

5. a) ν (C) = 4 моль деген жазу нені білдіреді?

V. ?йге тапсырма беру а) та?ырыпты о?у

б) т?мендегі есептерді шы?ару

1) 0,2 моль азот ?анша к?лем алады?

Жауабы: 4,48 л.

2) Массасы 23,4 г натрий сульфидіні? зат м?лшерін

есепте?іздер.

Жауабы: 0,3 моль.

3) К?лемі 67,2 л азотты? (?.ж.) массасын есепте?іздер.

Жауабы: 84 г.

VI. Ба?алау

1.Саба??а белсене ?атыс?ан о?ушыларды мада?тай отырып ба?аларын хабарлаймын.

2.Саба?та ?з м?мкіндігін толы? к?рсете алма?ан о?ушылар?а ?осымша тапсырма беру ар?ылы келесі саба?та ба?аланатынын ескертемін.