Сабактын слайды

Нарын облусу Кочкор району К.Темиров орто мектеби

Кыргыз тили жана адабияты сабагынын мугалими:

АСАНОВА ЖАНАРА КАСЕНОВНА

6-КЛАСС

Сабактын темасы:

Этиштин ыңгайлары.

Сабактын максаты: 1. Этиштин ыңгайлары тууралуу кеңири маалымат алышат. 2. Этиштин ыңгайлары боюнча көнүгүү иштерин аткарып, эрежелерин эске сактап калышат. 3. Бири-бирине жардамдашып, ынтымактуу болууга тарбияланышат.

1. Күчүңө карап, жыгач чап, өзүңө карап, жолдош тап. 2. Азган-тозгон дебейин, ал келсе жардам берейин. 3. Ал шаарга бармак. 4. Ашым калса калсын, ишим калбасын. 5.Абдылда келди, Жамал келе элек.

Эреже (Аныктама)

• Кыймыл-аракеттин чыныгы иш жүзүнө ашырылышы сүйлөп жаткан адамдын чындыкка жасаган мамилесине байланыштуу болот.
• Мисалы, жогорку сүйлөмдөрдөгү чап, тап , дебейин , берейин, бармак, калса деген этиштер кыймыл аракет ишке ашкан чыныгы чындыкты туура чагылдыра алышкан жок. Мындагы кыймыл –аракет ишке аштыбы, жокпу, али белгисиз. Ал эми 5-сүйлөмдөгү келди, келе элек деген этиштер кыймыл-аракеттин чыныгы ишке ашкандыгын билдирди.

Демек, баяндагыч ыңгай гана кыймыл –аракеттин чыныгы ишке ашканын билдирет да , буйрук, шарттуу, каалоо-тилек, максат-ниет ыңгайлар кыймыл-аракеттин чыныгы ишке ашарын же чыныгы ишке ашпаганын билдире алышпайт.

Кыймыл –аракеттин чындыкка карата болгон мамилесинин (буйругунун, каалоо-тилегинин, максат-ниетинин , шартынын ) сүйлөп жаткан адамдын өзү тарабынан белгилениши этиштин ыңгайлары деп аталат.

Этиштин ыңгайлары төмөнкүдөй болуп, беш топко бөлүнөт:

2.Буйрук

1.Баяндагыч

3. Каалоо-тилек

4. Максат-ниет

5. Шарттуу

Тема боюнча көнүгүү иштери:

Төмөнкү сүрөттөрдү катыштырып сүйлөм түзөбүз. Этиш сөздөрдү таап. Эрежесин айтып беребиз.

Бышыктоо үчүн суроолор:

• 1. Этиштин ыңгайлары деген эмне?
• 2. Этиштин канча ыңгайы бар?
• 3. Этиштин ыңгайларын атап бер?

Үйгө тапшырма:

420-көнүгүү.

Текстти окуп чыгып, ат койгула. Этиштерди тапкыла. Кыймыл –аракет ишке аштыбы же ашкан жокпу? Оюңар кандай? Далилдегиле.

Көңүл бурганыңарга рахмат!