Аалы Токомбаев өмүрү

Аалы Токомбаев ( 1904-1988)

Аалы Токомбаев -

• классик жазуучуларыбыздын төл башыларынын бири,
• улуттук маданиятыбызга сиңирген зор эмгеги бар,
• ошону менен бирге башкалардан кескин айырмаланган тагдыры,
• эң бир кызыктуу чыгармачылык дүйнөсү бар сөз чеберлеринин бири.

Өмүр жолу

• Акын Аалы Токомбаев Кемин районундагы Кайыңды айылында 1904-жылы туулган.
• 1922-жылы Ташкенттеги советтик партиялык мектепке кабыл алынат.
• 1923–1927-жж. В.И.Ленин атындагы Орто Азия коммунисттик университетинде (САКУ) окуган.
• 1927–1929-жж. «Кызыл Кыргызстан» гезитинин редактору, 1930–1931-жж. Москвадагы Борбордук басмада кыргыз секторунун редактору, 1934–1949-жж. Кыргызстан Жазуучулар союзунун башкармалыгына төрага, ошол эле жылдары «Советтик Кыргызстан» журналынын башкы редактору болгон.
• 2007-жылы кыргыздын мыкты кара сөз, драматургия, поэзия, публицистика жаатындагы чыгармалары үчүн Аалы Токомбаев атындагы республикалык сыйлык уюштурулган.
• Акын жана жазуучу Аалы Токтомбаев 1988-жылы 84 жаш курагында каза болгон.

Чыгармачылыгы

• Кыргызстандын басмасынын тарыхында биринчи болуп чыккан «Эркин-Too» гезитинин биринчи номуру 1924-жылы 7-ноябрда жарык көрүп, ага А.Токомбаевдин «Октябрдын келген кези» аттуу ыры басылган.
• Биринчи ырлар жыйнагы 1927-жылы Ташкентте «Ленин тууралуу» деген ат менен басылып, бул китеби бир аз оңдолуп, толукталып «Ленин» деген ат менен 1936-жылы кайра басылган.
• Жазуучу С.Маршактын, А.Кунанбаевдин, Ж.Жабаевдин чыгармаларын кыргыз тилине которгон.
• А.Токомбаевдин "Таң алдында" ырлар жыйнагы 1946-жылы орус тилинде жаык көргөн
• Аалы Токомбаевдин элγγдөн ашык ырлар жыйнагы, поэмалары, "Кандуу жылдар" романы, бир нече прозалык, драмалык чыгармалары, публицистикалык жана сын-макалалары кыргыз адабиятынын казынасына мурасында мураска калган. 

«Кандуу жылдар»

• Аалы Токомбаевдин кандуу жылдары кыргыз элинин 1916-жылдагы падышалык Россиянын жана жергиликтүү бийлөөчү таптын эзүүсүнө каршы улуттук боштондук көтөрүлүшүн, анын жүрүшүн, чыгыш себебин, кыймылдатуучу күчүн, жеңилишин, элдин Кытайга качышын, Кыргызстанда совет бийлигин орнотушун көрсөтүүгө арналган кыргыз жазма адабиятындагы ыр менен жазылган биринчи роман. 
• Токомбаев бул романды 30 жылга жакын жазган.
• 1967-жылы Аалы Токомбаевке бул роман үчүн кыргыз республикасынын Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыктын лауреаты деген наам берилген.

« Таң алдында »

•   “ Кандуу жылдар” романы кийин “Таң алдында” деген ат менен чыгат.
• Роман 1967-жылы Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлык менен бааланат.
• Кыргыз Эл жазуучусу Асанбек Стамов “Таң алдында” романын “1916-жылдын портретин ачкан тарыхый көркөм летопись” деп атаган.

Сыйлыктары жана наамдары

• Кыргыз ССР Илимдер Академиясынын анык мүчөсү (1954-ж.)
• Социалисттик Эмгектин Баатыры (1974-ж).
• Эки Ленин, үч Эмгек Кызыл Туу, Октябрь революциясы, «Ардак белгиси» ордендери;
• «1941–1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта каарман эмгеги үчүн» медалы;
• Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун жана бир катар союздук республикалардын Ардак грамоталары менен сыйланган.