Этиш сөз түркүмдөрү

С АБАКТЫН ТЕМАСЫ: э ТИШ

С АБАКТЫН МАКСАТЫ ЖАНА К ө РС ө ТК ү ЧТ Ө Р

• Этиш сөздөр жөнүндө маалымат алат
• Этиш сөздөрдүн лексикалык, морфологиялык белгилерин билет
• Этиш сөздөрдүн синтаксистик кызматын ажыратат
• Аткарылган көнүгүүлөрдөн этиштерди жана анын синтаксистик кызматын аныктай алат

• Этиш сөздөргө аныктама бере алса
• Анын жак жана чак боюнча өзгөрүүсүн билсе
• Берилген сүйлөмдөрдөгү этиштин синтаксистик милдетин таба алса
• Практикада этиштерди өз орду менен туура колдонсо жана жазууда сабаттуу аткарса

Заттын кыймыл-аракетин билдирип,эмне кылды? эмне кылып жатат? Деген суроолорго жооп берген с Ө з т Ү рк Ү м Ү этиш деп аталат.

• Лексикалык белгиси : заттын кыймыл-аракетин ,ал-абалын билдирет.
• Морфологиялык белгиси : жак жана чак боюнча өзгөрөт.
• Синтаксистик кызматы : этиштер сүйлөмдө баяндоочтук жана бышыктоочтук милдетти аткарат.

• Адам эмгеги менен даңктанат. Бул сүйлөмдө этиш сөз даңктанат. Адам эмгеги менен эмне кылат? -даңктанат. Лексикалык мааниси кыймыл- аракетти билдирди.Синтаксистик кызматы баяндоочтук милдетти аткарды. 3- жак, келер чак.

Кыштын камын жазда ойло.

Кыштын камын жазда эмне кыл? ойло. Бул сүйлөмдө этиш сөз ойло ,заттын кыймыл-аракетин билдирди.Сүйлөмдө баяндоочтун милдетин аткарды. 2 -жак,келер чак.

Абийиринди жашындан сакта.

Бул жерде кыймыл–аракетти сакта деген сөз билдирип жатат. Эмне кыл ? деген суроого жооп берип жатат. Синтаксистик жактан баяндоочтук милдетти аткарып жатат.2-жак,келер чак.

С ү р ө тк ө карата этиш с ө зд ө рд ү катыштырып с ү йл ө м т ү зг ү л ө. Мисалы; Бала укканын эмес көргөнүн жасайт .

Э л эмгегин жер жебейт. (кыргыз эл макалы)

Ы нтымак бар жерде ырыс бар . ( кыргыз эл макалы)

К улагы ң а к ү м ү ш сырга! ( ү й тапшырма) - этиш с ө зд ө рд ү н эрежесин жаттоо -Этиштерди катыштырып текст т ү з үү , -т ү з ү лг ө н тексттен этиштерди табуу