Информатика 8-класс чейрек

Сабактын когнитивдик максаты

Максатка жетүүнүн индикатору же кɵрсɵткʏчʏ

Информатика сабактарында компьютердин мүмкүнчүлүктөрүн гана эмес, маалыматтын касиеттерин жана өзгөчөлүктөрүн да иликтеп-үй-

рөнөсүңөр. Маалымат деген эмне, анын кандай түрлөрү бар жана кандай касиеттерге ээ экенин силер ушул темадан билесиңер.

Информатика сабактарында компьютердин мүмкүнчүлүктөрүн гана

эмес, маалыматтын касиеттерин жана өзгөчөлүктөрүн да иликтеп-үй-

рөнөсүңөр. Маалымат деген эмне, анын кандай түрлөрү бар жана кандай касиеттерге ээ экенин силер ушул темадан билишет

Сабактын социо-маданий максаты

Максатка жетүүнүн индикатору

• жумуш ордуңар жайында экенине ынануу;

• дептерлерди жана окуу куралдарын компьютер менен иштөөгө

тоскоол болбогудай жайгаштыруу;

• компьютерге таза, кургак кол менен гана тийүү;

• компьютерлерди мугалимдин уруксаты менен гана жандыруу

жана өчүрүү;

• иштеп бүткөндөн кийин бардык активдүү программаларды жабуу

жана компьютерди туура өчүрүү;

• жумуш ордуңар жайында экенине ынананышат

• дептерлерди жана окуу куралдарын компьютер менен иштөөгө

тоскоол болбогудай жайгашышат

• компьютерге таза, кургак кол менен гана тийгизет;

• компьютерлерди мугалимдин уруксаты менен гана жандырат

жана өчүрөт;

• иштеп бүткөндөн кийин бардык активдүү программаларды жабышат

жана компьютерди туура өчүрөт;

Баалоо критерийлери:

Суроолорго жооп беруусу-1 упай

Жаны маалыматка ээ болуусу – 1 упай

Коопсуздук эрежелерин жана гииеналык талаптарды билуусу – 1 упай

Топто жана жупта активдуулугу – 1 упай

Алтын эрежени сактоосу – 1 упай

Сабактын ресурстары:

ТСО, таркатма материал, көрсөтмө жана дидактикалык материал, канцтоварлар…

№

Мугалимдин ишмердүүлүгү

Окуучунун ишмердүүлүгү

Компетенттүүлүктөр

Негизги (НК)

Пред-к (ПК)

1

Сабактын уюштуруу этабы: Окуучулар менен саламдашуу, жоктоо

Окуучулар сабактын башталышында бири-бирине жылмаю менен комплимент айтышат

НК3

ПК3

2

Акыл чабуулу:

Окуучуларга логикасын остуруу максатында бири-бирине суроо беруунун уюштуруу

Бири-бирине суроо беруу аркылуу талкуу жургузушот.

Кызыктуу маалыматтардан айтышат.

НК3

ПК3

3

Жаңы билимди калыптандыруу этабы:

Күнүмдүк жашообузда «логикалуу», «логика» деген сөздөрдү биз көп колдонобуз. Байыркы грек тилиен которгондо «логика» – «ой жүгүртүү жөнүндөгү илим» деп которулат. Бул туура ойлонуу, ырастоолорду далилдөө жана чечим чыгаруу жөнүндөгү илим.

Логика чындыкка жетүү ыкмаларын сезимдерге эмес, мурда алынган билимдерге таянуунун натыйжасында изилдейт. Логика математиканын бир бөлүмү жана көптөгөнилимдердеколдонулат, ал эми буль алгебрасы информатиканын негиздеринин бири болуп

эсептелет.

Кызыктуу окуя:

1847-жылы англиялык математик Джордж Буль логикалык айтымдарды изилдөө үчүн татаал сөз түрүндөгү айтымдарды кыскача символдор менен белгилеген математикалык ыкманы колдонууну сунуштаган. Кийин математиканын бул бөлүмү логика алгебрасы же «буль алгебрасы» деген атты алган. Анын жардамында логикалык айтымдарды жазышат, эсептешет, жөнөкөйлөтүшөт жана өзгөртүп түзүшөт.

Бул алгебрасы өтө жөнөкөй, анткени ар бир өзгөрмө «чындык» же «жалган» деген эки маанини эле алышы мүмкүн.

Логика алгебрасы айтымдардын мазмунун териштирбестен, алардын чындык же жалган экенине гана карайт. Ал алгебралык эсептөөлөр жолу менен курама (татаал) айтымдардын чындык же жалган экенин аныктоого мүмкүндүк берет. Логикалык айтымдарды латын

алфавитинин баш тамгалары менен белгилешет:

А={ Жер тоголок },

B={ Күн — бул планета } .

. Окуучулар өз ойлорун айтышат жана талкуулашат

НК1

ПК1

4

Жөнөкөй логикалык айтым – бул маанисин жоготпостон туруп кичирейтүүгө же бөлүүгө мүмкүн болбогон айтым.

Татаал айтым логикалык амалдарга (операцияларга) дал келген логикалык байламталар менен бириккен жөнөкөй айтымдардан турат.

Логикалык туюнтма – бул логикалык амалдар (операциялар) менен бирик кен логикалык айтымдар.

Негизги логикалык амалдар (операциялар)

V Дизъюнкция (кошуу) – бул эгерде жөнөкөй логикалык айтымдардын бирөөсү гана чын болсо, анда чындык, жана экөөсү тең жалган болгондо гана жалган маанисин алган татаал логикалык туюнтма. Логикалык кошуу эки (же андан көп) айтымдын «же» байламтасы менен биригишинен түзүлөт.

Мисалы: Апамдын маанайын көтөрүү үчүн идиш-аякты жууп коюш керек же ага чай сунуштоо керек.

Ʌ Конъюнкция (көбөйтүү) – бул жөнөкөй логикалык айтымдардын

экөөсү тең чындык болгондо гана чындык маанисин алган, ал эми калган бардык учурларда жалган маанисин алган татаал логикалык туюнтма. Логикалык көбөйтүү эки (же андан көп) айтымдын «жана» байламтасы менен бирөөгө биригишинен түзүлөт.

Мисалы: Максаттарга жетүү үчүн билим жана тырышчаактык керек.

Импликация (ээрчүү) – бул биринчи айтымы шарт, ал эми экинчиси

натыйжасы болгон татаал логикалык туюнтма. Мындай логикалык туюнтма, чындыктан жалган келип чыгат дегенден башка бардык учурда чындык маанисин алат. Логикалык ээрчүү «эгерде...анда...» деген сөз айкашынын жардамында эки айтымдын бирөөгө биригишинен түзүлөт.

Мисалы: Эгерде сан 6га бөлүнсө, анда ал 3кө да бөлүнөт.

Инверсия (тануу) – бул эгерде баштапкы логикалык айтым чындык болсо, тануунун жыйынтыгы жалган жана тескерисинче баштапкы логикалык айтым жалган болсо, тануунун жыйынтыгы чындык болгон татаал логикалык туюнтма.

Логикалык тануу баштапкы логикалык айтымга «эмес», же «мындай туура эмес» сөз байламталарын кошуу жолу менен түзүлөт.

Мисалы: «Кыргызстандын борбору — Бишкек».

Инверсиядан кийин: «Кыргызстандын борбору — Бишкек ЭМЕС».

Эквиваленттүүлүк (барабардык) – бул качан жөнөкөй логикалык

айтымдардын экөө тең бирдей чындык маанисин алганда гана чындык болгон татаал логикалык туюнтма. Логикалык барабардык «качан» жана «качан гана» сөз айкаштарынын жардамында эки айтымдын бирөөгө биригүүсүнөн түзүлөт.

Мисалы: Жеңиш чокусу – Кыргызстандагы эң бийик тоо чокусу.

НК2

ПК2

7

Бышыктоо: Логикалык амалдар үчүн чындык таблицасы

НК3

ПК3

Жыйынтыктоо: 1) Формула менен берилген татаал туюнтмаларды кадимки тилде жазып бергиле. А=«Тимурга тарых жагат», В=«Зояга информатика жагат», С=«Рита тарых боюнча видеоролик жасай алат».

а) А В; б) ВС; в) А С; г) (¬А)(¬ С); д) А В С; е) (А В)С

2) Берилген айтым чындык болгон Х бүтүн санын атагыла: Х6 ЭМЕС ЖАНА Х4

3) Таблицада издөө серверине болгон суроо-талаптар берилген.

Суроо-талапта «ЖЕ» логикалык амалын белгилөө үчүн «|» символу,

ал эми «ЖАНА» логикалык амалын «&» менен белгилөө колдонулат.

Ар бир суроо-талап үчүн А дан Гга чейинки тамгаларга туура келген анын коддору көрсөтүлгөн. Суроо-талаптардын коддорун солдон оңго карай табылган беттердин сандарынын өсүү тартиби боюнча жай гаштыргыла. Мында табылган беттердин сандары ар башка.

Баалоо

Баалоо критерийинин негизинде бааланышат.

Уй тапшырма

Эрежелерди кайталоо, конспект тузуу , окуп келуу