Туган телем - татар теле

МУНИЦИПАЛЬНОЕ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНОЕ БЮДЖЕТНОЕ УЧРЕЖДЕНИЕ
СРЕДНЯЯ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНАЯ ШКОЛА №5

г. БЛАГОВЕЩЕНСКА

Туган телем – татар теле!

(внеклассное мероприятие, посвященное

Международному Дню родных языков

1-4 классы)

Выполнила: Казыханова

Альфия Миннихановна

учитель татарского

языка и литературы

2017 год

Максат: 1.Укучыларга тел турында төшенчә бирү.

2. Туган телебезнең моңлы яңгырашлы икәнлеген мисаллар белән дәлилләү; затлы с7зл9рне танырга 5йр9т7 3. Телебезнең матурлыгын тоярга өйрәтү, горурлану хисе уяту; яхшы с7зл9рне4 к5нд9лек тормыштагы 989миятен к7рс9т7.

4. Туган телг9 м9х9бб9т т9рбиял97.

Укытучыны4 кереш с7зе.

Туган 0ирем- Идел буе,

*9р телне4 бар туган иле,

Туган 0ирем кебек назлы,

)ырдай мо4лы татар теле!

Ис9нмесез! – диеп башлыйм 9ле,

Танышу бит шулай башлана.

Сезне4 бел9н очраштык бит, дуслар,

К74елебез шу4а шатлана.

Кешене4 б5тен тормышы тел бел9н б9йле: тел ярд9менд9 кешел9р 7зара аралашалар, бер-берсен а4лыйлар, тормыш т90риб9л9рен 89м рухи байлыкларын буыннан-буынга к7чер9 баралар. Шулай итеп, тел кешелек 09мгыятен 7стер7г9 хезм9т ит9.

21 февраль – Халыкара туган тел к5не . Дөньяда 7000 гә якын тел бар. Шуларның 83е

киң таралган. Ә 383 тел бөтенләй юкка чыгарга мөмкин.Шуның өчен һәрбер милләт үз

телен сакларга тиеш.

21 февраля - Международный день родного языка, провозглашенный Генеральной конференцией ЮНЕСКО в ноябре 1999 года, отмечается каждый год с февраля 2000 года для содействия языковому и культурному разнообразию и многоязычию. Этот праздник не только объединяет, но и сближает различные национальности. Каждый народ воспевает свой родной язык!

Безне4 туган телебез, гомерлек юлдашыбыз – татар теле . Туган тел

турында бик к7п м9каль-9йтемн9р, 0ырлар бар, шигырьл9р и0ат ителг9н.

- Сезг9 кечкен9д9н таныш шигырьл9рне4 берсе – Г.Тукайны4 «Туган тел» шигыре. Ул шигырь к5йг9 салынган 89м татар телене4 гимны дип чутлана, б9йр9мебезне шушы 0ыр бел9н башлыйбыз.

- С5енеп 0ырлыйк

«Туган тел» 0ырын,

Онытканнарны4 б9гырен телеп.

Мин ятим т7гел ик9н 9ле, дип,

Сабыйлар ирт9н уянсын, к5леп.

Балалар 0ырлый:

И туган тел, и матур тел, 9ткәм әнкәмнең теле!

Дөньяда күп нәрсә белдем син туган тел аркылы.

И4 элек бу тел бел9н 9нк9м бишект9 к5йл9г9н,

Аннары т5нн9р буе 9бк9м хик9ят с5йл9г9н.

И туган тел! *9рвакытта ярд9ме4 дерл9н сине4,

Кечкен9д9н а4лашылган шатлыгым, кайгым минем.

И туган тел! Синд9 булган и4 элек кыйлган догам:

Ярлыкагыл, дип 7зем 89м 9тк9м-9нк9мне, Ходам.

Укытучы: Туган тел турында бик к7п шигырьл9р язылган. Шуларны4 кайберл9рен ты4лап 7тик. Балалар яттан шигыйрьл9р укый

Д5ньяда и4-и4 матур ил –

Ул минем туган илем.

Д5ньяда и4-и4 матур тел –

Ул минем туган телем.

Туган телд9 с5йл9шеп

Яшим мин туган илд9.

Туган ил диг9н с7зне д9

(йт9м мин туган телд9.

И4 изге хисл9ремне мин

Туган телд9 а4латам.

Шу4а к7р9 туган телне

Х5рм9тлим мин, яратам.

Халкым теле ми4а хаклык теле,

Аннан башка минем телем юк.

Илне с5йм9с кен9 телен с5йм9с,

Иле юкны4 гына теле юк.

Мин с5йлим анам теленд9,

Яшим атам 0иренд9.

Бу б9хет ми4а бирелг9н

Туган йорт ишегенд9.

Т97ге кабат аяк басып

Сукмактан киттем й5реп,

(йт9м анам теле бел9н:

• Мин 0ирд9 кеше! – диеп

К7зл9ремне ачты минем,

Ирк9л9де 7з телем.

Үз телем яктыртты юлны

Үз телем бирде белем.

“Балам ” – диеп, туган телд9

Энд9ш9 ми4а 9тк9м.

“(нк9м ”- диеп, 9нием9

Мин туган телд9 д9ш9м.

Укытучы: к7р9сез, шагыйр9 М5н9в9р9 Аитова 7з телебезне зурларга, х5рм9тл9рг9 куша. 89р бала д5ньяга кил7 бел9н 7з теленд9 бишек 0ырын ишет9. Мен9 шуларны4 берсен без сезг9 т9къдим ит9без. Г.Тукай с7зл9рен9 язылган “Бишек 0ыры”

башкарыла. (Кызлар курчак тирб9т9)

*9ркемг9 д9 и4 газиз тел – ана теле,

Анда гына сабый чакны4 раушан г5ле –

Кышкы кичт9 9бил9рне4 9киятл9ре,

(нил9рне4 б9лл7 0ыры, б9лл7 к5е.

Әлли-бәлли итәр ул,
Мәдрәсәгә китәр ул;
Тыршып сабак укыгач,
Галим булып җитәр ул.

Йокла, балам, йом күзен,
Йом, йом күзең, йолдызым;
Кичтән йокың кала да,
Елап үтә көндезең.

Әлли бәлли көйләрмен
Хикәятләр сөйләрмен
Сина төләкне төләрмен

Бәхетле бул диярмен.

Гыйззәтем син, кадрем син,
Минем йөрәк бәгърем син;
Куанычым, шатлыгым
Тик син ген9, син, сен, син!

Укытучы: Без – б9хетле халык. Ч5нки безне4 шагыйрьл9ребез, композиторларыбыз бар. Аларны4 9с9рл9рен без ана теленд9 ты4лыйбыз, укыйбыз. (хм9т Гаффарны4 “Без татарлар” шигыре укыла.

Без - татарлар!

Татар исемен без

Горур й5рт9 торган бер халык,

Без - татарлар!

Шулай диеп бел9

Безне б5тен д5нья, бар халык.

Без - татарлар!

Шушы исем бел9н

)ирд9 яш97 7зе бер б9хет.

Без - татарлар!

Яшибез без 0ирд9

Бар халыклар бел9н г5рл9шеп.

Т5рле-т5рле исем й5ртс9к т9 без,

Т5рле-т5рле 0ирд9 яш9с9к т9,

Тик бер ген9 туган телебез,

Тик бер ген9 туган илебез.

“Кояш к5л9” 0ыр башкарыла.

Укытучы: - ( х9зер м9кальл9р 9йтешеп алыйк. Башы 9йтел9, азагын укучылар д9вам ит9.

Авыз күрке – тел, тел күрке сүз.

Бауның озыны, сүзнең кыскасы яхшы.

Әйткән сүз – аткан ук.

Яхшы сүз – җан азыгы, яман сүз – баш казыгы.

Картларның сүзен янчыкка җый.

Сөйдергән дә тел, көйдергән дә тел.

Ананы4 балага бирг9н и4 зур б7л9ге – тел.

Авыздагы сүзгә син хуҗа, авыздан чыккач җил хуҗа.

Алтыда белг9н ана теле4 алтмышта онытылмас.

Укытучы: Укучылар, без сезне4 бел9н нинди матур с7зл9р бел9без? (йд9гез кроссворд чишеп алыйк 9ле.

Яхшы с7зне 0аны4 тели сине4,

Яман с7зд9н к74еле4 к5рсен9.

( син 7зе4 андый яхшы с7зне

(йт9се4ме башка кешег9?

• Кеше яхшылык эшл9с9 н9рс9 дибез?

• “Извените” татарча ничек була?

• Үтенечне ничек белдер9без?

• Ирт9н нинди тылсымлы с7з 9йт9без?

• Кунакларны нинди с7з бел9н 5йг9 чакырабыз?

• Кешебел9н очрашканда нинди с7з 9йт9без?

• Бу с7зл9рне кайчан, кемн9рг9 9йт9без?

Укытучы: 2-4 сыйныфлар бел9н туган тел турында инша яздык 89м и4 матур 89м хатасыз язганнарны билгел9п 7тик: I урын – Гиззатуллина Юлия 4 Э сыйныфы

II урын - Абдуллин Тимур 2 А сыйныфы

III урын - А хм9това (львина 3А сыйныфы

Укытучы: Кадерле дуслар! Б9йр9мебез ахырына якынлаша.

Ерак араларны 0ыр якынайта ,

Ерак к74елл9рне 0ыр кавыштыра.

)ырлыйк, дуслар, шундый бер к5ч бел9н

*9рберебезне таный алсыннар.

Й5з ме4 телле мо4нар арасында

Безне ты4лап х9йран калсыннар.

0ыр башкарыла.

Яратыгыз

Яратырга килдек без бу 0иргә,
Яратмаган й5р9к яналмый,
Яратмаган йөр9к-йөр9к т7гел,
Яналмаган йөр9к - кирәк т7гел-
Яратмыйча безг9 ярамый.

Яратыгыз туган илебезне,
Яратыгыз туган телебезне,
Берниг9 д9 карамый,-
М9х9бб9тсез яш97 ярамый!

Яратулар булмый 0инел ген9-
К74елл9рне мен кат яралый.
Тик барыбер яратырга кир9к,

Сагышларны таратырга кир9к,-
Яратмыйча безг9 ярамый.

Яратыгыз газиз аналарны,
Яратыгыз газиз балаларны,
Бер ниг9 д9 карамый,-
М9х9бб9тсез яш97 ярамый

Яратмаган кеше яратмасын, 
Андыйларга яну ярамый,
Яратырга кир9к Тахир кебек,
Яратырга кир9к Зөхрә кебек,-
Яратмыйча безг9 ярамый

Яратыгыз туган ягыгызны,
Яратыгыз сөйг9н ярыгызны,
Бер ниг9 д9 карамый,-
М9х9бб9тсез яш97 ярамый

Р. Миннуллин с7зл9ре, Л.Батыр-болгари с7зе.

Кич9не М90ит Гафурины4 шигырь юллары бел9н т9мамлыйсым кил9.

Үз ана телем - минем 5чен матур, и4 т9мле тел,

Үз телем – 7з 9йберем булган 5чен ярата к74ел.

Барыгызны да Туган тел б9йр9ме бел9н котлыйм, укуыгызда у4ышлар телим.

Туган – татар телегезне яратыгыз,5йр9негез. Татар теле д9ресл9ренд9 бары тик “5”

89м “4” билгел9ре ген9 алыгыз.

Б(ЙР(М БЕЛ(Н!!!