Рабочие программы

Татарстан Республикасы Мамадыш муниципаль районы

муниципаль бюджет гомуми белем учреждениесе

“Түбән Ушмы урта гомуми белем мәктәбе”

Фән: Татар теле

Сыйныф: 1

Төзүче: Миннәхмәтова Гөлнур Габделхай кызы,

югары категорияле башлангыч сыйныф укытучысы

Педагогик киңәшмә

утырышында каралды

беркетмә № ___

«__» «_________» 2016 нчы ел

2016-2017 нче уку елы

Аңлатма язуы

Эш программасы түбәндәге документларга нигезләнеп төзелде:

1 сыйныф өчен татар теленнән эш программасы яңа федераль дәүләт стандартлары таләпләрен истә тотып, түбәндәге документларга нигезләнеп төзелде:

• “Россия Федерациясендә мәгариф турында” 273 нче номерлы Федераль Законы (29.12.2012)

• “Мәгариф турында” Татарстан Республикасы Законы (гамәлдәге редакциядә).

• Татар телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 1-4 нче сыйныфлары өчен программа. Казан, “Мәгариф”2010.

• Татар телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбе өчен программа Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2011

• Муниципаль бюджет гомуми белем учреждениесе “Түбән Ушмы урта гомуми белем мәктәбе”нең

1-4 класслар өчен укыту планы

• Муниципаль бюджет гомумибелем учреждениесе “Түбән Ушмы урта гомуми белем мәктәбе”нең 2016 – 2017 нче уку елына башлангыч белем бирү программасы

Авторлык программасының эчтәлеге Федераль компонентның дәүләт стандартлары таләпләренә тулысынча туры килә, шунлыктан программага үзгәрешләр кертелмәгән. Шуны истә тотып, төп белем бирү программасының эчтәлегенә мәҗбүри минимум уку темалары кертелми, алар өстәмә (мәҗбүри булмаган) эчтәлек элементына теркәлгәннәр.

“Россия Федерациясе халыклары телләре турында”гы законда һәрбер кешегә тәрбия, уку-укыту телен ирекле сайлау хокукы, Россия халыклары телен саклауга, өйрәтүгә һәм үстерүгә тигез мөмкинлекләр тудыру каралган.Кайсы төбәктә яшәвенә карамастан, ана теле бала өчен үз телендә фикер йөртү, аның ярдәмендә аралашу чарасы булып тора.

1 нче сыйныф өчен төзелгән татар теле программасы укытуның максатын, бурычларын һәм эчтәлеген билгели. Укучы, беренче сыйныфтан башлап, татар телен системалы рәвештә өйрәнә башлый. Бу чорда телдән сөйләмнең башлангыч күнекмәләре үстерелә һәм балада язма сөйләм формалаша башлый. Сөйләм күнекмәләренең үсүе укучының ана телендә фикерләү эшчәнлеген камилләштерүдә хәлиткеч роль уйный. Баланың сүз байлыгы даими тулыландырып баруы синоним, антоним сүзләргә һәм сүзнең күп мәгънәлелегенә караган мәгълүматлылыгына да бәйле була.

Тәкъдим ителә торган программада татар теленә өйрәтүнең төп максаты һәм бурычлары түбәндәгеләрдән гыйбарәт:

1. Укучыларда ана телен өйрәнүгә кызыксыну, омтылыш, эзләнергә теләк уяту, үз милләтеңә, телеңә мәхәббәт тәрбияләү кебек уңай сыйфатлар булдыру.

2. Балаларга татар теленең төрле бүлекләре буенча белем бирү:

а) фонетика, лексика, грамматикага караган башлангыч мәгълүмат бирү;

ә) телебезнең орфоэпиясе, лексикасы, грамматикасы, пунктуациясе буенча күнекмәләр булдыра

башлау.

1. Хәрефләрдән иҗекләр һәм сүзләр, сүзләрдән сүзтезмәләр һәм җөмләләр төзергә өйрәтү.

2. Укучыларны дөрес һәм матур итеп укырга, укыганның эчтәлеген сөйләргә, аерым темалар буенчаәңгәмәләр кора белергә, аралашканда тел чараларыннан урынлы файдаланырга өйрәтү.

3. Телдән һәм язма сөйләм осталыгы һәм күнекмәләре булдыру.

4. Укучыларда татар мәдәниятенә карата мәгълүматлылыкны үстерү.

1 нче сыйныфта укучылар аваз белән хәрефне аерырга өйрәнәләр, сүз басымы, исем, сыйфат, фигыль турында башлангыч мәгълүмат алалар. Балалар сөйләм берәмлеге буларак җөмлә турында төшенчә ала, терминнарны әйтмичә генә, җөмләдәге баш кисәкләрне, өстәмә предметны белдергән сүзләрне һәм ярдәмче сүзләрне табу һәм урынын билгеләү кебек эш төрләренә өйрәнә. Дәресләрдә җөмләләрне төрле тавыш белән әйтү, сүзләрдән җөмләләр, җөмләләрдән кечкенә хикәяләр төзи белү күнекмәләре булдырыла.

Дәресләрдә укучыларның сөйләменә хас булган ялгышлар төзәтелә, аларны булдырмас өчен дәресләрдә балаларга атап чыгарылган газета-журналлардан, китаплардан да файдаланырга мөмкин.

Укытучы балаларның сүзлекчә булдыруларын һәм өйрәнелә торган сүзләрнең махсус дәфтәргә язып баруларын таләп итә.Еш кына шул сүзләр белән сүзтезмә һәм җөмләләр төзетү. Аларны диалог һәм монологлар төзүдә файдалану укучыларның сүз байлыгын арттырачак, бәйләнешле сөйләм үстерүгә ярдәм итәчәк. Әлеге сүзлекне даими рәвештә тикшереп тору укучыларның сүз белән эшли белү дәрәҗәсен өйрәнү өчен дә кирәк булачак.

Сөйләм телен үстерү, сүз байлыгын арттыру төрле язма эшләр үтәгән вакытта да алып барыла. Сүзлек һәм аңлатмалы диктантлар, укытучы биргән җөмләләрне (яки зур булмаган текстны) күчереп язу, матур язу күнегүләрен үтәү кебек эшләр дә андый күнекмәләр булдырырга ярдәм итә. Билгеле, мондый язма эшләр балаларның яшь үзенчәлегенә туры китереп, телне белү дәрәҗәсен истә тотып сайланган текст белән була.

Сөйләм телен үстерү уку дәресләре белән бергә дәвам иттерелә. Татар теле дәресләрендә халык авыз иҗаты үрнәкләреннән табышмаклар, мәкаль-әйтемнәр, санамышлар ятлау, аларны дәфтәргә дөрес һәм матур итеп язып кую дабалаларны татарча аңлаешлы, әдәби нормаларга туры килердәй итеп сөйләргә өйрәтүдә зур әһәмияткә ия булып тора. Укучыларның мәгълүматлылыгын арттыру өчен, дәресләрдә күренекле татар язучыларының әсәрләреннән өзекләр куллану, татар композиторлары, рәссамнары һәм сәнгатьәһелләре турында әңгәмәләр оештыру нәтиҗәле булачак.

Һәр тема түбәндәге эзлеклелектә өйрәтелә:

• сөйләмне, текстны тикшереп, өйрәнеләчәк теманың әһәмияте күрсәтелә, проблема куела;

• укучылар үзләре ачкан кагыйдәне, төшенчәне, эш алымын мөстәкыйль рәвештә әйтәләр;

• дәреслекләргә таянып, укучылар тарафыннан ясалган ачышларга төгәллек һәм тулылык кертелә;

• тема буенча алган белемнәрне куллануга күнегүләр үткәрелә.

Бүгенге көндә татар теле дәресләре алдына куелган төп максат: һәр укучыны мөмкин кадәр кыска вакытта һәм нәтиҗәле итеп тиз укый, тиз яза, мөстәкыйль уйлап, тиз эшли белергә өйрәтү. Бары тик мөстәкыйль уйлап тиз эшли алган укучы гына дәрестәге һәр биремне үз вакытында үтәп өлгерә; югары классларда төрле фәннәрдән бирелгән белемнәрне җиңел үзләштерә, ныклы күнекмәләр алуга ирешә.

Балаларны укый –яза белергә өйрәтү ике чорга бүленә: 1) грамотага әзерлек чоры; 2) әлифба чоры;

Бурычлар: грамотага өйрәтү үзара тыгыз бәйләнгән укый һәм яза белергә өйрәтүнең башлангыч процессыннан гыйбәрәт аналитик – синтетик аваз – хәреф методы белән тормышка ашыру; авазлар һәм хәрефләр, иҗекләр һәм сүзләр, җөмләләр һәм бәйләнешле сөйләм өстендә эшләү; аваз, хәреф — тану берәмлеге, иҗек — уку берәмлеге, сүз — аңлау берәмлеге, җөмлә — мәгълүмат-хәбәрлек берәмлеге (Кош оча. Балык йөзә.) икәнен гамәли аңлап, «чын уку һәм чын язу»ның җөмлә укудан һәм җөмлә язудан башланганын белеп эшләүләренә ирешү.

Грамотага әзерлек чоры ике максатка ия:

• укучыларны гомумән уку процессынаңлап үзләштерүгә һәм аеруча уку техникасына (басма сүзне авазландыра белүгә) хәзерләү;

• язу процессын (сөйләмне язма билгеләр белән күрсәтүне) аңлап үзләштерүгә әзерләү.

Әлифба чоры түбәндәге максатларга ия:

• балаларны укырга һәм язарга өйрәтү;

• дөрес язу күнекмәләрен үзләштерүгә нигез салу;

• элементар орфографик мәгълүматлар бирү;

Татар теле укытуның төп бурычы

Укучыларда ана телен өйрәнүгә кызыксыну, омтылыш, эзләнергә теләк уяту.

Укучылар алган белемнәрнең ныклыгы дигән традицион принцип белән бергә үстерешле укытуны алга куеп эшли. Анда тел дәресләрендә алган белем һәм күнекмәләрне көндәлек тормышта гамәли яктан куллана белүгә аерым игътибар ителә.

Укучыларның әзерлек дәрәҗәсенә таләпләр

Көтелгән нәтиҗәләр

Шәхси:

Укучының мөстәкыйль үсешкә әзерлекләрен, укуга һәм тирә-якны танып белүгә омтылышын, әдәп-әхлак сыйфатларының формалашуын булдыру.

Метапредмет

Шәхси универсаль укыту эшчәнлеге

Коммуникатив:

Укучы өйрәнәчәк: сорауга җавап бирергә, аралашу-сөйләм эшчәнлеген формалаштырырга, иптәшләрен тыңлый белергә, үз фикерләрен әйтә белергә өйрәнү.

Укучы үзләштерү мөмкинлеге алачак: сорауга җавап бирә, аралашу-сөйләм эшчәнлеген формалаштыра, иптәшләрен тыңлый, үз фикерләрен әйтә белү.

Регулятив:

Укучы өйрәнәчәк: уку мәсьәләсен куя белергә, үзэшчәнлекне планлаштырырга, төрле ситуацияләрдән чыгу юлларын табарга, әйләнә-тирәдәге предметларны таный белергә өйрәнү.

Укучы үзләштерү мөмкинлеге алачак: уку мәсьәләсен куя, үзэшчәнлекне планлаштыра, төрле ситуацияләрдән чыгу юлларын таба, әйләнә-тирәдәге предметларны таный белү.

Танып-белү:

Укучы өйрәнәчәк: әйләнә-тирә предметларны тикшерергә, рәсем нигезендә үз фикерен белдерергә, текст буенча җөмләләр төзеп сөйләргә, тиешле мәгълүматны табарга, сүзләрнең авазлардан торуын үзләштерергә, өйрәнгәннәрне схема ярдәмендә бирергә өйрәнү.

Укучы үзләштерү мөмкинлеге алачак: әйләнә-тирә предметларны тикшерә, рәсем нигезендә үз фикерен белдерә, текст буенча җөмләләр төзеп сөйли, тиешле мәгълүматны таба, сүзләрнең авазлардан торуын үзләштерә, өйрәнгәннәрне схема ярдәмендә бирә белү.

Предмет

Укучы өйрәнәчәк: татар телендәге барлык аваз һәм хәрефләрне гамәли танып белергә, аваз белән хәрефнең төп аермасын практик аңларга, сүзләрне авазларга таркатырга, авазларны сүздәге тәртиптә әйтергә, сузык һәм тартык авазларны аерырга, сүздән тыш та калын һәм нечкә сузыкларны дөрес әйтергә, сузык аваз һәм аларның хәрефләренә карап, калын һәм нечкә әйтелгән сүзләрне танырга, сүзләрне иҗекләргә бүлергә, җөмләләрне сүзләргә таркатырга, баш һәм юл хәрефләрен, аларны тоташтыручы сызыкларны һәм сүзләрне ачык итеп, бозмыйча язарга, -телдән 4—5 җөмләле кечкенә хикәяләр төзергә өйрәнү.

Укучы үзләштерү мөмкинлеге алачак: татар телендәге барлык аваз һәм хәрефләрне гамәли таный, аваз белән хәрефнең төп аермасын практик аңлый, сүзләрне авазларга тарката, авазларны сүздәге тәртиптә әйтә, сузык һәм тартык авазларны аера, сүздән тыш та калын һәм нечкә сузыкларны дөрес әйтә, сузык аваз һәм аларның хәрефләренә карап, калын һәм нечкә әйтелгән сүзләрне таный, сүзләрне иҗекләргә бүлә, җөмләләрне сүзләргә тарката, баш һәм юл хәрефләрен, аларны тоташтыручы сызыкларны һәм сүзләрне ачык итеп, бозмыйча яза, телдән 4—5 җөмләле кечкенә хикәяләр төзи белү.

Тематик планлаштыру атнага 3 сәгать исәбеннән ел буена 99 сәгатькә төзелгән.

Программа эчтәлеге

Әзерлек чоры (11 сәгать)

Язганда дөрес утыру һәм язу әсбапларын дөрес куллану кагыйдәләре белән танышу.

Дәфтәр битләрендә ориентлашу, андагы сызыклар белән танышу. Вертикаль, горизонталь һәм авыш сызыклар турында белешмә. Татар алфавиты хәрефләре график системасының структур берәмлеге буларак кулланылган сызык элементлары. Алгоритм буенча сызык элементларын язу. Язма хәрефләрнең өлге формасы белән танышу. График схемалар ярдәмендә сөйләмне — җөмләләргә, җөмләне сүзләргә аеру, сүзләрне иҗек һәм аваз­ларга таркату.

График системаның структур берәмлеге булган язма хәреф элементларын чагыштыру, төркемләү һәм йомгаклау, гомуми нәтиҗә ясауга корылган логик күнегүләр үтәү.

Әлифба чоры, яки төп чор (57 сәгать)

Уку дәресләрендә өлге элементлары ярдәмендә басма хәрефне төзү күнегүләре. Балалар хәтерендә барлык басма хәрефләрнең күрмә образларын формалаштыру.

Язу дәресләрендә өлге элементларыннан язма хәрефләр төзү һәм анализлау. Гомуми уртак элемент формаларына карап хәрефләрне төркемләү һәм чагыштыру буенча логик биремнәр үтәү.

Барлык баш һәм юл хәрефләренең язылышы һәм аларның тоташтыруның төп сызыклары белән таныштыру һәм каллиграфик дөрес язарга өйрәтү. Авазларны сүздә тиешле язма хәрефләр белән күрсәтү. Язуда өч төрле (өске, урта, аскы) тоташтыру алымы белән танышу.Дәрестә өйрәнелә торган хәрефне элек өйрәнелгән хәрефләр белән тоташтыру алгоритмнарын үзләштерү. Дәфтәр юлларына хәрефләрне һәм сүзләрне, тигез ара калдырып, тигез, дөрес урнаштыру. Башта укытучы белән иҗек –аваз анализы ясаганнан соң, тора бара мөстәкыйль рәвештә сүзләр, җөмләләр язу.

Әлифбадан соңгы чор

Алгоритм буенча сүзләрдә язма хәрефләрнең һәм аларны тоташтыру сызыкларын язу технологиясен ныгыту.

График хаталарны төзәтү һәм каллиграфик язу сыйфатын камилләштерү. Тизләтелгән темпта язу шартларында график грамоталылыкны һәм каллиграфик сыйфатны формалаштыру.

Алфавит. Хәрефләрне дөрес итеп уку. Алфавиттагы хәрефләрнең урынын белү. Китапларны киштәләргә авторларының баш хәрефләренә карап урнаштыра белү. Сүзлекләр төзүдә алфавитны белүнең әһәмиятен аңлау.

Авазлар һәм хәрефләр. Сузык һәм тартык авазлар. Калын һәм нечкә сузыклар, аларны белдерә торган хәрефләрнең дөрес язылышы. Авазларның калынлыкта-нечкәлектә ярашуы.

Иҗекләрне һәм сүзләрне дөрес уку һәм язу. Сүзләрне иҗекләргә бүлү, аларны юлдан-юлга күчерү. Сүзне тиешле басым белән әйтү (уку).

Яңгырау һәм саңгырау тартыклар, аларны белдерә торган хәрефләрнең дөрес язылышы. Парлы һәм парсыз яңгырау һәм саңгырау тартыклар.

Предмет атамасын белдергән сүзләр – исемнәр белән таныштыру. Аларның мәгънәләрен аңлату, сорауларын әйтү; уртаклык һәм ялгызлык исемнәр һәм аларның язылышы. Исемнәр янында кулланыла торган ярдәмче сүзләр – бәйлекләр һәм бәйлек сүзләр белән таныштыру.

Предметның билгесен белдергән сүзләр белән таныштыру.

Эш-хәрәкәтне белдергән сүзләр-фигыльләр белән таныштыру.

Телдән һәм язма сөйләм. Телдән сөйләмнең үзенчәлекләре (интонация, сүз басымы). Язма сөйләм үзенчәлекләре (җөмлә башында, ялгызлык исемнәрдә баш хәреф). Анда сүзнең кем? яки нәрсә? турында баруын һәм алар хакында нинди яңалык хәбәр ителүен белдерә торган кисәкләр. Аерым сүзләрдән җөмләләр төзү. Төрле интонация белән әйтелгән җөмләләрдән соң куелган тыныш билгеләре.

Әзер тексттан сүз, сүзтезмә һәм җөмләләрне дөрес итеп күчереп язу.

Аерым темалар буенча өйрәнгән сүзләрне, сүзтезмә һәм җөмләләрне диктант итеп язу.

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Иҗекләрдән сүзләр, сүзләрдән сүзтезмәләр һәм җөмләләр төзү. Терәк сүзләр ярдәмендә җөмләләр төзү. Соруларга җавап бирү, 3-4 җөмләдән торган бәйләнешле сөйләм оештыру.

Рәсемнәргә карап, сораулар бирү һәм аларга җавап кайтару, рәсем буенча кечкенә хикәяләр төзергә өйрәнү.

Татар сөйләм әдәбенә хас булган сүзләрне дөрес куллану (танышканда, саубуллашканда, табын артында утырганда, рәхмәт әйткәндә, гафу үтенгәндә һ.б. очракларда).

Әлифбаны (грамотага өйрәтү) бетергәндә укучылар түбәндәгеләрне белергә тиеш:

• укырга – язарга өйрәтү барышында гамәли алынган белемнәрне, эш осталыгын һәм күнекмәләрне гомумиләштерү, системалаштыру;

• сүзләрне иҗекләргә бүлү, юлдан юлга күчерү;

• язуга карата төп гигиена кагыйдәләрен үтәү;

• хәрефләрнең график яктан дөрес язылышын, сүздә аларны тоташтыру ысулларын;

• хәрефләрне дөрестоташтырып, ритмлап иҗекләр, сүзләр, кечкенә җөмләләр язу;

• кечкенә текстларны тактадан, дәреслектән дөрес итеп (иҗек һәм хәрефләрне төшереп калдырмый, урыннарын алмаштырмый, хәреф формаларын бозмыйча), сүзләп күчереп язу;

• әйтелеше белән язылышы туры килгән сүзләрдән төзелгән җөмләләрне ишетеп язу (диктант);

• э,о,ө,й,е,ю,я хәрефләре, йө,йо кушылмалары булган сүзләрне дөрес язу; кеше исем, фамилияләрен, хайван кушаматларын, җөмлә башындагы сүзләрне баш хәрефтән язу;

• җөмлә ахырында нокта кую;

• билгеле бер темага һәм рәсемнәргә карата җөмләләр уйлау;

сюжетлы рәсемнәр, балаларның күзәтүләре буенча укытучы куйган сораулар ярдәмендә телдән кечкенә хәкәяләр төзү.

Укучыларның белеменә, эш осталыгына һәм күнекмәләренә таләпләр:

- 1 классны тәмамлаганда, укучылар татар телендәге барлык аваз һәм хәрефләрне гамәли танып белергә, аваз белән хәрефнең төп аермасын практик аңлауга ирешергә тиеш;

-сүзләрне авазларга таркату, авазларны сүздәге тәртиптә әйтү;

-сузык һәм тартык авазларны һәм аларның хәрефләрен аерып таный белү;

-калын һәм нечкә сузыкларны дөрес әйтү;

-сүзләрне иҗекләргә бүлү;

-җөмләләрне сүзләргә таркату;

-баш һәм юл хәрефләрен, аларны тоташтыручы сызыкларны һәм сүзләрне ачык итеп, бозмыйча язу;

-басма, язма хәрефләр белән бирелгән сүз һәм җөмләләрне дөрес күчереп язу;

-әйтелеше белән язылышы туры килгән сүзләрне, шундый сүзләрдән төзелгән 3-5 сүзле җөмләләрне ишетеп дөрес язу;

-җөмләнең беренче сүзен баш хәреф белән башлап, җөмлә беткәч, нокта куеп язу;

-телдән 4-5 җөмләле кечкенә хикәяләр төзү;

Укыту- тематик планлаштыру

Уку –методик комплекты:

Дәреслекләр:

1. Татарстан Республикасы Мәгариф һәм Фән министрлыгы тарафыннан расланган.

”Әлифба”- 1 сыйныф, И.Х.Мияссарова, Ф.Ш. Гарифуллина, Р.Р. Шәмсетдинова. Казан,

“Мәгариф – Вакыт” нәшрияты, 2016 ел.

1. Әлифба: татар телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 1 нче сыйныфында эшләүче укытучылар өчен методик әсбап. И.Х.Мияссарова, Ф.Ш. Гарифуллина, Р.Р. Шәмсетдинова. Казан: “Мәгариф – Вакыт” нәшрияты, 2015 ел.

2. Язарга өйрәнү дәфтәрләре. №1.2. Казан, “Мәгариф-Вакыт” нәшрияты 2012

3. Татар теле: татар телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 1 нче сыйныфы өчен дәреслек.С.Г.Вагыйзов, Р.Г.Вәлитова, Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2011 ел.

МБОУ «Нижнеошминская средняя общеобразовательная школа»

Мамадышского муниципального района РТ

РАБОЧАЯ ПРОГРАММА

ПО УЧЕБНОМУ ПРЕДМЕТУ

«изобразительное искусство»

В 1 КЛАССЕ

Миннахметовой Гульнур Габдулхаевны

учителя начальных классов

высшей квалификационной категории

Принято на заседании

педагогического совета,

протокол № 1 от 29.08. 2016 г.

2016-2017 учебный год

Данная рабочая программа составлена в соответствии со следующими нормативными документами:

• Федеральным законом №273 от 29.12.2012 «Об образовании в Российской Федерации»

• Приказом МО и Н РФ от 6 октября 2009года №373 «Об утверждении и введении в действие Федерального государственного образовательного стандарта начального общего образования.

• Федеральным перечнем учебников, рекомендованных (допущенных) к использованию в образовательном процессе в образовательных учреждениях, реализующих программы общего образования и имеющих аккредитацию на 2016-2017 учебный год;

• Примерной программой начального общего образования и авторской программой Т. Я. Шпикаловой «Изобразительное искусство и художественный труд».

• Законом РТ «Об образовании» ( в действующей редакции)

• Учебным планом МБОУ «Нижнеошминская средняя общеобразовательная школа Мамадышского муниципального района Республики Татарстан» на 2016 – 2017 учебный год, утвержденного решением педагогического совета

• Образовательной программой начального общего образования МБОУ «Нижнеошминская средняя общеобразовательная школа» Мамадышского муниципального района Республики Татарстан»

Цели обучения:

• развитие способности к эмоционально-ценностному восприятию произведений изобразительного искусства, выражению в творческих работах своего отношения к окружающему миру;

• освоение первичных знаний о мире пластических искусств: изобразительном и декоративно-прикладном искусстве, формах их бытования в повседневном окружении ребенка;

• овладение элементарными умениями, навыками, способами художественной деятельности;

• воспитание эмоциональной отзывчивости и культуры восприятия произведений профессионального и народного изобразительного искусства; нравственных и эстетических чувств: любви к родной природе, своему народу, Родине, уважение к ее традициям, героическому прошлому, многонациональной культуре.

Задачи:

• Познакомить учащихся с такими видами изобразительного искусства как графика, живопись, скульптура, декоративно-прикладное искусство, с их особенностями, художественными материалами и с некоторыми техниками и приемами создания произведений в этих видах искусства.

• Познакомить учащихся с жанрами пейзажа и натюрморта, с некоторыми произведениями выдающихся художников, работавших в этих жанрах.

• Познакомить с хохломской росписью по дереву и каргопольской игрушкой.

• Познакомить с теплыми и холодными цветами и научить их различать.

• Познакомить с одним из выдающихся музеев России – Третьяковской галереей и некоторыми картинами русских художников, представленных в музее.

• Способствовать обогащению опыта восприятия произведений искусства, их оценки.

Общая характеристика учебного курса.

Описание ценностных ориентиров содержания учебного предмета.

Уникальность и значимость курса определяются нацеленностью на духовно-нравственное воспитание и развитие способностей, творческого потенциала ребенка, формирование ассоциативно-образного пространственного мышления, интуиции. У младших школьников развивается способность восприятия сложных объектов и явлений, их эмоционального оценивания.

Доминирующее значение имеет направленность курса на развитие эмоционально-ценностного отношения ребенка к миру, его духовно-нравственное воспитание.

Овладение основами художественного языка, получение опыта эмоционально-ценностного, эстетического восприятия мира и художественно-творческой деятельности помогут младшим школьникам при освоении смежных дисциплин, а в дальнейшем станут основой отношения растущего человека к себе, окружающим людям, природе, науке, искусству и культуре в целом.

Направленность на деятельностный и проблемный подходы в обучении искусству диктует необходимость экспериментирования ребенка с разными художественными материалами, понимания их свойств и возможностей для создания выразительного образа. Разнообразие художественных материалов и техник, использованных на уроках, поддерживает интерес учащихся к художественному творчеству.

Основное содержание учебного предмета

Мир изобразительных (пластических) искусств

Изобразительное искусство – диалог художника и зрителя, особенности художественного творчества. Отражение в произведениях изобразительных (пластических) искусств человеческих чувств, отношений к природе, человеку на примере произведений отечественных художников. Виды изобразительных (пластических) искусств: живопись, графика, декоративно-прикладное искусство (общее представление), их связь с жизнью.

Жанры изобразительных искусств: пейзаж (на примере произведений И. И. Левитана, А. И. Куинджи, В. Ван Гога); натюрморт (в произведениях русских и зарубежных художников – по выбору).

Виды художественной деятельности (изобразительная, декоративная). Взаимосвязи изобразительного искусства с музыкой, литературой.

Патриотическая тема в произведениях отечественных художников.

Расширение кругозора: знакомство с ведущими художественными музеями России (Государственной Третьяковской галереей).

Художественный язык изобразительного искусства

Основы изобразительного языка искусства: рисунок, цвет, композиция. Элементарные основы рисунка (характер линии, штриха; соотношение черного и белого, композиция); живописи (основные и составные, теплые и холодные цвета, изменение характера цвета); декоративно-прикладного искусства на примерах произведений отечественных и зарубежных художников.

Расширение кругозора: восприятие, эмоциональная оценка шедевров русского и мирового искусства на основе представлений о языке изобразительных (пластических) искусств.

Художественное творчество и его связь с окружающей жизнью

Практический опыт постижения художественного языка изобразительного искусства в процессе восприятия произведений искусства и в собственной художественно-творческой деятельности. Работа в различных видах изобразительной (живопись, графика), декоративно-прикладной (ор-наменты, росписи) деятельности.

Первичные навыки рисования с натуры, по памяти и воображению (натюрморт, пейзаж). Использование в индивидуальной деятельности различных художественных техник и материалов: гуашь, акварель, графические материалы, фломастеры.

Передача настроения в творческой работе (живописи, графике, декоративно-прикладном искусстве) с помощью цвета, тона, композиции, про-странства, линии, штриха, пятна, орнамента (на примерах работ русских и зарубежных художников, изделий народного искусства). Выбор и применение выразительных средств для реализации собственного замысла в рисунке.

Знакомство с произведениями народных художественных промыслов России (основные центры) с учетом местных условий, их связь с традиционной жизнью народа. Восприятие, эмоциональная оценка изделий народного искусства и выполнение работ по мотивам произведений художественных промыслов.

Расширение кругозора: экскурсии в краеведческий музей, музей народного быта и т. д. (с учетом местных условий).

Место предмета в базисном учебном плане

В федеральном базисном учебном плане на изучение «Изобразительного искусства» в 1 классе отводится 1 час в неделю (33 ч). Данный предмет входит в предметную область «Искусство».

Результаты обучения и усвоения содержания курса

Освоение данной программы обеспечивает достижение следующих результатов:

Личностные результаты

• Воспитание патриотизма, чувства гордости за свою Родину, российский народ и историю России.

• Формирование целостного, социально ориентированного взгляда на мир в его органичном единстве и разнообразии природы, народов, культур и религий.

• Формирование уважительного отношения к иному мнению, истории и культуре других народов.

• Принятие и освоение социальной роли обучающегося, развитие мотивов учебной деятельности и формирование личностного смысла учения.

• Развитие самостоятельности и личной ответственности за свои поступки, в том числе в информационной деятельности, на основе представлений о нравственных нормах, социальной справедливости и свободе.

• Формирование эстетических потребностей, ценностей и чувств.

• Развитие навыков сотрудничества со взрослыми и сверстниками в разных социальных ситуациях, умения не создавать конфликтов и находить выходы из спорных ситуаций.

• Формирование установки на безопасный и здоровый образ жизни.

Метапредметные результаты

Познавательные:

• Освоение способов решения проблем творческого и поискового характера.

• Использование знаково-символических средств представления информации для создания моделей изучаемых объектов и процессов, схем решения учебных и практических задач.

• Использование различных способов поиска (в справочных источниках и открытом учебном информационном пространстве сети Интернет), сбора, обработки, анализа, организации, передачи и интерпретации информации в соответствии с коммуникативными и познавательными задачами и технологиями учебного предмета; в том числе умение вводить текст с помощью клавиатуры, фиксировать (записывать) в цифровой форме измеряемые величины и анализировать изображения, звуки, готовить свое выступление и выступать с аудио-, видео- и графическим сопровождением; соблюдать нормы информационной избирательности, этики и этикета.

• Овладение навыками смыслового чтения текстов различных стилей и жанров в соответствии с целями и задачами; осознанно строить речевое высказывание в соответствии с задачами коммуникации и составлять тексты в устной и письменной формах.

• Овладение логическими действиями сравнения, анализа, синтеза, обобщения, классификации по родовидовым признакам, установления аналогий и причинно-следственных связей, построения рассуждений, отнесения к известным понятиям

• Овладение базовыми предметными и межпредметными понятиями, отражающими существенные связи и отношения между объектами и процессами

Регулятивные:

• Овладение способностью принимать и сохранять цели и задачи учебной деятельности, поиска средств ее осуществления.

• Формирование умения планировать, контролировать и оценивать учебные действия в соответствии с поставленной задачей и условиями ее реализации; определять наиболее эффективные способы достижения результата.

Коммуникативные:

• Готовность слушать собеседника и вести диалог; готовность признавать возможность существования различных точек зрения и права каждого иметь свою; излагать свое мнение и аргументировать свою точку зрения и оценку событий.

Предметные результаты обучения представлены в Требованиях к уровню подготовки оканчивающих начальную школу и содержат три компонента: знать/понимать – перечень необходимых для усвоения каждым учащимся знаний; уметь – владение конкретными умениями и навыками; выделена также группа умений, которыми ученик может пользоваться во внеучебной деятельности – использовать приобретенные знания и умения в практической деятельности и повседневной жизни.

В результате изучения курса ученик научится:

• значение слов: художник, народный мастер; краски, палитра, композиция, силуэт, иллюстрация, форма, размер, линия, штрих, пятно; аппликация, коллаж, флористика;

• отдельные произведения выдающихся художников и народных мастеров;

• основные средства выразительности графики, живописи, декоративно-прикладного искусства;

• основные и смешанные цвета, элементарные правила их смешивания;

• эмоциональное значение теплых и холодных цветов;

• особенности построения орнамента и его значение в образе художественной вещи;

• название материалов, ручных инструментов и приспособлений, их значение, правила безопасности труда и личной гигиены, правила планирования и организации труда;

• организовывать свое рабочее место; пользоваться кистью, красками, палитрой; ножницами, линейкой, шилом, кистью для клея, стекой, иголкой;

• применять элементарные способы (техники) работы живописными (акварель, гуашь) и графическими (карандаш, тушь, фломастер) материалами для выражения замысла, настроения;

• передавать в рисунке простейшую форму, основной цвет предметов;

• составлять композиции с учетом замысла;

• применять основные средства художественной выразительности в рисунке и живописи

(с натуры, по памяти и представлению), в конструктивных работах, в сюжетно-тематических и декоративных композициях;

• рисовать кистью без предварительного рисунка элементы народных орнаментов: геометрические (точка, круг, прямые и волнистые линии) и растительные (листок, травка, усики, завиток);

использовать приобретенные знания и умения в практической деятельности и повседневной жизни для:

• проявления эмоционального отношения к произведениям изобразительного и народного декоративно прикладного искусства, к окружающему миру;

• выражения собственного мнения при оценке произведений искусства;

• проявления нравственно – эстетического отношения к родной природе, К Родине, к защитникам отечества, к национальным обычаям и культурным традициям;

• проявления положительного отношения к процессу и к результатам труда – своего и других людей.

СОДЕРЖАНИЕ КУРСА

Виды художественной деятельности (2 часа)

Восприятие произведений искусства. Особенности художественного творчества: художник и зритель. Образная сущность искусства: художественный образ, его условность, передача общего через единичное. Отражение в произведениях пластических искусств человеческих чувств и идеи: отношение к природе, человеку и обществу. Фотография и произведение изобразительного искусства: сходство и различия. Человек, мир природы в реальной жизни: образ человека, природы в искусстве. Представление о богатстве и разнообразии художественной культуры. Ведущие художественные музеи России: ГТГ., Русский музей, Эрмитаж - и региональные музеи. Восприятие и эмоциональная оценка шедевров русского и мирового искусства. Представление о роли изобразительных (пластических) искусств в повседневной жизни человека, в организации его материального окружения.

Рисунок. Материалы для рисунка: карандаш, ручка, фломастер, уголь, пастель, мелю и т. д. Приемы работы с различными графическими материалами. Роль рисунка в искусстве: основная и вспомогательная. Красота и разнообразие природы, человека, зданий, предметов, выраженные средствами рисунка. Изображение деревьев, птиц, животных: общие и характерные черты.

Живопись. Живописные материалы. Красота и разнообразие природы, человека, зданий, предметов, выраженные средствами живописи. Цвет — основа языка живописи. Выбор средств художественной выразительности для создания живописного образа в соответствии с поставленными задачами. Образы природы и человека в живописи.

Скульптура. Материалы скульптуры и их роль в создании выразительного образа. Элементарные приемы работы с пластическими скульптурными материалами для создания выразительного образа (пластилин, глина — раскатывание, набор объема, вытягивание формы). Объем — основа языка скульптуры. Основные темы скульптуры. Красота человека и животных, выраженная средствами скульптуры.

Художественное конструирование и дизайн. Разнообразие материалов для художественного конструирования и моделирования (пластилин, бумага, картон и др.). Элементарные приемы работы с различными материалами для создания выразительного образа (пластилин — раскатывание, набор объема, вытягивание формы; бумага и картон — сгибание, вырезание). Представление о возможностях использования навыков художественного конструирования и моделирования в жизни человека.

Азбука искусства (обучение основам художественной грамоты). Как говорит искусство? (9 часов)

Композиция, форма, ритм, линия, цвет, объём, фактура - средства художественной выразительности изобразительных искусств. Композиция в рисунке, живописи, скульптуре, художественном конструировании и дизайне, декоративно-прикладном искусстве. Элементарные приёмы построения композиции на плоскости и в пространстве. Пропорции и перспектива. Понятия: линия горизонта, ближе — больше, дальше — меньше, загораживание. Роль контраста в композиции: низкое и высокое, большое и маленькое, тонкое и толстое, тёмное и светлое, спокойное и динамичное и т. д. Композиционный центр (зрительный центр композиции). Главное и второстепенное в композиции. Симметрия и асимметрия. Образы природы в живописи. Роль ритма в эмоциональном звучании композиции в живописи и в рисунке (ритмы: спокойный, замедленный, порывистый, беспокойный и т.д.). Особая роль ритма в декоративно-прикладном искусстве. Ритм линий, ритм пятен, ритм цвета. Передача движения в композиции с помощью ритма элементов.

Цвет — основа языка живописи. Живописные материалы. Красота и разнообразие природы, человека, зданий, предметов, выраженные средствами живописи. Основные и составные, тёплые и холодные цвета. Выбор средств художественной выразительности для создания живописного образа в соответствии с поставленными задачами. Образы человека в живописи.

Линия — основа языка рисунка. Многообразие линий (тонкие, толстые, прямые, волнистые, плавные, острые, закруглённые спиралью, летящие) и их знаковый характер.Материалы для рисунка: карандаш, ручка, фломастер, уголь, пастель, мелки и т. д. Приёмы работы различными графическими материалами. Роль рисунка в искусстве. Красота и разнообразие природы, человека, зданий, предметов, выраженные средствами рисунка. Линия, штрих, пятно и художественный образ. Изображение деревьев, птиц, животных: общие и характерные черты.

Форма. Разнообразие форм предметного мира и передача их на плоскости и в пространстве. Сходство и контраст форм. Простые геометрические формы. Природные формы. Трансформация форм. Влияние формы предмета на представление о его характере. Силуэт. Использование простых форм для создания выразительных образов.

Объем — основа языка скульптуры. Материалы скульптуры и их роль в создании выразительного образа. Элементарные приёмы работы пластическими скульптурными материалами для создания выразительного образа (пластилин, глина — раскатывание; набор объёма; вытягивание формы). Основные темы скульптуры. Красота человека и животных, выраженная средствами скульптуры. Художественное конструирование и дизайн. Разнообразие материалов для художественного конструирования и моделирования. Элементарные приёмы работы с различными материалами для создания выразительного образа. Представление о возможностях использования навыков художественного конструирования и моделирования в жизни человека.

Ритм. Виды ритма (спокойный, замедленный, порывистый, беспокойный и т.д.). Ритм линий, пятен, цвета. Роль ритма в эмоциональном звучании композиции в живописи и рисунке. Передача движения в композиции с помощью ритма элементов. Особая роль ритма в декоративно-прикладном искусстве.

Значимые темы искусства. О чем говорит искусство?(11 часов)

Земля наш общий дом. Наблюдение природы и природных явлений, различение их характера и эмоциональных состояний, Разница в изображении природы в разное время года, суток, в различную погоду. Жанр пейзажа. Пейзажи разных географических широт. Использование различных художественных материалов и средств для создания выразительных образов природы.

Восприятие и эмоциональная оценка шедевров русского и за рубежного искусства, изображающих при роду (на пример, А. К. Саврасов, И. И. Левитан, И. И. Шишкин, Н. К. Рерих, К.. Моне, П. Сезанн, В. Ван Гог и др.).

Родина моя — Россия. Роль природных условий в характере традиционной культуры народов России. Пейзажи родной природы. Единство декоративного строя в украшении жилища, предметов быта, орудий труда, костюма. Связь изобразительного искусства с музыкой, песней, танцами, былинами, сказаниями, сказками. Образ человека в традиционной культуре. Представления народа о красоте человека (внешней и духовной), отраженные в искусстве. Образ защитника Отечества.

Человек и человеческие взаимоотношения. Образ человека в разных культурах мира. Образ современника. Жанр портрета. Темы любви, дружбы, семьи в искусстве. Эмоциональная и художественная выразительность образов персонажей, пробуждающих лучшие человеческие чувства и качества: доброту, сострадание, поддержку, заботу, героизм, бескорыстие и т. д. Образы персонажей, вызывающие гнев, раздражение, презрение.

Искусство дарит людям красоту. Искусство вокруг нас сегодня. Использование различных художественных материалов и средств для создания проектов красивых, удобных и выразительных предметов быта, видов транспорта. Представление о роли изобразительных (пластических) искусств в повседневной жизни человека, в организации его материального окружения Жанр натюрморта. Художественное конструирование и оформление помещений и парков, транспорта и посуды, мебели и одежды, книг и игрушек.

Опыт художественно-творческой деятельности (11 часов)

Участие в различных видах изобразительной, декоративно-прикладной и художественно-конструкторской деятельности.

Освоение основ рисунка, живописи, скульптуры, декоративно-прикладного искусства. Изображение с натуры, по памяти и воображению (натюрморт, пейзаж, человек, животные, растения).

Овладение основами художественной грамоты: композицией, формой, ритмом, линией, цветом, объемом, фактурой.

Выбор и применение выразительных средств для реализации собственного замысла в рисунке, живописи, аппликации, скульптуре, художественном конструировании.

Передача настроения в творческой работе с помощью цвета, тона, композиции, пространства, линии, штриха, пятна, объема, фактуры материала.

Использование в индивидуальной и коллективной деятельности различных художественных техник и материалов: коллажа, гуаши, акварели, туши, карандаша, фломастеров, пластилина, глины, подручных и природных материалов.

Участие в обсуждении содержания и выразительных средств произведений изобразительного искусства, выражение своего отношения к произведению.

При изучении курса используются материалы национально – регионального компонента

1.Восхитись красотой нарядной осени:

- красота родного края в произведениях художников;

- выставка фотографий, рисунков «Моя Родина».

- орнаменты народных мастеров.

2.Любуйся узорами красавицы зимы:

- татарский национальный орнамент;

3.Радуйся многоцветью весны и лета:

- красота весенней природы в произведениях писателей и художников Татарстана

Планирование основных разделов учебного материала.

Виды художественной деятельности - 2 ч.

Азбука искусства (обучение основам художественной грамоты). Как говорит искусство? - 9 ч.

Значимые темы искусства. О чем говорит искусство? - 11 ч.

Опыт художественно-творческой деятельности - 11 ч.

Календарь -тематик планлаштыру

Учебно-методическое обеспечение

1. Т.Я.Шпикалова, Л.В.Ершова. Методическое пособие с поурочными разработками к курсу «Изобразительное искусство» 1-4классы; из – во «Просвещение» -М. : Просвещение, 2015

2. Т.Я.Шпикалова, Л.В.Ершова. Сынлы сәнгать: Учебник для 1 класса, Москва «Просвещение», Казан “Хәтер”, 2016

3. Шпикалова Т. Я., Ершова Л. В., Макарова Н. Р. и др. Изобразительное искусство. Творческая тетрадь. 1 класс. – М., Просвещение, 2009.

Татарстан Республикасы Мамадыш муниципаль районы

муниципаль бюджет гомуми белем учреждениесе

“Түбән Ушмы урта гомуми белем мәктәбе”

Фән: Әдәби уку

Сыйныф: 1

Төзүче: Миннәхмәтова Гөлнур Габделхай кызы,

югары категорияле башлангыч сыйныф укытучысы

Педагогик киңәшмә

утырышында каралды

беркетмә № 1

29 нче август, 2016 нчы ел

2016-2017 нче уку елы

Аңлатма язуы

Әдәби укудан эш программасы яңа федераль дәүләт стандартлары таләпләрен истә тотып, түбәндәге документларга нигезләнеп төзелде:

• “Россия Федерациясендә мәгариф турында” 273 нче номерлы Федераль Законы (29.12.2012)

• “Мәгариф турында” Татарстан Республикасы Законы (гамәлдәге редакциядә).

• Татар телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 1-4 нче сыйныфлары өчен программа. Казан, “Мәгариф”2010.

• Татар телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбе өчен программа Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2011

• Татарстан Республикасы Мамадыш муниципаль районының “Түбән Ушмы урта гомуми белем мәктәбе”нең башлангыч белем бирү буенча 2016-2017 нче уку елына укыту программасы ;

• Татарстан Республикасы Мамадыш муниципаль районының “Түбән Ушмы урта гомуми белем мәктәбе” муниципаль бюджет белем бирү учреждениесенең 2016-2017 нче уку елына укыту планы ;

Әдәби уку фәненә өйрәтүнең максат һәм бурычлары:

Максаты — укучыларны татар теленең график системасы төзелеше һәм функциясенең гомуми закончалыклары белән танышу нигезендә башлангыч уку һәм язуга өйрәтү. Бу үз чиратында укучыларда тел турында белем һәм күнекмәләрнең формалашуына нигез булып тора.

Бурычлар: грамотага өйрәнү чорында график эшчәнлекне үзләштерү ; балаларда татар теле системасының төп тел берәмлекләре (аваз, сүз, сүзтезмә, җөмлә, текст) турында күзаллау тудыру; фонематик ишетү һәм авазны әйтү культурасын үстерү; төрле шартлы модельләр (квадрат, түгәрәк) һәм махсус транскрипция билгеләре системасы нигезендә сүзнең аваз формасын күз алдына китереп әйтә алу; икенчедән, сөйләмнең фонетик язуын тиешле басма яки язма хәрефләргә күчерү; өченчедән, сүзнең хәреф моделе буенча аваз формасын төзү эшчәнлеген, ягъни уку күнекмәләрен үзләштерү; төрле жанрдагы текстларны аңлап уку күнекмәләрен формалаштыру; җөмләнең тыныш билгеләренә карап җөмләләр арасында тукталыш (пауза) ясый белү; хикәяләү, сорау, тойгылы җөмләләрнең интонациясен бирү; укылган текст буенча бирелгән сорауларга тулы җавап бирү; сайлап алып эчтәлеген сөйләү; текстның башын, ахырын үзгәртү, аңа яңа исем бирә белү күнекмәләренә ия булу; текстның 1) башлам (вакыйга нәрсәдән башлана). 2) төп өлеш (катнашучы-геройлар белән нәрсә була), 3) йомгаклауга (нәрсә ничек төгәлләнә) туры килә торган кисәкләрен табу һәм уку; текста сурәтләнгән вакыйгаларга укучы баланың һәм авторның мөнәсәбәтен белдерә белү.

Шәхси, метапредметлы һәм предметлы нәтиҗәләр

Шәхси нәтиҗәләр:

• кешеләрнең теге яки бу адымнарын, тормыштагы төрле очракларны гомум кабул ителгән нормалардан һәм кыйммәтләрдән чыгып бәяләү; яхшы һәм начарны аера белү;

• текст эчендә “яшәү”, үзеңнең хис – тойгыларыңны белдерү;

• башкаларның хис – тойгыларын аңлау, борчылу, кайгы – шатлыгын уртаклашу;

• үз – үзеңне үстерүгә омтылыш булдыру;

• авырлыкларны җиңеп, куйган максатка омтылу;

• үз фикереңне белдерә һәм яклый белергә омтылу.

Метапредметлы нәтиҗәләр:

• укытучы ярдәмендә уку эшчәнлегенең максатын билгеләү һәм формалаштыру;

• иллюстрация белән эш вакытында үзеңнең фикереңне, күзаллауыңны әйтергә өйрәнү;

• укытучы тәкъдим иткән план буенча эшләргә өйрәнү;

• дәреслек белән эшләү күнекмәсе булдыру;

• шигырьне сәнгатьле уку һәм хикәяне эзлекле сөйли алуга ирешү;

• үз фикерләреңне телдән һәм язмача белдерергә өйрәнү;

• уку бурычларын аңлау, аны чишү юлларын эзләү;

• уңышсыз уку эшчәнлегенең сәбәпләрен аңлау һәм конструктив эш итү.

Предметлы нәтиҗәләр:

• укытучы, укучы сөйләгән текстны аңлап кабул итү;

• сүзләрне дөрес, аңлап уку;

• укыган әсәр буенча укытучы соравына җавап бирә алу;

• текстны тулы итеп сөйләү;

• картина буенча телдән хикәя төзи алу;

• зур булмаган шигырьне яттан сөйләү;

• автор, әсәр һәм геройларны туры китереп әйтә белү;

• хикәя һәм шигырьне аера белү.

Универсаль уку гамәлләре формалаштыру

Танып белү универсаль уку гамәлләре:

• дәреслектә ориентлаша белү;

• шартлы билгеләрнең телен белү;

• текстның билгеле бер өзегенә дәреслектән иллюстрацияне табу;

• тексттан билгеләнгән өзекне табу;

• материаль объектлар кулланып биремнәр үтәү;

• дәреслек һәм мөстәкыйль эш дәфтәрендәге мәгълүматлар белән эшли белү;

• дәреслек һәм хрестоматиядәге, дәреслек һәм мөстәкыйль эш дәфтәрендәге шартлы билгеләрне туры китерү.

Регулятив универсаль уку гамәлләре:

• кагыйдәләрне, күрсәтмәләрне истә тотып гамәлләр кылу;

• гамәлләрне таләп ителгән вакытта башлау һәм тәмамлау;

• үз эшчәнлегеңне контрольгә алу, биремне үтәүнең дөреслеген тикшерү;

• тормыш тәҗрибәсен куллану;

• эшләнгән эшнең сыйфатын һәм дәрәҗәсен билгеләү.

Шәхескә кагылышлы универсаль уку гамәлләре:

• дәреслек геройларына, күршеңә ярдәм итүдә танып-белү инициативасы күрсәтү;

• үз уңышларың/уңышсызлыкларың турында фикер йөртү;

• үз мөмкинлекләреңне бәяләү;

• үз эшчәнлегенең нәтиҗәләрен яхшыртуга ихтыяҗ формалаштыру;

• мәгънә барлыкка китерү («Минем өчен моның нинди мәгънәсе һәм әһәмияте бар?» - дигән сорау кую)

Коммуникатив универсаль уку гамәлләре:

• тормыш тәҗрибәсен куллану;

• күршең белән хезмәттәшлек итү.

Әлифба чорының ахырына балалар:

1. Татар теленең авазларының сузык (ачык авыз символы белән бирелгән), ягъни җырлана торган аваз һәм тартык, ягъни җырланмый торган; әйткәндә, сөйләм органнарында киртә ясала/ясалмый торган авазларга бүленүен, сузыкларның калын һәм нечкә булуын, тартыкларның нечкә- калын яңгырашын сузык аваз хәрефләре белдерүен;

- сүзнең яңгыраш һәм мәгънә бөтенлегенә ия булуын;

- сүзнең иҗекләргә бүленүен, бер иҗекнең көчлерәк һәм озынрак әйтелүен;

- сөйләм авазлары язуда шартлы график символлар (түгәрәк, квадрат) яки хәрефләр белән белдерелүен;

- сүзләр предметларны, аларның билгеләрен, эш-хәрәкәтләрен белдерүләрен, ярдәмче сүзләр сүзләрне, җөмләләрне үзара бәйләү өчен хезмәт итүләрен, аларның график символларын;

- әйтмә сөйләмнең текст һәм җөмләләргә бүленүен, аларны график сурәтләп булу мөмкинлеген;

элемент-сызыклар һәм элемент-өлгеләрнең басма һәм язма хәрефләрнең график системасының структур (төзелеш) берәмлекләре булуын;

- һәр басма һәм язма хәреф формасының тиешле урын-сан мөнәсәбәтендә урнашкан элементлардан торуын аңлый белергә тиеш.

2. Укучылар сүз башыннан башлап, андагы һәр авазны көчлерәк итеп билгели бара, берсен аерып алып аңахарактеристика бирә;

- анализ вакытында тартыкларның яңгырау-саңгыраулыгын билгеләү алымнарын куллана;

- сүзне иҗекләргә бүлә;

- схемалардан сүзнең аваз язылышын иҗекләп һәм орфоэпик дөрес итеп укый

- схемалардагы һәм «Әлифба» текстларында бирелгән хәреф язуын иҗекләп һәм орфоэпик дөрес итеп укый;

Әдәби уку филология фәннәре өлкәсенә керә.

Программа атнага 1 сәгать исәбеннән барысы 33 сәгатькә төзелә.

Программа эчтәлеге

Әзерлек чоры (3 сәгать)

Уку

Әкият текстын тыңлау. Иллюстрацияләрнең (рәсемнәрнең) текст өлешләре белән бәйләнешен (мөнәсәбәтен) ачыклау. Әкият эчтәлеген сөйләү.

Балаларда текст турында, беренчедән, мәгънә ягыннан үзара бәйләнгән һәм хәбәр итү интонациясе белән әйтелә торган, якынча тәмамланган фикерне белдерүче, билгеле бер эзлеклелектә килгән сүз һәм җөмләләр җыелмасы буларак, икенчендән, нәрсә турында да булса хәбәр итүче һәм ишетеп, күреп зиһенгә алына торган мәгълүмат буларак башлангыч күзаллау булдыру. Иллюстрация темасы буенча җөмләләр төзү. Конкрет җөмләләр белән текстның график моделе арасындагы мөнәсәбәтне ачыклау. Рәсем белән бирелгән хикәяне исемләү (исем кушу). Текст төзү элементлары. Тәкъдим ителгән график моделе буенча хикәя эчтәлеген сөйләү.

Укылган текст эчтәлеге буенча бирелгән укытучы сорауларына җавап бирү. Текст эчтәлеген сайлап алып сөйләү, шигырь ятлау.

Телнең структур берәмлеге буларак сүз турында башлангыч күзаллау булдыру. Басма хәрефләрнең элемент-өлгеләре белән танышу.

Әзерлек чоры ахырына балалар:

1. Элементар образлы күзаллау дәрәҗәсендә тел берәмлекләре: сүз, җөмлә, текстны аңлый, шулай ук татар алфавитының басма һәм язма хәрефләр системасын атый һәм формалары буенча аера белергә;.

2. Рәсем, график модель яки тиешле фишкалар кулланып, беренчедән, дәрестә тудырылган тел ситуацияләре буенча 2 — 4 сүздән торган җөмләләр һәм 3 — 4 җөмләдән торган хикәя төзи; икенчедән, парта артында дөрес утыра һәм язма әсбаплардан дөрес файдалана, алгоритм буенча яки тактлап язма хәрефләрнең барлык элементларын да дөрес яза белергә тиешләр.

Әлифба чоры ( 19 сәгать)

Сузык авазлар (3 сәг)

Сузык [а, ә, ы, э, и, у, ү, о, ө] авазларының сүздә төрле позициядә килгән һәм аерым кулланылган очрактагы артикуляцияләрен ныгыту. Сузык авазларны аеру күнегүләре. Иҗек ясау процессында сузыкларның роле. Сүз кисәге буларак иҗек турында белешмә. График схема буенча сузык авазны әйткәндә, сузыкка басым куеп әйтү. Сүзнең график схемалары буенча сүзне көйләп,иҗекләргә бүлеп салмак һәм орфоэпик дөрес уку. Сүзнең иҗекләргә бүленешен дуга ярдәмендә билгеләү.

Схемада сузык авазны башта түгәрәк, соңыннан транскрипция билгесе белән билгеләү. Ишетелгән һәм әйтелгән сүзләр арасыннан өйрәнелә торган аваз кергән сүзне таный һәм аера белергә өйрәнү. Өйрәнелгән сузык аваз кергән сүзләр сайлау.

Элемент-өлге ярдәме белән басма хәрефләр төзү һәм аларның формаларын үзләштерү. Хәреф турында авазның тышкы билгесе, ягъни «киеме» буларак образлы күзаллау булдыру.

Укытучы укыган текстны тыңлау, эчтәлеген аңлау, куелган сорауларга җавап табу, ишетеп кабул ителгән текстның эчтәлеген тулысынча яки сайлап сөйләү.

Парсыз сонор тартык авазлар (3 сәг)

[м, н, л, р, й, ң] сонор тартык авазлары. Бирелгән авазларның артикуляциясе : үпкәдән килә торган һава агымы бер сөйләм органында, мәсәлән иреннәрдә, тешләрдә, тел алдында, тел уртасында, тел артында киртәгә яки тоткарлыкка очрый, бу авазларны әйткәндә тон өстенлек итә, шау катнаша гына. Шуңа күрә ул авазларны ярым сузыклар дип тә йөртәләр.

Калын һәм нечкә яңгырашлы сүзләрдә сонор тартык авазлар әйтелешен чагыштыру; язуда аларның калын яңгырашын калын сузык аваз хәрефләре (а, у, о, ы) белән (ма, му), нечкә яңгырашын нечкә сузык аваз хәрефләре (ә, и, ө, ү, э) белән белдерү. Сүздә һәр авазны аерып әйтү алымы. Рәсем һәм схема белән бирелгән сүзләргә аваз анализы. Анализлана торган сүз составына кергән аерым аваз артикуляциясе. Тартык авазларның яңгыраулыгын белдерүче билге — уртасында нокта булган квадрат белән билгеләү.

Чагыштыру өчен бирелгән сүзләрдәге (мал-мәл) авазларның аермалы билгеләренең мәгънә функциясенә ия булуын билгеләү.

Сонор авазларны белдерүче басма баш һәм юл хәрефләрнең формаларын үзләштерү. Ябык иҗекләрне (ай) һәм калын һәм нечкә яңгырашлы кушылмаларны (ма, мә, му, мү һ.б.), шулай ук парсыз тартык авазлар уртада һәм ахырда булган сүзләрне (май, малай) уку. Сүзләрне иҗекләп уку белән чагыштырып, орфоэпик уку һәм әйтү алымы.

Сүз башында һәм сүз уртасында |й] авазы (3 сәг)

Я, е, ю хәрефләренең ике авазга [йа], [йә], [йы], [йә], [йу], [йү] билге булып килүләре: яра, ял, юл, куян, баян.

Аваз-хәреф схемаларын иҗекләп һәм орфоэпик дөрес итеп уку. Шартлы билгеләр һәм басма хәрефләр нигезендә сүзнең аваз формасын график формага күчерү процессын күзәтү.

Я, е, ю хәрефләрен куллану кагыйдәләрен үзләштерү. Бу хәрефләр кергән сүзләрне һәм иҗекләрне уку. Баш һәм юл басма хәреф формаларын төзү.

Яңгырау һәм саңгырау парлары булган тартыклар (7 сәг)

Яңгырау һәм саңгырау тартыкларны калын һәм нечкә яңгырашын билгеләү: нечкәлек яңгырау, саңгырау ([д-т],[з-с],[г-к],[гъ-къ] һ.б.) парларның үзара мөнәсәбәтен ачыклау. Мәсәлән бар-бар, бар-пap һ.б. Өйрәнү тәртибендә басма хәреф формаларын үзләштерү.

Авазларында аерма булган сүзләрне, яңгырау һәм саңгырау тартык авазлардан башланган сүзләрне әйтеп карау, чагыштыру күнегүләре (бар-пар).

Аваз-хәреф схемалары нигезендә авазларны аеру, иҗекләр, сүзләр, текстлар уку.

Башлангыч сүзне һәм сүзнең авазын алмаштыру яки аваз өстәү юлы белән ясалган яңа сүзләрне (бур-бура-буран), шулай ук ике яктан да бертөрле укыла торган (ана) сүзләрне уку. Табышмаклар уку һәм аларның җавабын табу. Тизәйткечләр, санамышлар, үртәвечләр, өйрәнелә торган аваз булган халык мәкальләрен уку, истә калдыру һәм хәтер буенча сөйләү.

Аваз. иҗек.сүз.җөмлә һәм текст турында образлы күзаллау формалаштыру.

Аеру билгеләре булып торган ь һәм ъ тан соң [й] авазы (1 сәг)

Язуда аеру билгеләре булып торган ь һәм ъ һәм сузык аваз хәрефләре ярдәмендә [й] авазының язуда бирелешен (ь+е, я, ю; ъ+е, ю, я) аңлату. (Я, е, ю хәрефләре алдындагы иҗек калын сүзләргә (алъяпкыч) ъ билгесе, алдагы иҗек нечкә сүзләргә (дөнья)ь билгесе куелуын аңлатыла).

Аеру билгеләре һәм сузык аваз хәрефләре белән белдерелгән [й] авазлы сүзләрнең аваз анализы. [Й] авазы кергән сүзләрнең аваз схемасын уку. аны хәреф формасына үзгәртү, соңыннан башта иҗекләп, аннан соң орфоэпик дөрес итеп уку.

ь, ъ билгеләренең басма хәрефләрен төзү һәм аларның формаларын үзләштерү.

(Бу билгеләрнең [гъ], [къ] авазларының калынлыгын белдерү өчен дә кулланылуын аңлату (игътибар, тәкъдим).Калын [гъ] һәм [къ] авазлары булган сүзләрнең калынлыгын белдерү өчен язуда калын сузык аваз хәрефләре куланылуын, әйткәндә, иҗек нечкәлеген белдерү өчен, ахырдан ь билгесе куелуын ассызыклан үтәргә кирәк. Мәсәлән мәкаль сүзендә [къ] калын кече тел тартыгы, аның калынлыгын белдерү өчен к дан соң а язабыз, укыганда[мәкъәл]дип укыйбыз, икенче иҗекне нечкә итеп уку өчен сүз ахырына ь билгесе куябыз.)

Парсыз тартык авазлар (2 сәг)

Парсыз [х, һ, щ, ц] тартыклар артикуляциясе. Бу авазларның характеристикасы. Парсыз тартык авазлар кергән иҗекләр һәм сүзләр, текстлар уку. Текстның эчтәлеген үзләштерү. Эчтәлеген сөйләү. Басма хәрефләрнең формаларын үзләштерү.

Әлифбадан соңгы чор (11 сәгать)

Әдәби уку — башлангыч мәктәптә төп предметларның берсе. Бу фән аша кече яшьтәге мәктәп баласына һәрьяклы белем бирелә. Укучының аңы дөньяны: әдәби әсәрләрне генә түгел, безне чолгап алган тирәлекне — кешеләр һәм табигать дөньясын да — дөрес кузалларлык сизгер була. Бары тик югары аң тәрбияләп кенә әйләнә-тирәлекне дөрес күзалларга мөмкин.

Федераль дәүләт белем стандарты информацион җәмгыятьтә аралашырлык шәхеснең күпьяклы үсешен күздә тота.

Башлангыч мәктәптә әдәбият дәресләренең төп максаты: 4 ел уку дәверендә балада дөрес һәм йөгерек уку күнекмәләре булдыру, халык авыз иҗаты, язучы һәм шагыйрьләр әсәрләре белән якыннан таныштыру, чәчмә һәм шигъри әсәрләрне укып, эстетик ләззәт алырга өйрәтү.

Төп идеяләр берничә һәм бу идеяләрне тормышка ашырмыйча торып максатка ирешергә мөмкин түгел.

Беренче идея. Уйдырмалар (мифлар), халык авыз иҗаты белән авторлар әсәрләренең бәйләнеше турында дөрес кузаллау булдырырга кирәк. Халык авыз иҗаты белән танышу язучылар әсәрләре белән таныштыруның алшарты булып тора. Аларны өйрәнү автор әсәрләрен уку белән параллель алып барыла. Язучылар үз әсәрләрендә түбәндәгеләрне куллана:

1) халык авыз иҗатының жанр төзелеше (әкият жанры);

2) халык авыз иҗаты әсәрләренең сюжет-композиция төзелеше;

3) кабатлаулар һәм әдәби иҗат алымнары.

Автор әсәрләрендә халык авыз иҗатын куллану гына әсәрне фольклор әсәрләр рәтенә кертми әле. Биредә конкрет кешенең уй һәм кичерешләре табигать ритмнарына туры китереп бирелә. Язучылар әсәрләре, тарихи вакыйгаларны үз эченә алып, кешеләрнең кичерешләре белән үрелеп барыла. Ә фольклор әсәрләрендә тылсымлы дөньяда яшәү күрсәтелә һәм ул һәрвакытта да геройларның җиңүе белән тәмамлана.

Икенче идея. Әдәбият дәресләрендә, ашыкмыйча гына, әдәби образ төшенчәсен кертә бару сорала (әдәби образ термины, билгеле, кулланылмый) Кече яшьтәге мәктәп баласын үзе аңларлык әдәби алымнар: чагыштыру, капма-каршы кую һ.б. таныштырып бару кирәк була.

Сәнгать әсәрләре, графика аша укучыларга әдәби образларның сынлы сәнгатьтәге ролен аңлатырга ярдәм итә.

Өченче идея. Кече яшьтәге мәктәп баласын башта халык авыз иҗаты әсәрләре жанрларын, ә соңыннан әдәби жанрларның үзләрен дә аера белергә өйрәтергә кирәк. Шулай ук һәр жанрның шартлы чикләрен билгеләргә өйрәтү дә таләп ителә.

Дүртенче идея. Кече яшьтәге мәктәп баласын шигъри әсәрләрне яратырга һәм аларны укып ләззәтләнә белергә өйрәтергә кирәк. Ә башлангыч сыйныфларда боларны өйрәтә алмасак, сәнгатьнең бер төре буларак поэзия алга таба күп кенә укучылар өчен аңлаешсыз булып калачак.

Махсус терминнар кертмичә генә, укучы аңында поэзиянең үзенчәлекләрен аңлату зарур. Рифма турында (парлы яки янәшә (аа,бб, вв,...), аралаш яки юл аша ( аб, ав), әйләнмә яки камаулы-боҗралы (абба,абва) формаларда була дип, шулай ук шигырь үлчәме турында да кузаллау булдырыла.

Әдәби укуда һәр уку елының үзенең аерым үзенчәлекләре бар. Бу фәнне укытуның төгәл бурычлары программа таләпләрендә ачык чагыла.

2 нче бүлек : 1нче сыйныф өчен программа таләпләре:

• балада дөрес һәм йөгерек укуга ихтыяҗ булдыру (текстлар балаларга ошарга, тиз истә калырга, күбрәк уку теләге, уку барышындагы кыенлыкларны җиңү теләге уятырга тиеш);

• алты-җиде яшьтәге балада беренчел уку күнекмәләре булдыру (шигъри әсәрләр белән бала кечкенәдән — балалар бакчасында йөргәндә үк таныш була, шигырь юлларының кыскалыгы укуга теләк уята, рифма аңа сүзне табарга ярдәм итә, үз көченә ышаныч уята, ритм кечкенә балаларның яшәү рәвешенә туры килә);

• әдәбият үсешенең халык авыз иҗатыннан язма формаларга күчү эзлеклелеге аңлатыла (беренче сыйныф укучылары халык авыз иҗатының төрле формалары: фольклорның кече жанрлары, әйләнмәле, чылбыр, алдавыч әкиятләр, төрле авторларның балалар өчен язылган шигырьләре, кыска хикәяләр белән таныша );

• алты яшьлек баланың әхлакый һәм эстетик үсеш дәрәҗәсе иң алгы планда тора (халык авыз иҗаты һәм әдәби әсәрләрнең сюжеты уен характерында бара; күпчелек текстлар балаларда юмор хисе тәрбияләүгә юнәлтелә).

3нче бүлек: 1 нче сыйныф программасы эчтәлеге.

Балалар Әлифбадан әдәби укуга сиздермичә генә, эзлекле рәвештә күчәргә тиеш. Кече яшьтәге мәктәп балалары аңлап укуның беренчел күнекмәләрен ала, халык авыз иҗатының жанрлары белән таныша һәм аларны тормышта кулланырга өйрәнә. Аптыраткыч-алдавыч, әйләнмәле, чылбыр әкиятләрнең сюжет-композиция үзенчәлекләрен аера, авторларның чәчмә һәм шигъри текстлары белән таныша. Халык авыз иҗаты һәм шагыйрьләрнең шигъри әсәрләре аша, юл ахырындагы охшаш сүзләргә нигезләнеп, рифма, кабатлаулар, сәнгатьлелек турында беренчел кузаллау булдырыла.

Кыска текстлар һәм аларга ясалган иллюстрацияләрне чагыштырып, әдәби образның сәнгатьнең төрле төрләрендә тасвирлануы аңлатыла.

Беренче сыйныфны тәмамлаганда бала текстны аңлап укырга һәм аның эчтәлеге буенча үз фикерләрен әйтә белергә тиеш (дәреслектә бирелгән конкрет сорауларга җавап бирү формасында).

Балаларда халык авыз иҗаты турында гомуми күзаллау булдырыла, алар проза һәм поэзиянең үзенчәлекләрен танып беләләр, “автор”, “әсәрнең исеме” төшенчәләре бирелә, әсәрдәге персонажларны танып әйтә алалар.

Беренче сыйныфтагы төп бурыч — укуга кызыксыну тәрбияләү һәм дөрес уку күнекмәләре булдыру — икенче сыйныф өчен дә актуаль булып кала.

Программа әдәби әсәрләр белән эшләү юллары, алымнары белән таныштыра, шул ук вакытта укытучыга иҗади эшләү мөмкинлеге дә калдыра.

Шигырь һәм проза. Шигъри һәм чәчмә әсәрләр турында гомуми кузаллау булдыру. Әдәби әсәрнең исеме, авторы (язучы, шагыйрь), халык авыз иҗатында билгесезлек (авторы юк).

Халык авыз иҗаты һәм әдәбият

Халык авыз иҗаты турында гомуми кузаллау булдыру. Авторның булмавы, телдән сөйләм, практик-уен характерындагы кече жанр әсәрләре. Бишек җырлары, санамыш, табышмак, тизәйткеч, эндәшләр. Әйләнмәле һәм чылбыр әкиятләр. Халык авыз иҗатының табышмак, әйләнмәле әкият кебек формаларын практик яктан үзләштерү. Сурәтләнгән вакыйгаларга карата автор фикере (әсәр исеме, геройларга характеристика, авторлар бәяләмәсе).

Әсәрнең эмоциональ тоны

Юмористик һәм җитди характердагы әсәрләр. Әсәрләрне китаптан кычкырып, яттан укыганда эмоциональ характерны чагылдыра белү. Тавыш төсмерләре: интонация, тон, тавыш көче, тембр, темп, пауза, логик басым, сүзсез мимика, хәрәкәтләр, ымнарны дөрес бирә алу.

Әдәби сәнгатьлелек чаралары

Текстны анализлау барышында сәнгатьлелек чараларын табарга күнектерү. Сурәтләү чаралары турында беренчел кузаллау булдыру, кабатлауларның мәгънәсенә төшенү, тавышның сәнгатьлелеген ачыклау: рифма, ритм төшенчәсе бирү.

Әдәби жанрлар

Жанрлар турында гомуми кузаллау булдыру:

Хикәя. Хикәянең исеме. Ике образны чагыштырып сөйли белү. Әсәрдәге геройларга карата үз фикерен белдерү.

Шигырь. Дөньяны шагыйрьләр күзлегеннән чыгып танып белү: шагыйрь матурлыкны тоя белергә өйрәтә. Рифма белән танышу: аны таба, куллана белергә күнектерү.

Библиографик культура. Дәреслектә җиңел генә ориентлашырга өйрәтү: “Эчтәлек” битеннән кирәкле әсәрне тиз генә эзләп табу.

Уку күнекмәләре. Укучыларны тиз һәм йөгерек укырга гадәтләндерү. Укыганда орфоэпия нормаларын төгәл саклау, дөрес тавыш төсмерләре (тавыш көче, темпы) белән укырга өйрәтү

Балалар китабы белән эшләү

Китап уку даирәсен формалаштыру. Балалар өчен язылган китаплар белән кызыксындыру, китапларны эчтәлегенә карап аера белергә өйрәтү, китап, әсәр исемнәрен дөрес әйтү, китапны язган кешенең (авторның) исемен укып күрсәтү.

Уку гигиенасы һәм китапны саклап тоту кагыйдәләрен үтәү.

Сөйләм үстерү.

Балаларда үз сөйләменең шулай ук башка кешеләр сөйләменең авазларына игътибарны көчәйтү; ишетү сизгерлеген һәм хәтерен, сөйләм органнары хәрәкәтен үстерү, шомарту. Сөйләмнең гомуми күнекмәләрен камилләштерү, аның салмак темпы һәм ритмына, сөйләм сулышына һәм агышына, уртача тавышка һәм дөрес интонациягә (тавышны күтәрә, түбәнәйтә белергә) өйрәтү.

Календарь -тематик планлаштыру

Дәреслекләр:

1. И.Х.Мияссарова, Ф.Ш. Гарифуллина, Р.Р. Шәмсетдинова ”Әлифба”. Татар телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 1 сыйныфы өчен дәреслек. Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы рөхсәте белән басыла. Төзәтелгән икенче басма..

Казан, “Мәгариф – Вакыт” нәшрияты, 2016 нчы ел.

1. С.Г. Вагыйзов, Р.Г.Вәлитова, М.Ш.Галләмова “Туган тел” Татар телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 1 нче сыйныфы өчен дәреслек. Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы тарафыннан рөхсәт ителгән. Казан, Татарстан китап нәшрияты, 2011 нче ел.

Өстәмә материал.

1. И.Х.Мияссарова, Ф.Ш. Гарифуллина, Р.Р. Шәмсетдинова ”Әлифба”. Укытучылар өчен

методик кулланма К, Мәгариф/Вакыт 2014.  

Резеда Вәлиеваның “ Кыңгырау чәчәк” хикәясе буенча тикшерү эше.

(“Әдәби уку” 1 сыйныф. Г.М. Сафиуллина, М.Я.Гарифуллина, Ә.Г. Мөхәммәтҗанова,Ф.Ф. Хәсәнова)

I өлеш

Әсәрнең жанрын билгели белү

№1 Текстның төрен билгелә.

1 Шигырь
2 Әкият
3 Хикәя

Текст темасын билгели белү

№2 Әсәрдә вакыйга кайсы урында бара?

1 Аланда

2 Юлда

3 Басуда

Текст эчтәлеген аңлап уку

№3 Әсәрдә кайсы герой бу сүзләрне әйткән?

Дуслык ул - яхшылык,

Дуслык ул – яктылык...

1 Куян баласы

2 Малай

3 Кыңгырау чәчәк.

№4 Малай ни өчен елап җибәргән?

1 Кулын бал корты тешләгән.

2 Кулын Куян баласы тешләгән.

II өлеш

Текстның мәгънәви кисәкләре эзлеклеген аңлый белү.

№ 5 Вакыйганың эзлеклелеген билгелә.

• Кинәт Кыңгырау чәчәк янына кечкенә генә Куян баласы килеп чыккан.

• Мине дә үзегезгә дус итеп алыгызчы.

• Бик назлы бер Кыңгырау чәчәк үсеп чыккан.

• Каяндыр урман ягыннан бер Малай килеп чыккан.

Тел чараларын күрә белү

№6 Әсәрдән файдаланып, җөмләне язып бетер.

Куян баласы, бер дә курыкмыйча, нык басып, _____________________________

_________________________________________________________________________

№7 Әкияттән бер сорау җөмлә язарга.

_________________________________________________________________________

МБОУ «Нижнеошминская средняя общеобразовательная школа»

Мамадышского муниципального района РТ

РАБОЧАЯ ПРОГРАММА

ПО УЧЕБНОМУ ПРЕДМЕТУ

«литературное чтение»

В 1 КЛАССЕ

Миннахметовой Гульнур Габдулхаевны

учителя начальных классов

высшей квалификационной категории

Принято на заседании

педагогического совета,

протокол № 1 от 29.08. 2016 г.

2016-2017 учебный год

Пояснительная записка к рабочей программе по литературному чтению

Рабочая программа составлена на основе следующих нормативно – правовых документов:

• Федеральный закон «Об образовании в Российской Федерации» от 29.12.2012 г. №273-ФЗ

• Федеральный государственный стандарт начального общего образования. Приказ Министерства образования и науки РФ от 6.10.2009г. №373

• Приказ Минобразования России от 05.03.2004 №

• 1089 (ред. от 23.06.2015) "Об утверждении федерального компонента государственных образовательных стандартов начального общего, основного общего и среднего (полного) общего образования"

• Стандарты второго поколения. Примерные программы по учебным предметам. Начальная школа. В 2 ч. Ч.1.-М. : Просвещение, 2011.

• Программа по литературному чтению: «Перспектива» Сборник рабочих программ Система учебников «Перспектива» 1-4 классы Л.Ф.Климанова; М.В. Бойкина. М. «Просвещение» 2011

• Учебный план МБОУ «Нижнеошминская средняя общеобразовательная школа» для 1-4 классов на 2016-2017 учебный год.

• Положение о рабочей программе учебного предмета МБОУ «Нижнеошминская средняя общеобразовательная школа»

• Образовательная программа МБОУ «Нижнеошминская средняя общеобразовательная школа» на 2016/2017 учебный год

Цель изучения литературного чтения:

формирование читательского кругозора и приобретение опыта самостоятельной читательской деятельности, приобщение младших школьников к чтению художественной литературы и восприятию её как искусства слова.

Задачи:

• целенаправленное формирование коммуникативно-речевых умений и навыка чтения как общеучебного умения;

• свободное чтение и самостоятельное извлечение смысловой информации из прочитанного текста;

• приобщение ребёнка к литературе как искусству слова;

• формировать уважительное отношение младших школьников к книге как важнейшей культурно-исторической ценности;

• обеспечить младшим школьникам понимание художественных произведений;

• научить практически различать художественные и научно-познавательные литературные произведения, по-другому отражающие мир;

• развивать интерес к литературному творчеству, духовно-нравственное совершенствование личности, формирование позитивного мировосприятия и расширение познавательных возможностей младших школьников.

Общая характеристика предмета

Литературное чтение как предмет начинается с 1 класса сразу после обучения грамоте и идёт параллельно с коммуникативно-речевым курсом русского языка, имеющим с ним тесную взаимосвязь. Общая с курсом «Русский язык» коммуникативно-познавательная основа накладывает своеобразный отпечаток на работу с произведением: чтение художественного произведения рассматривается в данном курсе как процесс воображаемого общения, как диалог ученика с автором произведения и его героями.

Через приобщение в процессе чтения к духовно-нравственным ценностям автора учащиеся ведут диалог с героями, анализируют их поступки, понимают смысл и значение происходящего. Понимание художественного произведения как искусства слова во многом обеспечено изучением слова как двусторонней единицы, как взаимосвязи значения слова и его звучания на уроках русского языка. Поэтому при анализе художественного произведения работа со словом не сводится к подбору сравнений, эпитетов, олицетворений. В курсе литературного чтения слово рассматривается как средство создания художественного образа (природы или человека), через который автор выражает свои мысли, чувства, идеи. Учащиеся определяют позицию автора и своё отношение к героям и произведению в целом.

Основной составляющей содержания предмета являются художественные произведения отечественных и зарубежных писателей, которые изучаются в сопоставлении с научно-популярными произведениями, имеющими с ними общую тему, но разные способы осмысления мира (логические понятия и художественный образ). Сравнение произведений разного вида (художественных и научно-познавательных) создаёт условия для более глубокого понимания словесного искусства.

Отличительной особенностью предмета является включение в содержание интегрирующего понятия «культура», которое нацеливает учащихся на изучение литературы в тесной взаимосвязи с музыкальным и изобразительным искусством, на понимание книги как культурно-исторической ценности, развивает чувство сопричастности с великой духовно-нравственной культурой России.

Содержание литературного чтения представлено в программе следующими разделами:

Виды речевой деятельности. Культура речевого общения.

Виды работы с текстом. Коммуникативно-познавательная деятельность.

Работа с художественным произведением. Эстетическая и духовно-нравственная деятельность.

Круг детского чтения. Культура читательской деятельности.

Место предмета в учебном плане

На изучение предмета «Литературное чтение» в учебном плане МБОУ «Нижнеошминская средняя общеобразовательная школа» в 1 классе выделено 66 учебных часов, что соответствует 2 учебным часам в неделю (33 учебные недели).

Описание ценностных ориентиров содержания учебного предмета

Новая система обучения грамоте базируется на трех основных принципах: коммуникативном, познавательном и семиотическом (знаковом).

1. Коммуникативная направленность предмета позволяет:

— сформировать процессы чтения и письма как виды письменной речи, а не только как простейшие навыки;

— дать представление о тексте как продукте речевой деятельности;

— осознать язык как средство общения;

— сформировать умение ориентироваться в ситуации общения: адекватно воспринимать речь собеседника, правильно строить своё высказывание, контролировать и корректировать его в зависимости от ситуации общения.

2. Познавательная ориентация предмета позволяет:

— изучать язык как культурно-исторический процесс — от устных форм общения к письменным, т. е. от игры, жеста, рисунков, пиктографии к алфавитному звукобуквенному письму и т. д.;

— освоить язык как средство взаимопонимания, средство познания;

— формировать языковое мышление учащихся, развивая образное и абстрактное логическое мышление, интуицию;

— обеспечить поэтапное усвоение основных языковых и речевых понятий на иллюстративно-образной основе с учётом особенностей познавательной деятельности ребёнка через развитие всех видов мышления (наглядно-практического, образно-символического и абстрактно-логического);

— развить языковое мышление, которое базируется на умении ребёнка осознавать и гармонически сочетать форму и содержание речи, умении воспроизводить её смысл и значение в различных формах, умении увидеть общий смысл за различными формами её выражения.

3. Семиотический принцип даёт возможность:

— раскрыть язык как знаковую систему, в которой к языковым знакам можно отнести только двусторонние единицы языка, такие, как слово, морфема и т. д. (а не букву, как часто полагают);

— осознать специфику слова как языкового знака, как «заместителя» действительности;

— выделить исходные понятия и отношения, которые помогли бы ребёнку проникнуть в смысл языкового знака: знак — значение, значение — звучание (содержание — форма);

— познакомить детей с различными знаковыми системами и средствами общения: мимикой и жестом (как одними из древнейших видов общения, которые продолжают функционировать и сейчас, сопровождая устную речь), знаками-сигналами, знаками-символами, языком искусства и т. д.

Период обучения грамоте включает три этапа:

1) подготовительный;

2) основной;

3) послебукварный.

На заключительном этапе обучения в 1 классе вводится литературное чтение для закрепления знаний о языке и речи, формирования коммуникативно-речевых умений и накопления опыта литературного чтения.

Литературное чтение как вид искусства знакомит учащихся с нравственно-эстетическими ценностями своего народа и человечества, способствует воспитанию личностных качеств, соответствующих национальным и общечеловеческим ценностям.

Художественные произведения для чтения, слушания и рассказывания помогут учителю проводить уроки «общения» писателя с читателем, читателя с книгой и ее героями и др. На таких уроках дети не только получат первоначальные представления о различных типах текстов (художественном и научно-познавательном), но и понаблюдают, как язык «действует», проявляет себя в различных сферах общения, когда он выполняет ту или иную функцию: функцию общения (разговорный стиль), сообщения (научный и деловой стиль), воздействия (литературно-художественный стиль).

Чтобы первоклассники лучше ощутили, что мир в различных видах искусства воспринимается неодинаково, им предоставляется возможность рассмотреть один и тот же предмет (явление) глазами художника, музыканта, поэта, учёного (видят в одном и том же предмете разные стороны и по-разному их отображают). Подобные упражнения, проводимые совместно с учителем, развивают интерес учеников к языку, искусству и окружающему миру. Внимание детей привлекается и к особенностям поэтической речи, к форме стиха, его мелодике, ритму, а также к образности и выразительности поэтического слова. Система заданий и подбор материала обеспечивают развитие литературно-художественных способностей школьников.

Совершенствуется техника чтения, качество чтения, особенно осмысленность.

Читая и анализируя произведения, ребенок задумывается над вечными вопросами (базовыми ценностями): добром, справедливостью, правдой и т. д. Огромную роль в этом играет эмоциональное восприятие произведения, которое способствует совершенствованию умений различать, понимать и контролировать свои эмоции позитивно и конструктивно.

Требования к уровню подготовки учащихся

Планируемые результаты

Личностные результаты:

Учащиеся научатся:

• формирование основ российской гражданской идентичности, чувства гордости за свою Родину, российский народ и историю России, осознание своей этнической и национальной принадлежности; формирование ценностей многонационального российского общества; становление гуманистических и демократических ценностных ориентаций;

• формирование уважительного отношения к иному мнению, истории и культуре других народов;

• овладение начальными навыками адаптации в динамично изменяющемся и развивающемся мире;

• принятие и освоение социальной роли обучающегося, развитие мотивов учебной деятельности и формирование личностного смысла учения;

• развитие самостоятельности и личной ответственности за свои поступки, в том числе в информационной деятельности, на основе представлений о нравственных нормах, социальной справедливости и свободе;

• развитие этических чувств, доброжелательности и эмоционально-нравственной отзывчивости, понимания и сопереживания чувствам других людей;

• развитие навыков сотрудничества со взрослыми и сверстниками в разных социальных ситуациях, умения не создавать конфликтов и находить выходы из спорных ситуаций;

• формирование установки на безопасный, здоровый образ жизни, наличие мотивации к творческому труду, работе на результат, бережному отношению к материальным и духовным ценностям.

Метапредметные результаты:

Личностные универсальные учебные действия:

У учащихся будут сформированы:

• первичное представление о гражданской идентичности в форме осознания себя как юного гражданина России и свою принадлежность к определенному этносу;

• ценностные представления о своей семье и своей малой Родине, общее и первичное представление о ценностях многонационального российского общества;

• представление о новой социальной роли ученика, положительное отношение к школе, учебной деятельности; о правилах школьной жизни, готовность бережно относиться к школьным принадлежностям – учебнику, к рабочей тетради;

• первичное представление о личной ответственности за свои поступки через бережное отношение к природе и окружающему миру в целом;

• развитие этических чувств, доброжелательное отношение к сверстникам, бесконфликтное поведение, стремление прислушиваться к мнению одноклассников;

• потребность сотрудничества со взрослыми и сверстниками через знакомство с правилами поведения на уроке для того, чтобы не мешать успешной работе в паре, группе, со взрослыми;

• установка на безопасный, здоровый образ жизни через осознанное соблюдение правил безопасности на школьных занятиях, соблюдение распорядка дня

Регулятивные универсальные учебные действия:

Учащийся научится:

• понимать, принимать и сохранять учебную задачу;

• ценить и принимать следующие базовые ценности: «добро», «терпение», «родина», «природа», «семья» и т. д..

• уважение к своей семье, к своим родственникам, любовь к родителям;

• освоить роли ученика; формирование интереса (мотивации) к учению;

• оценивать жизненные ситуаций и поступки героев художественных текстов с точки зрения общечеловеческих норм.

Коммуникативные универсальные учебные действия:

Учащийся научится:

• ориентироваться в учебнике: определять умения, которые будут сформированы на основе изучения данного раздела.

• отвечать на простые вопросы учителя, находить нужную информацию в учебнике.

• сравнивать героев, их поступки: находить общее и различия.

• подробно пересказывать прочитанное или прослушанное; определять тему.

Познавательные универсальные учебные действия:

Учащийся научится:

• организовывать свое рабочее место под руководством учителя.

• определять цель выполнения заданий на уроке, во внеурочной деятельности, в жизненных ситуациях под руководством учителя.

• определять план выполнения заданий на уроках, внеурочной деятельности, жизненных ситуациях под руководством учителя.

Предметные результаты:

Учащийся научится:

• слушать сказки, стихотворения и рассказы в исполнении мастеров художественного слова;

• заучивать наизусть небольшие стихотворные  произведения;

• обмениваться впечатлениями от прочитанного;

• читать в темпе не менее 30 – 40 слов в минуту, сознательно и правильно;

• отвечать на вопросы по содержанию текста;

• находить в тексте предложение, подтверждающее устное высказывание ребёнка;

• пересказывать знакомые сказки;

• воспроизводить содержание небольшого рассказа с опорой на иллюстрации или вопросы;

• громко, чётко, орфоэпический правильно произносить слова  в устной речи и при чтении;

• воспроизводить диалоговые сцены из прочитанных произведений;

• знать наизусть 3 – 4 стихотворных произведения классиков русской литературы;

• знать автора и заглавие 3 – 4 прочитанных книг;

• сравнивать сказки  разных авторов с одним и тем же сюжетом;

• различать сказку, рассказ и стихотворение.

Учащийся получит возможность научиться:

• воспринимать художественную литературу как вид искусства;

• выбирать виды чтения (ознакомительное, изучающее, выборочное) в зависимости от цели чтения;

• определять авторскую позицию и высказывать свое отношение к герою и его поступкам;

• создавать иллюстрации по содержанию произведения;

• сравнивать, делать элементарный анализ различных текстов.

Содержание учебного курса

1. Подготовительный этап

Учащиеся начинают работу с материалом из первого раздела, который называется «Давайте знакомиться!» Его цель — ввести детей в мир общения, помочь установить контакты между ними, создать на уроке атмосферу доброжелательности, взаимопомощи и любви. Коммуникативно-речевые ситуации стимулируют развитие речи учащихся, побуждают детей к высказыванию своего мнения и суждения.
       Усвоение языка начинается с конкретных представлений о слове и его номинативной функции, о слове как имени человека, как названии предметов окружающего мира («Мы узнаем мир по именам»). Из слов, записанных с помощью пиктограмм, дети составляют предложения и тексты.    Постепенно слово, выступающее перед ребенком сначала со стороны значения (смысла), раскрывается для него со стороны звучания (звуковой формы). Вводятся модели слов, которые дают наглядное представление о взаимосвязи звуковой формы со значением слова. Привлечь внимание детей к звучанию слова помогают рифмовки, считалки, стишки с элементами звукоподражания, акцентирующие внимание на звуковой стороне слова.    Звуковой анализ проводится на всем диапазоне звуков русского языка. Изображение звуков в схемах мотивированно — оно фиксирует артикуляционно-произносительные особенности звуков речи: кружок символизирует свободное прохождение воздуха при произнесении гласных, а перекладинка и волнистая черта в кружочке говорят о препятствиях, возникающих при произношении согласных. Наряду с этим применяется акрофонический способ записи слов: каждый звук обозначается рисунком.    Умение общаться развивается у детей при изучении таких микротем, как «Общение в мире людей», «Общение в мире природы», «Общение с использованием знаков-посредников». Дети учатся различать устные и письменные формы общения, обращают внимание на слова как средства общения людей, учатся решать не только речевые, но и нравственные задачи в процессе общения.

2.Основной этап обучения.

Учащиеся работают с материалом из второго раздела азбуки, который имеет название — «Страна АБВГДейка». Продолжается развитие фонематического слуха детей, формируется действие звукового анализа слов, умение обозначать звуки буквами. Школьники обучаются первоначальному чтению и письму, закрепляют знания о слове и предложении, их структуре.     При обучении первоначальному чтению применяется все разнообразие аналитико-синтетических упражнений, представленных в игровой наглядно-образной форме.     Установка на чтение словами реализуется в материалах, подобранных с учетом универсальных принципов различения и узнавания буквенного состава слова и ориентированных на одновременно целостное и дифференцированное восприятие слова. Активно используются разные формы чтения: послоговое, целыми словами, темповое, интонационное, выразительное.    Структура и содержание азбуки предполагают использование вариативных методов обучения грамоте, вплоть до самообучения (самостоятельное «открытие» учащимися каких-либо элементарных языковых закономерностей и т. д.). Осуществлять это несложно, так как содержание азбуки выстраивается в логике развития познавательных процессов ребенка при освоении им грамоты. Развитию творческой самостоятельности учащихся способствуют разнообразные коммуникативно-речевые задачи, ставящие детей в ситуацию выбора учебного материала и заданий к нему. Это отвечает природе ребенка и развивает положительное отношение к учению. Вводится работа в парах (постоянного и переменного состава), которая предусматривает помощь в чтении отстающим детям со стороны более подготовленных. На уроках складываются условия для взаимообучения и интенсивного продвижения вперед каждого из учеников.     «АБВГДейка» обеспечивает активную деятельность всех учащихся, имеющих различный уровень подготовки к школе. В самом начале учебника читающим детям предлагаются тексты для чтения.     Интерес ребят к чтению, к книге всемерно поддерживается: на страницах азбуки ребенок встречается с любимыми героями детских книг, знакомится с новыми произведениями.

Лексика «АБВГДейки» ориентирована на большую и разнообразную работу со словом. На простейших моделях учащиеся знакомятся с многозначными словами, синонимами, антонимами и омонимами, фразеологическими выражениями.     Значительное место отводится развитию речевых умений при составлении предложений и текстов. Систематическая работа со словом создает условия для формирования орфографических навыков и постижения образного языка художественных текстов.     

1. Обобщающий (послебукварный)

Этот этап строится на материале третьего раздела азбуки «Про все на свете».     Основная задача этого периода - закрепить навыки осознанного чтения, обеспечить переход от послогового чтения к чтению словами.
       Однако литературная часть азбуки ориентирована не только на развитие навыка чтения, но и на развитие умения понимать тексты разного типа: научные и художественные. Сопоставление этих текстов позволяет детям вести самостоятельные наблюдения над языком художественных произведений, употреблением слов в художественных текстах. «Литературные секреты», представленные в наглядно-образной форме, помогают детям почувствовать ритм, мелодию и образный язык художественных произведений. Имеются задания, стимулирующие литературное творчество детей, помогающие учителю строить уроки-диалоги, уроки общения читателя с писателем, книгой, ее героями.
        Система заданий и подбор материала обеспечивают развитие литературно-художественных способностей школьников.

Виды речевой деятельности

Слушание. Восприятие на слух художественных произведений разных жанров. Понимание основного содержания услышанного произведения. Эмоциональный отклик на него.Осознание цели, ситуации и результата устного общения с помощью наглядно-образных моделей. Адекватное восприятие звучащей речи. Восприятие на слух информации, содержащейся в предлагаемом тексте, определение основной мысли текста, передача его содержания по вопросам. Наблюдение за ролью слова, жестов, мимики, интонации в устном общении людей.

Говорение. Умение задавать вопросы по содержанию прочитанного текста и отвечать на них. Построение небольшого монологического высказывания; краткий, полный, выборочный пересказ прочитанного; устное изложение текста по плану. Выбор языковых средств в соответствии с целями и условиями общения для эффективного решения коммуникативной задачи. Умение отчетливо произносить слова, чётко артикулируя их. Практическое овладение диалогической формой речи. Овладение умениями начать, поддержать и закончить разговор, привлечь внимание и т. п. Усвоение норм речевого этикета в ситуациях учебного и бытового общения (приветствие, прощание, извинение, благодарность, обращение с просьбой). Соблюдение орфоэпических норм и правильной интонации.

Чтение. Чтение вслух доступного текста целыми словами. Осознанное чтение про себя доступных по объему и жанру произведений. Выразительное чтение (с предварительной подготовкой). Ознакомление с различными видами чтения (ознакомительным, изучающим, выборочным). Осмысление цели чтения. Правильность чтения: чтение вслух с соблюдением ударения, основных норм литературного произношения. Понимание учебного текста. Нахождение информации, заданной в тексте в явном виде. Формулирование простых выводов на основе информации, содержащейся в тексте. Интерпретация и обобщение содержащейся в тексте информации. Анализ и оценка содержания, языковых особенностей и структуры текста.

Письмо. Небольшие письменные высказывания по литературному произведению (по заданным вопросам).Письменное изложение содержания прослушанного и прочитанного текстов (подробное, выборочное). Создание небольших собственных текстов (сочинений) по интересной детям тематике (на основе впечатлений, литературных произведений, сюжетных рисунков, серий рисунков, просмотренного фрагмента видеозаписи и т. п.).

Учебник «Литературное чтение» для 1 класса состоит из двух частей, которые выстроены по жанровому, художественно-эстетическому и познавательному принципам.

Часть 1

«Книги – мои друзья».

«Радуга – дуга» (произведения малых фольклорных жанров).

«Здравствуй, сказка!» (включает народные и авторские сказки, данные для сопоставления, сравнения).

Часть 2

«Люблю всё живое».

«Хорошие соседи, счастливые друзья».

«Край родной, навек любимый».

Разделы включают в себя произведения современных писателей, содержание которых близко жизненному опыту младших школьников и интересно им, а также произведения народнопоэтического творчества и классиков отечественной литературы. В 1 классе знакомство с зарубежной литературой ограничивается фольклорными произведениями.

Программа по литературному чтению формирует у младших школьников (на доступном им уровне) представление о значимости художественных произведений в жизни человека. Учащиеся постепенно начинают понимать, что цель общения с писателем или художником не сводится к получению познавательной информации. Каждый автор стремится не только что-то сообщать читателю или поучать его, но и «беседовать» с ним, завязав воображаемый диалог, чтобы обогатить читателя своими эстетическими переживаниями, открытиями, приобщить его к своим убеждениям и нравственным ценностям. В этом состоит одна из важнейших воспитательных задач уроков литературного чтения.

В целом программа «Литературное чтение» обеспечивает развитие коммуникативно-речевых навыков и умений, помогает ввести детей в мир художественной литературы, способствует воспитанию читательской культуры. Культура читателя не сводится к умению бережно обращаться с книгой. Она проявляется в умении глубоко проникать в смысл читаемого, в умении выбрать достойную книгу для чтения и в желании постоянно читать художественную литературу. Культура чтения сказывается на всем духовно-нравственном и эстетическом развитии личности младшего школьника.

Круг детского чтения. Тематика

1. Жанровый блок. Знакомство детей с жанром сказки (русские народные сказки, сказки народов России). Загадки, пословицы, потешки, небылицы.

2. Тематический блок. Основные темы: Родина, семья и дети, их взаимоотношения, труд, добро и зло, общение с природой и миром животных. Учащиеся перечитывают произведения классиков детской литературы (К. Чуковский, А.Пушкин, В. Осеева,С. Михалков, С. Маршак, А. Барто, В.Лунин, Л.Пантелеев, И.Пивоварова, В. Маяковский, Н.Сладков, Л.Толстой, Е.Благинина, И. Токмакова, С.Есенин, С.Дрожжин, И.Суриков, К.Жуковский, Г.Тукай, М. Джалиль). Тематический блок включает юмористические стихи, рассказы, сказки, а также научно-познавательные тексты.

Понимание содержания литературного произведения: тема, главная мысль, события, их последовательность. Герой произведения: характер героя, его поступки и их мотивы. Восприятие и понимание эмоционально-нравственных переживаний героя. Сравнение героев произведений русской и родной литературы. Различение жанров произведений: малые фольклорные жанры и сказки; литературные сказки; рассказы; стихотворения; басни.

Выделение языковых средств выразительности русского художественного текста ( без использования терминологии) для характеристики героев, событий.

Иллюстрация в книге и ее роль в понимании произведения. Связь произведений литературы с произведениями других видов искусства.

Коммуникативно-речевые умения и навыки при работе с текстом произведения

1. Развитие сформированности читательских умений:

• способ чтения: плавное, неторопливое чтение целыми словами с элементами слогового чтения многосложных и трудных слов;

• качества читательских умений, обеспечивающие взаимосвязь чтения и понимания прочитанного: сознательное, правильное чтение слов, предложений, небольших текстов без пропусков и перестановок букв в словах. Чтение в темпе 30—40 слов в минуту.

2. Формирование речевых умений при работе с текстом произведения:

• полные ответы на вопросы по содержанию текста;

• нахождение в тексте предложений, подтверждающих устное высказывание (мнение) ребенка;

• пересказ знакомой сказки без пропусков и повторов частей текста;

• воспроизведение содержания небольшого рассказа с опорой на иллюстрации или вопросы;

• формирование умения сосредоточиться на чтении текста.

3. Воспитание культуры речи и чтения:

• формирование умения слушать собеседника;

• развитие звуковой культуры речи: умение громко, четко, орфоэпически правильно произносить слова в устной речи и при чтении;

• развитие умения делать паузу в конце предложения, соблюдая интонацию различных типов предложения;

• развитие грамматически правильной речи, ее эмоциональности и содержательности;

• воспитание доброжелательного отношения и внимания к собеседнику — сверстнику и взрослому;

• увеличение «поля» чтения: от чтения односложных слов к чтению двусложных слов при выполнении упражнения на целостное восприятие слов.

Опыт эстетического восприятия и понимания художественных произведений. Его обогащение на основе знакомства с произведениями разных видов искусства и наблюдений за окружающим миром

1. Расширение опыта эстетического восприятия мира на основе наблюдений, использования произведений живописи и музыки:

• формирование способности воспринимать красоту весенней природы; умение выразить свое отношение к ней. Отражение весеннего настроения в произведениях художников и музыкантов;

• наблюдение за поведением и движениями животных, умение передать свои впечатления в устной речи и через рисунок;

• сравнение художественных текстов о весне с произведениями живописцев.

2. Слушание художественных произведений:

• слушание сказок, стихотворений и рассказов в исполнении мастеров художественного слова. Побуждение к обмену впечатлениями от услышанного;

• слушание и заучивание наизусть небольших стихотворений о весне, детях, животных.

3. Перечитывание художественного произведения и его анализ:

• высказывание собственного мнения о прочитанном, умение эмоционально откликаться на прочитанное;

• соотнесение содержания произведения с иллюстрациями к нему;

• нахождение в художественном произведении отрывков, созвучных иллюстрациям;

• воспитание внимательного отношения к авторскому слову в художественном тексте;

• наблюдение за языком художественного произведения (с помощью учителя); нахождение слов, помогающих ярко и точно изобразить природу;

• понимание значения слов и выражений исходя из контекста; сопоставление синонимов;

• умение назвать героев (действующих лиц) произведения; найти в тексте слова, характеризующих их.

4. Опыт творческой деятельности. Практическое знакомство с литературными жанрами и терминами:

• воспроизведение диалоговых сцен из прочитанных произведений;

• сравнение сказок разных авторов с одним и тем же сюжетом;

• придумывание своего варианта развития сюжета сказки (с помощью вопросов учителя);

• умение различать сказку, рассказ и стихотворение (на практическом уровне)

Календарно – тематическое планирование

1.8 Учебно-методическое обеспечение

1. Л.Ф.Климанова, С.Г.Макеева. Азбука: Учебник для 1 класса: В 2 ч; Рос.акад. наук, Рос. акад. образования, из – во «Просвещение», -М. : Просвещение, 2015.

2. Ф. Климанова, В. Г. Горецкий, Л. А. Виноградская. Литературное чтение. 1 класс. В 2 ч.; Рос. акад. наук, Рос. акад. образования, изд-во «Просвещение», - М.: Просвещение, 2011

3. С. В. Кутявина. Литературное чтение 1 класс. Поурочные разработки по литературному чтению; - М. : ВАКО, 2015

Электронно-образовательные ресурсы.

Детский портал «Солнышко» http://www.solnet.ee

Открытый класс. Сетевые образовательные сообщества http://www.openclass.ru/

www.ivalex.vistcom.ru - Сайт «Всё для детского сада»

http://www.obruch.ru/index.php?id=8&n=7&r=8&s=25 - Журнал"Обруч"

http://www.danilova.ru/storage/present.htm - Раннее развитие

Комплексная проверочная работа по русскому языку и литературному чтению.

Митя сел учить уроки. Было семь часов.

«Времени у меня много, - подумал Митя, - послушаю одну минутку радио». Митина минутка

продолжалась долго. Мама напомнила Мите про уроки. Митя начал решать задачи.

Забежал на минутку Митин т..варищ Дима. Вместо минутки они проболтали полчаса о прогулке на

лыжах. А потом они ещё решили сыграть в шахматы.

Мальчики так увлеклись, что забыли про уроки. Митина минутка продолжалась весь вечер.
Какую же отметку получит Митя завтра в школе?

Задание 1.

Начни читать текст по сигналу учителя. По сигналу остановись и поставь палочку после

слова, на котором закончил читать. Дочитай текст до конца.

Задание 2.

Выбери подходящее название для этого рассказа.

1. Минутка.

2. Игра в шахматы.

3. Митя учит уроки.

Запиши название рассказа в нужном месте.

Задание 3.

Спиши первый абзац.

Проверь написанное по тексту. Исправь ошибки.

Задание 4.

Найди предложение, в котором говорится о том, как долго продолжалась «минутка». Спиши

это предложение.

Знаешь ли ты, как пишется слово, подчеркнутое чертой? Проверь свои знания по

орфографическому словарю.

Проверь написанное по тексту. Исправь ошибки.

Задание 5.

Найди в тексте слова, выделенные жирным шрифтом. Выпиши их и определи количество

звуков и букв.

Задание 6.

Раздели данные слова на слоги и поставь ударение.

Убирать, уходила, светленький

Задание 7.

В данных словах выдели синим цветом буквы, обозначающие твердые согласные звуки, и зеленым цветом буквы, обозначающие мягкие согласные.

К белому озеру, зайчик

Задание 8.

Прочитай последнее предложение в тексте. Ответь на вопрос. Напиши одно или два

предложения.

МБОУ «Нижнеошминская средняя общеобразовательная школа»

Мамадышского муниципального района РТ

РАБОЧАЯ ПРОГРАММА

ПО УЧЕБНОМУ ПРЕДМЕТУ

«математика»

В 1 КЛАССЕ

Миннахметовой Гульнур Габдулхаевны

учителя начальных классов

высшей квалификационной категории

Принято на заседании

педагогического совета,

протокол № 1 от 29.08. 2016 г.

2016-2017 учебный год

Пояснительная записка к рабочей программе по математике

Рабочая программа составлена на основе следующих нормативно – правовых документов:

• Федеральный закон «Об образовании в Российской Федерации» от 29.12.2012 г. №273-ФЗ

• Федеральный государственный стандарт начального общего образования. Приказ Министерства образования и науки РФ от 6.10.2009г.№373

• Приказ Минобразования России от 05.03.2004 N 1089 (ред. от 23.06.2015) "Об утверждении федерального компонента государственных образовательных стандартов начального общего, основного общего и среднего (полного) общего образования"

• Стандарты второго поколения. Примерные программы по учебным предметам. Начальная школа. В 2 ч. Ч.1.-М. : Просвещение, 2011.

• Программа по математике: «Перспектива» Сборник рабочих программ Система учебников «Перспектива» 1-4 классы Г.В.Дорофеев, Т.Н.Миракова. М. «Просвещение» 2011

• Учебный план МБОУ «Нижнеошминская средняя общеобразовательная школа» для 1-4 классов на 2016-2017 учебный год.

• Положение о рабочей программе учебного предмета МБОУ «Нижнеошминская СОШ»

• Образовательная программа МБОУ «Нижнеошминская СОШ» на 2016/2017 учебный год

Цель изучения предмета:

• развитие образного и логического мышления, воображения; формирование предметных умений и навыков, необходимых для успешного решения учебных и практических задач, продолжения образования;

• освоение основ математических знаний, формирование первоначальных представлений о математике;

• воспитание интереса к математике, стремления использовать математические знания в повседневной жизни.

Задачи:

- развитие числовой грамотности учащихся путём постепенного перехода от непосредственного восприятия количества к «культурной арифметике», т. е. арифметике, опосредствованной символами и знаками;

- формирование прочных вычислительных навыков на основе освоения рациональных способов действий и повышения интеллектуальной ёмкости арифметического материала;

- формирование умений переводить текст задач, выраженный в словесной форме, на язык математических понятий, символов, знаков и отношений;

- развитие умений измерять величины (длину, время) и проводить вычисления, связанные с величинами (длина, время, масса);

- знакомство с начальными геометрическими фигурами и их свойствами (на основе широкого круга геометрических представлений и развития пространственного мышления);

- математическое развитие учащихся, включая способность наблюдать, сравнивать, отличать главное от второстепенного, обобщать, находить простейшие закономерности, использовать догадку, строить и проверять простейшие гипотезы;

- развитие речевой культуры учащихся как важнейшего компонента мыслительной деятельности и средства развития личности учащихся;

- расширение и уточнение представлений об окружающем мире средствами учебного предмета «Математика», развитие умений применять математические знания в повседневной практике.

- создание здоровьесберегающей информационно-образовательной среды.

Общая характеристика предмета

Содержание обучения математике в начальной школе направлено на формирование у учащихся математических представлений, умений и навыков, которые обеспечат успешное овладение математикой в основной школе. Учащиеся изучают четыре арифметических действия, овладевают алгоритмами устных и письменных вычислений, учатся вычислять значения числовых выражений, решать текстовые задачи. У детей формируются пространственные и геометрические представления. Весь программный материал представляется концентрически, что позволяет постепенно углублять умения и навыки, формировать осознанные способы математической деятельности.

Характерными особенностями содержания математики являются: наличие содержания, обеспечивающего формирование общих учебных умений, навыков и способов деятельности; возможность осуществлять межпредметные связи с другими учебными предметами начальной школы. Примерная программа определяет также необходимый минимум практических работ.

Изучение предмета математики создает прочную основу для дальнейшего обучения этому предмету. Для этого важно не только вооружать учащихся предусмотренным программой кругом знаний, умений и навыков, но и обеспе­чивать необходимый уровень их общего и математического развития, а также формировать общеучебные умения.

Уделяя значительное внимание формированию у учащих­ся осознанных и прочных, во многих случаях доведенных до автоматизма навыков вычислений, программа обеспечивает вместе с тем и доступное для детей обобщение учебного ма­териала, понимание общих принципов и законов, лежащих в основе изучаемых математических фактов, осознание тех связей, которые существуют между рассматриваемыми явле­ниями. Этим целям отвечает не только содержание, но и сис­тема расположения материала в курсе.

Важнейшее значение придается постоянному использова­нию сопоставления, сравнения, противопоставления связан­ных между собой понятий, действий и задач, выяснению сходства и различий в рассматриваемых фактах. С этой целью материал сгруппирован так, что изучение связанных между собой понятий, действий, задач сближено во времени.

Содержание предмета математики позволяет осуществлять его связь с другими предметами, изучаемыми в начальной школе (русский язык, окружающий мир, технология).

Это открывает дополнительные возможности для развития учащихся, позволяя, с одной стороны, применять в новых условиях знания, умения и навыки, приобретаемые на уроках математики, а с другой – уточнять и совершенствовать их в ходе практических работ, выполняемых на уроках по другим предметам.

Место предмета в учебном плане

На изучение предмета «Математика» в 1 классе выделено 132 часа, 4 часа в неделю (33 недели).

Требования к уровню подготовки учащихся

Планируемые результаты

Личностные результаты:

• формирование основ российской гражданской идентичности, чувства гордости за свою Родину, российский народ и историю России, осознание своей этнической и национальной принадлежности; формирование ценностей многонационального российского общества; становление гуманистических и демократических ценностных ориентаций;

• формирование целостного, социально ориентированного взгляда на мир в его органичном единстве и разнообразии природы, народов, культур и религий;

• формирование уважительного отношения к иному мнению, истории и культуре других народов;

• овладение начальными навыками адаптации в динамично изменяющемся и развивающемся мире;

• принятие и освоение социальной роли обучающегося, развитие мотивов учебной деятельности и формирование личностного смысла учения;

• развитие самостоятельности и личной ответственности за свои поступки, в том числе в информационной деятельности, на основе представлений о нравственных нормах, социальной справедливости и свободе;

• формирование эстетических потребностей, ценностей и чувств;

• развитие этических чувств, доброжелательности и эмоционально-нравственной отзывчивости, понимания и сопереживания чувствам других людей;

• развитие навыков сотрудничества со взрослыми и сверстниками в разных социальных ситуациях, умения не создавать конфликтов и находить выходы из спорных ситуаций;

• формирование установки на безопасный, здоровый образ жизни, наличие мотивации к творческому труду, работе на результат, бережному отношению к материальным и духовным ценностям.

Метапредметные результаты:

Личностные универсальные учебные действия:

У учащихся будут сформированы:

• положительное отношение к учебе в школе, к предмету математика;

• интерес к урокам математики;

• представление о причинах успеха в учебе;

• общее представление о моральных нормах поведения;

• осознание сути новой социальной роли ученика: положительное отношение к учебному предмету «Математика», умение отвечать на вопросы учителя, активно участвовать в беседах и дискуссиях, различных видах деятельности, принимать нормы и правила школьной жизни, ответственно готовиться к урокам математики, бережно относиться к учебнику и рабочей тетради;

• развитие навыков сотрудничества: освоение положительного и позитивного стиля общения со сверстниками и взрослыми в школе и дома, соблюдение элементарных правил работы в группе, проявление доброжелательного отношения к сверстникам, бесконфликтное поведение, стремление прислушиваться к мнению сверстников;

• элементарные навыки самооценки результатов своей учебной деятельности и понимание того, что успех в учебной деятельности в значительной степени зависит от самого ученика.

Регулятивные универсальные учебные действия:

Учащийся научится:

• принимать учебную задачу, соответствующую этапу обучения;

• понимать выделенные учителем ориентиры действия в учебном материале;

• адекватно воспринимать предложения учителя;

• поговаривать вслух последовательность производимых действий, составляющих основу осваиваемой деятельности;

• осуществлять первоначальный контроль своего участия в доступных видах познавательной деятельности;

• оценивать совместно с учителем результат своих действий, вносить соответствующие коррективы под руководством учителя;

• составлять план своих действий для решения несложных учебных задач, проговаривая последовательность выполнения действий; выполнять под руководством учителя учебные действия в практической и мыслительной форме;

• осознавать результат своих действий, описывать результаты действий, используя математическую терминологию.

Коммуникативные универсальные учебные действия:

Учащийся научится:

• принимать участие в работе парами и группами;

• воспринимать различные точки зрения;

• воспринимать мнение других людей о математических явлениях;

• понимать необходимость использования правил вежливости;

• использовать простые речевые средства;

• контролировать свои действия в классе;

• включаться в диалог с учителем и сверстниками, в коллективное обсуждение проблем, проявлять инициативу и активность в стремлении высказываться, задавать вопросы;

• слушать партнёра по общению, не перебивать , не обрывать на полуслове, вникать в смысл того, о чём говорит собеседник;

• интегрироваться в группу сверстников, проявлять стремление ладить с собеседниками, не демонстрировать превосходство над другими, вежливо общаться;

• совместно со сверстниками определять задачу групповой работы;

• признавать свои ошибки, озвучивать их, соглашаться, если на ошибки указывают другие.

Познавательные универсальные учебные действия:

Учащийся научится:

• ориентироваться в информационном материале учебника, осуществлять поиск необходимой информации при работе с учебником;

• использовать рисуночные и простые символические варианты математической записи;

• понимать информацию в знаково-символической форме в простейших случаях, под руководством учителя кодировать информацию;

• на основе кодирования строить простейшие модели математических понятий;

• проводить сравнение;

• выделять в явлениях несколько признаков, а также различать существенные и несущественные признаки;

• под руководством учителя проводить аналогию;

• понимать отношения между понятиями;

• понимать и толковать условные знаки и символы, используемые в учебнике для передачи информации;

• строить элементарное рассуждение;

• осознавать смысл межпредметных понятий: число, величина, геометрическая фигура.

Предметные результаты:

Учащийся научится:

• различать понятия «число» и «цифра»;

• читать и записывать числа в пределах 20 с помощью цифр;

• понимать отношения между числами;

• сравнивать изученные числа с помощью знаков ,

• упорядочивать натуральные числа и число «нуль» в соответствии с указанным порядком;

• различать единицы величин: сантиметр, дециметр, килограмм, литр;

• понимать и использовать знаки, связанные со сложением и вычитанием;

• складывать и вычитать числа в пределах 20 без перехода через десяток;

• складывать два однозначных числа, сумма которых больше чем 10, выполнять соответствующие случаи вычитания;

• находить значение числового выражения в одно-два действия на сложение и вычитание;

• применять таблицу сложения в пределах 20;

• решать задачи в одно действие на сложение и вычитание;

• восстанавливать сюжет по серии рисунков;

• составлять по рисунку связный математический рассказ;

• изменять математический рассказ в зависимости от выбора недостающего рисунка;

• различать математический рассказ и задачу;

• составлять задачу по рисунку, схеме;

• понимать взаимное расположение предметов в пространстве и на плоскости;

• распознавать геометрические фигуры: точка, линия, прямая, кривая, замкнутая или незамкнутая линия, отрезок, треугольник, прямоугольник, квадрат;

• обозначать знакомые геометрические фигуры буквами русского алфавита;

• чертить отрезок заданной длины с помощью измерительной линейки;

• определять длину данного отрезка с помощью измерительной линейки;

• получать информацию из рисунка, текста, схемы, практической ситуации и интерпретировать её в виде текста задачи, числового выражения, схемы, чертежа;

• дополнять группу объектов в соответствии с выявленной закономерностью;

• изменять объект в соответствии с закономерностью, указанной в схеме.

Учащийся получит возможность научиться:

• классифицировать числа по одному или нескольким основаниям, объяснять свои действия;

• выбирать единицу для данной величины (длины, массы), объяснять свои действия;

• выполнять действия с величинами;

• проводить проверку правильности вычислений;

• достраивать несложную готовую столбчатую диаграмму;

• сравнивать и обобщать информацию, представленную в строках и столбцах несложных таблиц и диаграмм;

• распознавать одну и ту же информацию, представленную в разной форме.

Описание ценностных ориентиров содержания учебного предмета.

В основе учебно-воспитательного процесса лежат следующие ценностные ориентиры:

• понимание математических отношений является средством познания закономерностей существования окружающего мира, фактов, процессов и явлений, происходящих в природе и в обществе (хронология событий, протяжённость их во времени, образование целого из частей, изменение формы, размера предметов и т.д.);

• математические представления о числах, величинах, геометрических фигурах являются условием целостного восприятия творений природы и человека (памятников архитектуры, сокровищ искусства и культуры, объектов природы);

• владение математическим языком, алгоритмами, элементами математической логики позволяет ученику совершенствовать коммуникативную деятельность (аргументировать свою точку зрения, строить логические цепочки рассуждений, опровергать или подтверждать истинность предположения).

Содержание учебного курса