9-класс
1-сабак (2 саат)
Сабактын планы: Маалыматтык сабаттуулук жана Фейк маалыматтар
Сабактын максаты:
Окуучуларга маалыматтын ишенимдүүлүгүн текшерүү ыкмаларын үйрөтүү.
Курч сын көз караш менен маалыматты талдоо көндүмдөрүн өнүктүрүү.
Санариптик чөйрөдө коопсуз жана жоопкерчиликтүү жүрүм-турумду калыптандыруу.
1. СЫНАК (Challenge) – Киришүү (7-10 мүнөт)
Максаты: Окуучулардын кызыгуусун ойготуу жана көйгөйдү ачуу.
Мугалимдин иши: Класска социалдык тармактардан алынган бир "фейк" жаңылыкты же өтө шектүү жарнаманы көрсөтөт (Мисалы: "Эртең бардык мектептер жабылат!" же "Интернет бекер болот").
Тапшырма: Окуучуларга суроо берилет: "Бул маалыматка ишенсе болобу? Эмне үчүн?"
Дискуссия: Окуучулар маалыматтын чын-төгүнүн далилдөөгө аракет кылышат.
2. СУНУШ (Solution) – Жаңы тема (15 мүнөт)
Максаты: Маалыматты текшерүүнүн куралдарын жана жолдорун сунуштоо.
Негизги түшүнүктөр: Маалыматтык сабаттуулук, медиа сабаттуулук, фактчекинг (Fact-checking).
Инструменттер:
Булакты текшерүү: Маалымат кайсы жерден чыккан? (Расмий сайтпы же белгисиз блогбу?)
Авторду издөө: Бул макаланы ким жазган?
Датасын кароо: Эски жаңылыкты жаңы катары берип жатышкан жокпу?
Сүрөттөрдү издөө: Google Images же TinEye аркылуу сүрөттүн түп нускасын табуу.
3. СҮРӨТТӨӨ (Storytelling/Description) – Практикалык иш (10 мүнөт)
Максаты: Алган билимди реалдуу турмуш менен байланыштыруу.
Топтук иш: Окуучулар 3-4 топко бөлүнүшөт. Ар бир топко маалыматтык карточкалар берилет (бирөөсү чын, калганы фейк).
Тапшырма: Топтор сунушталган критерийлер боюнча маалыматты талдап, класска бул маалымат эмне үчүн жалган же чын экенин "сүрөттөп" беришет.
Жыйынтык: "Маалыматтык манипуляция" деген эмне экенин жана анын коомго тийгизген таасирин талкуулашат.
4. Е-компонент (Electronic/Digital) – Технологияны колдонуу (10 мүнөт)
Максаты: Санариптик куралдарды колдонуу менен билимди бекемдөө.
Интерактивдүү тест: Окуучулар телефондору же компьютерлери аркылуу Kahoot же Quizizz платформасында "Мен фактчекермин" аттуу кыскача онлайн тесттен өтүшөт.
Санариптик тапшырма: Google аркылуу сүрөттөрдү издөө (Search by image) функциясын колдонуп, фейк сүрөттү аныктоо боюнча практикалык көнүгүү жасашат.
Тест: Маалыматтык сабаттуулук жана Фактчекинг
1. "Маалыматтык сабаттуулук" деген эмне?
а) Компьютерди тезирээк иштетүү жөндөмү.
б), Маалыматты табуу, талдоо жана анын ишенимдүүлүгүн баалоо жөндөмү.
в) Интернеттеги бардык маалыматтарга ишенүү.
г) Социалдык тармактарда көп убакыт өткөрүү.
2. "Фейк" маалымат деген эмне?
а) Илимий далилденген маалымат.
б), Атайын жалган жалаа же адаштыруу максатында таралган маалымат.
в) Чет тилинен которулган маалымат.
г) Расмий мамлекеттик жаңылык.
3. Маалыматтын ишенимдүүлүгүн текшерүүнүн эң биринчи кадамы кайсы?
а) Достордон суроо.
б), Маалыматтын булагын (авторун, сайтын) текшерүү.
в) Тезинен башкаларга бөлүшүү (репост кылуу).
г) Макаланын алдындагы комментарийлерди окуу.
4. Кайсы интернет булагы эң ишенимдүү деп эсептелет?
а) Белгисиз колдонуучунун "Одноклассникидеги" посту.
б) WhatsApp аркылуу келген аудио билдирүү.
в), Расмий мамлекеттик органдардын (.gov) же билим берүү мекемелеринин (.edu) сайттары.
г) Анонимдүү блогдор.
5. Сүрөттүн чын-төгүнүн кантип текшерсе болот?
а) Сүрөттүн түсүнө карап.
б), Google Images же TinEye аркылуу сүрөт боюнча издөө салып.
в) Сүрөттү чоңойтуп көрүп.
г) Текшерүү мүмкүн эмес.
Сабакты жыйынтыктоо жана баалоо
Рефлексия: "Бүгүн мен эмнени үйрөндүм?" – Окуучулар бир сүйлөм менен жыйынтык чыгарышат. Үй тапшырма: Социалдык тармактардан бир шектүү маалымат таап, аны 5 критерий боюнча текшерип келүү.
3 741
17 728 
