Кыргызстандын тоолору

Ата-бабалардын бизге калтырган руханий жан дүйнөбүздү агарта турган асыл мурастары

• Адабият
• Сөз берметтери
• Көөнө сөздөрүбүз
• Кеп маданияты

Сабактын темасы:

Кеп маданияты

Сабактын максаты:

А ) Маданияттуу жана туура сүйлөө жөнүндө кеңири маалымат алышат.

Б) Туура сүйлөөгө кедерги болгон учурларды жана сүйлөп жаткан учурда кырдаалдан чыга билүүнү үйрөнүшөт.

В) Окуучулар сөз маданиятын өстүрүшөт, эне тилди баалай билүүгө багыт алышат.

Кеп деген эмне?

Кеп деп

• Кеп деп тилдеги сөздөрдүн айкаштарын максатка жараша колдонушун айтабыз.

Кеп маданияты деп эмнени айтабыз?

Кеп маданияты деп

• Кеп маданияты – Сүйлөшүүдө же жазууда адабий тилдин эрежелерине ылайык пайдаланып, тилди туура, так колдонушуна шарт түзүп берген бөлүктү айтабыз.

Кеп тазалыгы

• Кептин маданияттуулугун, түшүнүктүүлүгүн, көркөмдүүлүгүн жогорулата турган дагы бир сап – кеп тазалыгы.
• Кеп тазалыгы – анда чет тилден кирген, угууга түшүнүксүз сөрдөрдү жана адеп-ахлахтык нормага туура келбеген сөздөрдүн колдонулбашы

Кептин тазалыгына кедерги(жолтоо) болуучу көрүнүштөр кайсылар?

Кептин тазалыгына кедерги болуучу көрүнүшкө төмөнкүлөр кирет.

1. Варваризмдер

2. Диалектизмдер

3. Вулгаризмдер

4. Мите сөздөр

1. Варваризмдер

1. Варваризмдер. Эч кандай зарылчылыгы жок туруп, кепте колдонулган жалпы эле түшүнүксүз сөздөр. Чет тилдеринен келген сөздөр.

Мисалы: Мага өтө нагрузка болуп жатат. Биздин отделениеде постоянный сотрудниктер бар. Доке если что? Бир нерсе болсо звантетип кой.

2. Диалектизмдер

Диалектизмдер – адабий тилдин нормасына ылайык келбеген диалектинин аймагында гана колдонулган сөздөр. М: Касам, йок э, гап жейбиз ж.б

3. Вулгаризмдер

Вулгаризмдер – турмуштук айрым бир кубулуштарды, адамдык ар-намысты тебелеген адеп-ахлахтык нормага ылайык келбеген сөздөр.

4. Мите сөздөр

• Мите сөздөр – кепте эч кандай маани туюнтпаган көнүмүш адат катары гана тез колдонулган сөздөр
• 1. Силер сабакты эме, ушул эле китеп менен немете бергилечи.
• 2. Эжеке, оняк доскада не балаа деп турат?

Улуусуңбу, жөнсүңбү, акылмансыңбы, акмаксыңбы билебиз, бизче сүйлөсөң угуп туруп сөзүңдү.

Сүйлөө анан мен сени тааныйм.

Тил сени көкөлөтүп өстүрөт, керек болсо өлтүрөт.

Көңүл бурганыңыздар үчүн чоң рахмат!