Комплексный анализ текста

Яруунын аймаг

Р.Ц.Банзароной нэрэмжэтэ

Эгэтын –Адагай дунда hургуули

hурагшадай харилсаха шадабари хүгжөөхэ талаар

буряад хэлэнэй хэшээлдэ үгүүлэл дээрэ хүдэлмэри

Доржиева Цымжидма Бадмажаповна,

буряад хэлэнэй багша

Yгүүлэл (текст) - д үүрэhэн hанал бодол дамжуулhан, хэдэн мэдүүлэлнүүдhээ бүридэhэн хэлэлгэ.

Текстын байгуулгын схемэ

Оролто хуби

Суг хамта харалганда урилга

Гол хуби

Тугэсхэл

Юумэнэй гү, али нэгэ үйлын шанар шэнжэнүүд

Авторай гол сэдэбтээ бусалга, мэдэрэлэй талаһаа тобшолол

Yг үү лэл дээрэ хүдэлхэ түсэб

1. Yгүүлэл уран гоёор уншаха.

2. Yгүүлэлэй сэдэб ба гол бодол элирүүлхэ

3. Авторай табиhан асуудал (проблемэ)

4. Yгүүлэл хэды бага сэдэбүүдhээ (микротемэhээ) бүридэнэб? Түсэб табилга.

5. Yгүүлэлэй удха дамжуулhан гол үгэнүүдые (ключевые слова) нэрлэхэ.

6. Удхынгаа талаар ямар үгүүлэл болоноб?

7. Yгүүлэл ямар стильдэ хабаатайб?

8. Yгүүлэл соо буряад хэлэнэй ямар арганууд дайралданаб?

Ургасада ой яажа туhалдаг бэ?

1).Ой хадаа хүндэ ехэ аша туhа хүргэдэг. 2). Ойто газарта шииг нойтон элбэг байдаг. 3). Модод газарые халуун наранhаа, hалхинhаа хамгаалдаг, тиимэ хадань hэрюун ба шииг нойтон ойн hүүдэртэ удаан байдаг. 4). Хабартаа саhан ой соо гансата бэшэ, ааляар хайладаг, ой дотор шииг нойтоной удаан байдаг хадань гол, горход зундаа үргэлжэ урдана. 5). Ойгүй газарта иимэ бэшэ. 6). Тэндэ халуун наран, hалхин газарые ехээр хатаадаг, саhаниинь түргɵɵр хайладаг,уhан гол, горхониие хүрэhɵɵр дүүргэдэг юм. 7). Зүгɵɵр зундаа мүрэнүүд уhаяа ехээр татадаг, харин гол, горход бүри хаташадаг

Текстын сэдэб ( темэ) ба гол бодол (основная мысль) - зохёол соо юун тухай хэлэгдэнэб, тэрээн тухайгаа автор юун гэжэ хэлэнэб.

Yгүүлэлэй янзанууд

Зураглаhан

Хɵɵрэhэн

Бодомжолhон

Ямар нэгэн юумэн гү, үйлэ гү, үзэгдэл гү, али байдал тухай ойлгуулха, баталха гэжэ найруулhан үгүүлэл

Юумые болон үйлые, тэрэнэй шанар шэнжые хубилалтагүйгɵɵр, байhан соонь харуулhан текст

Нэгэ хэдэн сагай хугасаа соо болоhон юумэнэй болон үйлын хубилалта тухай юрэ мэдээсэhэн hанамжа

Yгүүлэлэй стиль

Яряанай

Номой

Албан хэрэгэй стиль

Эрдэм hуралсалай

Ниитэ толилолгын

уран hайханай

Даабаринууд:

1. 5-дахи мэдүүлэлhээ схемын ёhоор холбуулалнуудые оложо бэшэгты: тэмд.н.+ юум.н.; д.ү.+ ү.ү.; юум.н.+ ү.ү.

2. 4 юрын мэдүүлэлhээ бүридэhэн орео мэдүүлэл ологты.

3. “газарые” гэhэн үгэ соо хэды аялган ба хашалган үзэгүүд байнаб, энэл үгэ соо хэды аялган,хашалган абяан байнаб?

4. Yгүүлэл сооhоо олоной тоодо байhан юумэнэй нэрэнүүдые ологты, залгалтануудыень тэмдэглэгты.

5. 7-дохи мэдүүлэл мэдүүлэлэй гэшүүдээр ба хэлэлгын хубинуудаар шүүлбэри хэгты.

«Ургасада ой яажа туhалдаг бэ?» гэhэн үгүүлэл ба зурагуудые хэрэглээд, 3-4 мэдүүлэлhээ бүридэhэн текст зохёогты

Гэрэй даабари:

«Ургасада ой яажа туhалдаг бэ?» гэhэн үгүүлэл ба зурагуудые хэрэглээд, багахан зохёолго бэшэхэ.