Бактылуу болгуң келсе улгүлүү жана жоопкерчиликтүү бол.
Сабактын максаты: 1. Окуучуларга «Жоопкерчилик» деген создордун манызын, маанисин тушундуруу. 2. Оз мунозун таануу жана тарбиялоого, «жоопкерчиликтуу» болууга чакыруу.
1. Окуучуларга «Эркиндик», «Жоопкерчилик» деген создордун манызын, маанисин тушунушөт.
2. Өз мунозун таануу жана тарбиялоого үйрөнүшөт. 3. Адептик мыйзамдардын негизинде «эркиндикти», «жоопкерчилик» деген создорду колдоно билууго машыгышат.
Сабактын жабдылышы: таркатма материалдар.
Сабактын жабдылышы: таркатма материалдар.
Сабактын жүрүшү: Уюштуруу. Сабактын темасы, максаты жонундо тушундурмо беруу.
Суроолордун тегерегинде маектешуу уюштуруу: - Оз мунозунор жонундо эмне айта аласынар? - Жоопкерчилик деген эмне? - Сен озунду жоопкерчиликтуумун деп айта аласынбы? (Окуучулардын оз ойлорун тартынбай айтуусуна мумкунчулук беруу жана колдоо менен маектешуу) Мугалим: Эми акылмандардын созуно конул бурсак «Жоопкерчиликсиз эркиндикке жетууго болбойт» деп айтышат. Жоопкерчилик деген эмне экендиги жонундо бир топ оюнарды айттынар. «Жоопкерчилик – адамга куч беруучу жук» деген таамай айтылган афоризмдин маанисин чечмелеп королу. Жоопкерчиликтуу болуу бир жагынан оордук келтирчу жук болсо, экинчи жагынан адам оз эрки менен которчу жук сыяктуу экен. Адам канча бийиктикке которулгон сайын ошончолук
жоопкерчилиги жогорулайт. Эн биринчи адам озунун суйлогон созуно, журум-турумуна, аткарган ишинин тууралыгына, чыгарган чечимине жоопкерчиликтуу болот. Ошондой эле озунун ден соолугуна , омуруно да озу жоопкер болот. Уйунордо азыр да силер жоопкерчиликтуу болгон нерселер бар. Мисалы, озунордун кичуулорго коз салуу, аларды ойнотуу ж.б. ал эми чонойгон сайын жоопкерчилигинер да чоноёт. Кээде жоопкерчиликти такыр сезбеген балдар да болот. Озу ойноп кетип калып, инисин карабай же ата-энеси дайындаган ишти аткарбай койгон учурлар да болот. Мындай балдарды «жоопкерчиликсиз» дешет жана аларга ишенбей коюшат. Азыр силер ошондой эле сабакка оз убагында келип, тапшырмаларды аткарууга, жакшы журум-турумга милдеттуусунор. Оз милдетин аткарбаган окуучу да «жоопкерчиликсиз» болуп эсептелет.
Бышыктоо. Конугуу иштоо: Ар бир адам оз жоопкерчилигин сезуусу керек. Ошондуктан балдар, «Ким эмнеге жоопкерчиликтуу?» деген оюн ойнойбуз. Класс эки топко болунуп, бири бирине кайсы бир кесиптеги же категориядагы адамды айтышат, экинчиси ал эмнеге жоопкер экенин табышат. Мисалы, шофер – озунун автосундагы жургунчулордун омуруно, алдынан чыккан жоо журуучулордун, жолдогу башка автомобилдердин коопсуздугуна. ж.б. Жетекчи кадр – оз кол алдында иштеген эмгекчилердин коопсуздугуна, алардын эмгек акысынын убагында толонушуно, эмгек шартына ж.б. Окуучу – Мугалим – Врач – Президент – ж.б.
Бактылуу болуш үчүн адам баласына тийешелүү адамдык касиеттерге ээ болуш керек. Ыймандуу, адептүү адилетүү, жоопкерчиликтуу.
Жаман сапаттардан алыс болгула. Кээ бир адамдар өзу жакшы болгону менен чөйрөсү бузуп коюшу да мүмкүн. Ошондуктан досту да карап жаман сапаттардан алыс адам менен дос болгула.
Жыйынтыктоо: Элибиз байыртан эле жоопкерчиликтуулукту баалаган. Анда элдик адеп-ахлак нормаларынан жоопкерчилик эмне экендигин дагы теренирээк тушунолу. Жоопкерчилик. Бул – пендечиликтеги жогорку сапат. Адамдардын өзүнө-өзү талап коюусу. Жашоо-тиричиликте ар кими өзүнүн жекече жолун тандап, ага карата мамиле кылуусу. Турмуш куруусу, бала-чака күтүүсү. Мындай касиеттер: Биринчиден, бөбөктөргө, жаш муундарга, үйдөн тарбия-таалим берүүнүн туура багытта болушунан; Экинчиден, ата-эненин ич-ара ынтымагынан, балдарына өзүлөрүнүнүн жүрүш-туруш үлгүлөрүнөн; Үчүнчүдөн, үй-бүлөдө атанын алган ордунан, ал ээлик катары табышкеринен, үй-бүлөсүн ойдогудай багуусунан; Төртүнчүдөн, анын айыл арасындагы, эл ичиндеги кадыр-бар-кынан, башкалар баамдоочу таасиринен, ишмердүүлүгүнөн ж.б. са-паттарынан; Бешинчиден, эненин үй ичин тирдентүүсүнөн, зайыптарга таандык күч-аракеттерин талаптагыдай жүргүзүүдөн, үзүлгөндү улап, жоктон бар кылууларынан жоопкерчиликтери артылып келет.
Үйгө тапшырма эссе жазуу.
Мен жоопкерчиликтуу чечим кабыл алам.
Сабактын максаты: 1. Окуучуларга «Эркиндик», «Жоопкерчилик» деген создордун манызын, маанисин тушундуруу. 2. Оз мунозун таануу жана тарбиялоого чакыруу. 3. Адептик мыйзамдардын негизинде «эркиндикти», «жоопкерчилик» деген создорду колдоно билууго уйротуу.
Сабактын жабдылышы: таркатма материалдар.
Сабактын журушу:
Уюштуруу. Суроолордун тегерегинде маектешуу уюштуруу:
- Оз мунозунор жонундо эмне айта аласынар? - Эркиндик деген эмне? - Сен озунду эркин адаммын деп эсептейсинби? - Коз карандылык деген эмне? - Жоопкерчилик деген эмне? - Сен озунду жоопкерчиликтуумун деп айта аласынбы?
Мугалим: Эркиндик дегенибиз – «азаттык» деген создун синоними. Эркиндик – оз каалоо, максатын, оз иш аракетин озу чече алуусу. Ошол эле учурда ал оз каалоолорун озу башкара алуусу, бирок каалоолору аны башкаруусу эмес. «Эркиндик» деген созго «коз карандылык» карама-каршы. Эркиндигинен ажыраган дегенде биз турмодо отурган адамды элестетебиз. А.И. Солженициндин : «Камакта отуруп, турмуштун оорчулугун башымдан откоруп жатып, ички эркиндикти сездим» деген созу бар. Демек коз карандылык деген турмо менен эле чектелбейт экен. Адамдын «ички эркиндиги» болбосо, ал камакта болбосо деле коз каранды болот экен. Мисалы, ичкиликтен, бангиден коз карандылык, ан сезимден коз карандылык, саясий коз карандылык, экономикалык коз карандылык. Ал эми азыркы мезгилде жаш балдардын арасында компьютердик оюндан коз карандылык проблемалуу меселе болуп жатат. Бул коз карандылыктар оз каалоолорун башкара албагандан келип чыгат. Эми акылмандардын созуно конул бурсак «Жоопкерчиликсиз эркиндикке жетууго болбойт» деп айтышат. Жоопкерчилик деген эмне экендиги жонундо бир топ оюнарды айттынар. «Жоопкерчилик – адамга куч беруучу жук» деген таамай айтылган афоризмдин маанисин чечмелеп королу. Жоопкерчиликтуу болуу бир жагынан оордук келтирчу жук болсо, экинчи жагынан адам оз эрки менен которчу жук сыяктуу экен. Адам канча бийиктикке которулгон сайын ошончолук жоопкерчилиги жогорулайт. Эн биринчи адам озунун суйлогон созуно, журум-турумуна, аткарган ишинин тууралыгына, чыгарган чечимине жоопкерчиликтуу болот. Ошондой эле озунун ден соолугуна, омуруно да озу жоопкер болот.
Бышыктоо. Конугуу иштоо: «Ким эмнеге жоопкерчиликтуу?» деген оюн ойнойбуз. Класс эки топко болунуп, бири бирине кайсы бир кесиптеги же категориядагы адамды айтышат, экинчиси ал эмнеге жоопкер экенин табышат. Мисалы, шофер – озунун автосундагы жургунчулордун омуруно, алдынан чыккан жоо журуучулордун, жолдогу башка автомобилдердин коопсуздугуна. ж.б. Жетекчи кадр – оз кол алдында иштеген эмгекчилердин коопсуздугуна, алардын эмгек акысынын убагында толонушуно, эмгек шартына ж.б.
Окуучу – Мугалим – Врач – Президент – ж.б.
Жыйынтыктоо: Элибиз байыртан эле жоопкерчиликтуулукту баалаган. Анда элдик адеп-ахлак нормаларынан жоопкерчилик эмне экендигин дагы теренирээк тушунолу. Жоопкерчилик. Бул – пендечиликтеги жогорку сапат. Адамдардын өзүнө-өзү талап коюусу. Жашоо-тиричиликте ар кими өзүнүн жекече жолун тандап, ага карата мамиле кылуусу. Турмуш куруусу, бала-чака күтүүсү. Мындай касиеттер: Биринчиден, бөбөктөргө, жаш муундарга, үйдөн тарбия-таалим берүүнүн туура багытта болушунан; Экинчиден, ата-эненин ич-ара ынтымагынан, балдарына өзүлөрүнүнүн жүрүш-туруш үлгүлөрүнөн; Үчүнчүдөн, үй-бүлөдө атанын алган ордунан, ал ээлик катары табышкеринен, үй-бүлөсүн ойдогудай багуусунан; Төртүнчүдөн, анын айыл арасындагы, эл ичиндеги кадыр-бар-кынан, башкалар баамдоочу таасиринен, ишмердүүлүгүнөн ж.б. са-паттарынан; Бешинчиден, эненин үй ичин тирдентүүсүнөн, зайыптарга таандык күч-аракеттерин талаптагыдай жүргүзүүдөн, үзүлгөндү улап, жоктон бар кылууларынан; Алтынчыдан, эр-аял алыс-жакындагы ымалаш-санаалаштарга катышууларынан, мейман күтүүдөн, элчилдигинен ж.б.у.с. тирүүчүлүктөгү жол-жоболору өз нугунда, изден тыйбай алып баруу аркылуу жоопкерчиликтери артылып келгени.
Үйгө тапшырма эссе жазуу.
Бекитемин: _______________
Мектеп директору: ________Кыдралиева Д.А.
“______”_______2019-жыл
А.Токтогожоев атындагы Көк-Сай орто мектебинин
5-Б классынын кылмыштуулукту алдын алуу боюнча
2019-2020-окуу жылындагы иш-планы.
| № | Темалары | Айы | Мөөнөтү |
| 1 | Адепсиздиктин аягы - кылмыш, кылмыштын - аягы жаза. | Сентябрь | |
| 2 | Бактылуу болгуң келсе-үлгүлүү бол. | Октябрь | |
| 3 | Жаман адатты калтырбасаң ал мүнөзгө айланат. | Ноябрь | |
| 4 | СПИД-коркунучтуу дарт. | Декабрь | |
| 5 | Коркунучтуу топ. “Компания” | Январь | |
| 6 | Зордук-зомбулуктан озүңдү кантип коргоого болот? | Февраль | |
| 7 | Тамеки чегүү керекпи же жокпу-өзүң бил... | Март | |
| 8 | Мен досумду сатпайм, Жамандыкка кыйбайм. | Апрель | |
| 9 | Зордук-зомбулук балдар арасында... Мектептен кийин жана кечиинде көчөдө журүүгө болбойт... | Май | |
Түзгөн: /_____/ Бейшенова С. У
А.Токтогожоев атындагы Көк-Сай орто мектебинин
7-А классынын кылмыштуулукту алдын алуу боюнча
2019-2020-окуу жылындагы иш-планы.
| № | Темалары | Айы | Мөөнөтү |
| 1 | Жолдо жүрүү жана техника коопсуздугу. | Сентябрь | |
| 2 | Мен зордук-зомбулуксуз үй-бүлөнүн мүчөсүмүн | Октябрь | |
| 3 | Кылмыш жазасыз калбайт. | Ноябрь | |
| 4 | Тамеки өмүргө зыян. | Декабрь | |
| 5 | Дин жана тарбия | Январь | |
| 6 | Родикализм жана экстремизим деген эмне | Февраль | |
| 7 | Спирт ичимдигинин зыяндуулугу | Март | |
| 8 | Мигрант. | Апрель | |
| 9 | Жашоо бир келет. | Май | |
Түзгөн: /_____/ Темиралиева И.