Дара және күрделі етістік ашық сабақ 4 сынып

Қазақ тілі 4 сынып

Сабақтың тақырыбы: Дара және күрделі етістік

Сабақтың мақсаты:

Білімдік: Етістік туралы берілген білімді толықтыру, сөйлемдерден етістікті табуға, етістіктің түрлерін ажырата білуге, дара етістікті күрделі етістікке айналдыруға арналған тапсырмаларды орындау; етістіктің зат есімнен байланысы жөнінде берілген түсініктерді кеңейту;             

   Дамытушылық: Білімге деген қызығушылықтары оянады және тілдік қорлары дамиды.                                                                            

Тәрбиелік: Оқушыларды тапқырлыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже:

Оқушылар  дара етістік пен күрделі етістікті бір-бірінен ажыратады. Дара етістік пен күрделі етістіктің жазылуын есте сақтайды. Топтық жұмыс жасауға жаттығады. Кері байланысқа үйренеді.

Сабақта қолданылатын материалдар: Оқулық, монитор.

Сабақта қолданылатын әдістер: Топтық жұмыс, түсіндіру, диалог, АКТ,  талдау және СТО технологиялары

Сабақтың барысы

І.Ұйымдастыру бөлімі (3 минут) -

Екі көз не үшін керек?
Жақсыларды көру үшін.
Екі қол не үшін керек?
Елге көмек беру үшін.
Екі құлақ не үшін керек?
Ақыл, кеңес тыңдау үшін.

"Адасқан әріптер" арқылы топ атауын құру. "А" "Е"
1 топ - "Әңгіме" 2- топ "Ертегі"

Көшбасшысын сайлайды

Бағалау парағын топ көшбасшысына ұсыну

Кемпірқосақ бойымен саяхат

«Аққұс туралы аңыз»

«Әнші Әміре»

«Халыққа жеткіз күйімді»

«Бір кесе меруерт»

“Әбілхан Қастеев”

Білгіштің тапсырмасы

Әдебиеттік оқу пәнінен откен тақырыптарды еске түсіру арқылы берілген тапмырмаларды орындаймыз.

«Аққұс туралы аңыз» мәтіні

Шығарма кім туралы? Қандай оқиғаны суреттейді?

Шәмші Қалдаяқов анасынан естіген хиқаясын баяндайды. Шәмші ән салмағанмен оның әндерініңқұдіреті әр - бір адамның жүрегінде ерекше орын алады. Басты кейіпкерлері "Аққұс"пен "Қарақұс"

Шәмші Қалдаяқов – композитор, Қазақстанның халық артісі .Шымкент, Тараз, Жетісай қалаларының құрметті азаматы. Аса көрнекті сазгер, ән жанрының әйгілі майталманы, Қазақстан мәдениетіне еңбегі сіңген қайраткер, осы заманғы қазақ эстрадасының негізін салушылардың бірі. Сыған серенадасы,Ана туралы жыр , Сыр сұлу, Ақ бантик, Әнұран т.б

Үй тапсырмасын тексеру (7 минут)

11- жаттығу 165 бет

Семантикалық карта бойынша жұмыс (5 минут)

Еттстік дегенімізне? Етістіктің Сұрақтарын ата. Етістіктің қандай түрлері болады? Қандай етістіктер болады? Оны қалай ажыратысындар? Бүгін сабақта етістіктің дара және күрделі түріне тоқталамыз.

Сабақтың тақырыбын баяндап, мақсатпен таныстыру.

Етістік

Дара етістік Күрделі етістік

Дара етістіктер бір Күрделі етістіктер екі сөзден құралады

сөзден

тұрады.

Мысалы:

Не істеді? Не істеді?

Бала сырғанады Бала сырғанап барады.

Аққу жүзді. Аққу жүзіп жүр.

«Әнші Әміре»

Әміре Қашаубаев (1888-1934) – атақты әнші, актер әрі музыкант.  Қазақтың әншілік өнерін әлемге танытқан. 1934 жылы Лениногорск қаласы бұрын Риддер атанған. Өз өнерлерін көсетеді. Құрманбек Жандарбеков мұнайып, бекерге келдік деп атйтады. Әміре ата 1925 жылы Парижде болған бұкілдүниежүзілік жарыста қазақтың халық әндерін айтып, бәйге алған теңдесі жоқ әнші . «Балқадиша», «Дударай», Бес қарагер», «Көк көбелек»

Дара етістіктерді күрделі етістіктерге айналдырып жаз.

Малдар жайылды.

Сиыр су ішті.

Лақ секірді .

«Халыққа жеткіз күйімді»

1888 жылы Құрманғазы Динаға өз үкілі домбырасын табыс етті. Динаның өнеріне тәнті болады. Мен - кек күйшімін Құрманғазымын . Дина берген антын орындап, ол күй атасы Құрманғазыдан алған асыл мұрасын алтындай сақтап, қазақ халқының қазынасына табыс етті.

Құрманғазы Сағырбайұлы — қазақтың ұлы күйші-композиторы.Қазақтың аспапты музыка өнерінің классигі. Туып-өскен жері Бөкей хандығы, қазіргі Батыс Қазақстан облысының Жаңақала ауданына қарасты Жиделі деген жер. Нұрпейісова Дина. Халықтың күйші-сазгері, қазақ мәдениетінің көрнекті қайраткері, «Бұлбұл», «Жігер», «Байжұма»

Сөйлемдердегі етістіктерді тауып, оны күрделі етістікке айналдырындар.

Оның өткір қара көздері бір нүктеге қадалған. Ақ үкілі домбырасын шертеді. Жасөспірім қыз бала қарияның жанына келді. Ол күй атасы Құрманғазыдан алған асыл мұрасын алтындай сақтады.

Керекті сөздер: сақтап қалды, қадалып тұр, шертіп отыр, келіп тұр

«Бір кесе меруерт»

Көп көрген қариядан қандай қатты кейіс не қатты қуаныш көрдіңіз? Африка зор шөлінде бір керуенмен еріп келе жатып , ауырып жүре алмай, бір судың басында қалдым. "Азықсыз аш адамға ат басындай алтыннан түк пайда жоқ" деп тақтайға таяғымен жазыпты. Ос пікірмен келісесін бе?

Көп нүктенің орнына дара етістікті тауып жаз.

..... – келе жатыр, келе бастады.

..... – жаза алады, жазып жатыр, жазып жүр.

..... – тоқи алады, тоқып отыр, тоқи бастады.

..... – барып кел, бара кел.

“Әбілхан Қастеев”

Әбілхан Қастеев 1904 жылытуған. Әбілхан Қастеев — қазақтың әйгілі кескіндемешісі, график-суретші, қазақ бейнелеу өнерінің негізін салушылардың бірі. Туып-өскен жері — Алматы облысына қарасты Жаркент төңірегі. Топырақ бұйырған жері — Алматы қаласы. Қазақстанның халық суретшісі. Анасы Айғайша кілем, алаша тоқудың аса шебері болған. Туындылары: "Түрксіб", "Мектепте", "Амангелді", "Жамбылдың портреті", "Жас Абай".

Дара етістіктерді күрделі етістіктерге айналдырып жаз.

жаз - ______________ күлді – ______________

бар - ______________ көрді – ______________

оқы - _____________ жауды- ______________

Білгішбектің тапсырмасы.

Тест

1Етістік дегеніміз не?

А) заттың атын білдіреді

Ә) заттын қимылын, іс-әрекетін білдіреді

В) заттың санын білдіреді.

2. Етістіктін сұрақтары.

А) кім? Не? Кімдер? Нелер?

Ә) қалай? Қай?

В) не істеді? Қайтті? Не қылды?

3. Дара етістікті тап.

А) күліп келе жатыр

Ә) балапандар

В) оқыды

4. Күрделі етістік дегеніміз не?

А) екі, үш сөзден құралады.

Ә) бір сөзден тұрады

В) кім? не? Сұрақтарына жауап береді

5. Дара етістіктерді күрделі етістіктермен сәйкестендір

А)күлді А) сөйлеп отыр

Ә)жүгірді Ә) жүгіріп кетті

В)сөйледі В) күліп жүр

Үй жұмысы

15 – жаттығу 166 бет

Кері байланыс

Сабақта

Мен білдім ...

Мен үйрендім ...

Маған ұнады ...

Қиындық туғызды…

Бағалау:

Семантикалық карта

Семантикалық карта

Семантикалық карта

Семантикалық карта

Тест

1Етістік дегеніміз не?

А) заттың атын білдіреді

Ә) заттын қимылын, іс-әрекетін білдіреді

В) заттың санын білдіреді.

2. Етістіктін сұрақтары.

А) кім? Не? Кімдер? Нелер?

Ә) қалай? Қай?

В) не істеді? Қайтті? Не қылды?

3. Дара етістікті тап.

А) күліп келе жатыр

Ә) балапандар

В) оқыды

4. Күрделі етістік дегеніміз не?

А) екі, үш сөзден құралады.

Ә) бір сөзден тұрады

В) кім? не? Сұрақтарына жауап береді

5. Дара етістіктерді күрделі етістіктермен сәйкестендір

А)күлді А) сөйлеп отыр

Ә)жүгірді Ә) жүгіріп кетті

В)сөйледі В) күліп жүр

Тест

1Етістік дегеніміз не?

А) заттың атын білдіреді

Ә) заттын қимылын, іс-әрекетін білдіреді

В) заттың санын білдіреді.

2. Етістіктін сұрақтары.

А) кім? Не? Кімдер? Нелер?

Ә) қалай? Қай?

В) не істеді? Қайтті? Не қылды?

3. Дара етістікті тап.

А) күліп келе жатыр

Ә) балапандар

В) оқыды

4. Күрделі етістік дегеніміз не?

А) екі, үш сөзден құралады.

Ә) бір сөзден тұрады

В) кім? не? Сұрақтарына жауап береді

5. Дара етістіктерді күрделі етістіктермен сәйкестендір

А)күлді А) сөйлеп отыр

Ә)жүгірді Ә) жүгіріп кетті

В)сөйледі В) күліп жүр

Сабақта

Мен білдім ...

Мен үйрендім ...

Маған ұнады ...

Қиындық туғызды…

 Етістікке байланысты жазып келген сөйлемдерін ұсынады . Етістік ережесін айтады (үш топ мысалдар келтіреді). Үй жұмысын және өтілген материалдарды пысықтау барысында тірек  сызбасы арқылы  жұмыстар жүргізу.                                                                       

Жаңа сабақ              (5минут)

Оқушыларға «Қарлығаштың құйрығы неге айыр?» ертегісінен үзіндісі бейне таспадан көрсетіледі.  Бейне таспа бойынша оқушының ойы тыңдалады.

Оқушылар үзіндіден етістікті табады. Тапқан етістікті күрделі етістікке айналдыру арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашамын, ереже шығартамын.

Оқушыларға 14-жаттығуды  ауызша орындау арқылы дәлелдетемін.

Бекіту                      (10 минут)

 Көркем жазуға  «Табиғат» сөзін жаздыртамын.

Жаңа сабақты бекіту мақсатында тақтаға орындатамын. Берілген дара етістіктерді күрделі етістікке айналдыртамын. Мысалы: Ұшты-ұшып кетті, ұшып барады, ұшып келді.

Сергіту сәті            (2 минут)Қарлығаш сенің құйрығын неге айыр?

Оқулық пен тақтамен жұмыс  (5 минут)

Тақтаға  12- жаттығуды орындатамын. Берілген етістіктерді қатыстырып сөйлем құрауға ұсынамын. Жазылған сөйлем ішінен етістікті тапқызамын. Етістіктің сөйлем ішінде келгенде баяндауыштың қызметін атқаратыны туралы мағлұмат беремін.

Шығармашылық жұмыс(5минут)

Топтық жұмыс. Оқушыларға монитор арқылы  бейне сюжет көрсетемін. Сол бейне сюжеттің желісі бойынша етістіктерді тапқызамын да, күрделі етістікке айналдыртамын.

Семантикалық карта бойынша жұмыс (5 минут)

Қорытындылау Бағалау

Үйге тапсырма                 (1 минут)

Сабақты сұрақ- жауап әдісі бойынша қорытындылау. Оқушыларды мақтау-мадақтау әдісі бойынша бағалау. Үйге ереже жаттап келу және 379 жаттығуды орындап келу.                             

Рефлексия(2 минут) Оқушылар сабақтан алған әсерлерін жапырақ стикерлерге жазып,ағашқа іледі.