PISA тапсырмалары

1-тапсырма.

Ежелгі Грецияда б?л к?к?ніс ерекше ы?ылас?а ие. Б?л ?сімдік адам?а кез-

дескен ал?аш?ы к?к?ніс болып есептеледі. Ата?ты ?олбасшы Александр Македонский ?немі шай?ас?а шы?арды? алдында ?зіні? жауынегерлерін осы к?к?ніспен тама?тандырып, ?зіні? же?ісіні? ??пиясы осыда деп сенген.

?ызы?ы, ?лы математик,философ Пифагорда осы к?к?ніске табынып ?ана

?ойма?ан, тіпті оны? селекциясыменде айналыс?ан дейді.Е? жа?сы іріктемелеріні? бірі ертеде Пифагорды? есімімен бекер аталмаса керек. Б?л ?сімдікті? латынша атыны? аудармасы “бас”.

Жауабы: Капуста

2-тапсырма.

?за? уа?ыт ?сімдіктерді ба?ылай отырып адамдар бір г?лді? та?ны? атуыны?, екіншісі к?нні? батуыны? хабаршысы екенін бай?а?ан. Х?ІІІ ?. Швецияда белгілі ?алым – натуралист К.Линнейді? ке?есімен г?л са?аты жасал?ан. Та??ы са?ат 5-те текеса?ал,са?ат 6-да к?кн?р г?ліні? к?лтелері ашылса, ал кешкі 10- да хош иісті темекі, кактусты? г?лдері ашылады. Осылай уа?ытты аны?тап отыр?ан.

С?ра?: б?л ?ызы?ты ??былыс немен байланысты? Неліктен ?рт?рлі г?лдер

?р т?рлі уа?ытта ашылады?

Жауап: Г?лдерді? ашылуы тоза?дану?а ?олайлы жа?дайымен байланысты.

3-тапсырма.

Б?л ?сімдікті жек к?рсе де, біра? о?ан табын?ан, оны? г?лдерімен патша са-

райларын с?ндеген. Оффенбург деген неміс ?аласында?ы танымал а?ылшынды? саяхатшы Фрэнсис Дрейкке ?ойыл?ан ескерткіште: «осы ?сімдікті Европа?а ал?аш болып ?келген Дрейк» деп жазыл?ан. Ал?аш?ы жылдары б?л ?сімдікті? жемісі патша дастарханында да сирек кездесетін та?амны? бірі бол?ан. Бізді? дастарханымыз?а б?л та?ам ж?здеген жылдар кейін келген.

Жауап: Картоп

4-тапсырма.

1869 жылы француз миссионері Арман Давид ?ытай?а саяхат жасайды.Ол ?рі таби?ат зерттеушісі бол?анды?тан Сычуань провинциясында ж?ргенде шал?айда?ы елді мекендерден ?йді? ?оршауында ілулі т?р?ан теріні к?реді. Жергілікті т?р?ындар б?л сол ма?айда?ы то?айда тіршілік ететін а?ны? терісі екендігін айт?ан. Б?л а? таби?атта та?ерте? ж?не т?нде белсенді. Бойы 1,5 м –ге жетеді. Жалпа? табандарында к?шті тырна?ы болады. К?п дыбыс шы?армайды, анда-санда ?ана ?ойды? ма?ыра?анындай дыбыс шы?арады.

С?ра?: б?л ?андай а??

Жауап: Панда

5 тапсырма.

Ауру адамны? бір м?шесін алып таста?анда, оны? з?рінен ?ант табыл?ан.

Егер сау адамны? ас?орыту жолына баратын осы м?шені? ?зегін уа?ытша бітегенде, ас?орыту б?зыл?ан, біра? з?рді? ??рамында ?згеріс болма?ан.

С?ра? : ??гіме адамны? ?ай м?шесі туралы?

Жауап: ?й?ы безі

6 тапсырма.

Ба?алар насекомдармен ?оректенеді. Біра? олар ?лген насекомдар?а тимейді.

С?ра? : Неге?

Жауап: Оларды? к?здеріні? ??рылыс ерекшелігі сол, тек ?оз?алыста?ы жемтікке ?ана ?сер етеді.

7 тапсырма.

Теріні? за?ым тимеген айма?ын тері тырты?ымен салыстыр.Тері тырты?ы неліктен к?н с?улесіне к?ймейтінін ж?не теріні? сау айма?ынан ерекшелігін т?сіндір.

Жауап. Оларды? айырмашылы?ы ?рт?рлі ?лпадан ??ралатынды?ында.сау теріде эпителий ?лпасыны? жасушаларында тері пигменті меланин болады.Ал тырты? д?некер ?лпасынан т?рады.д?некер ?лпасы жойыл?ан ?лпаны? ?ызметін ат?ара алмайды.

8 тапсырма.

Жас ?оразды? сан с?йегіні? бір б?лігін алып тастап,с?йек ?абы?ын ?ана ?алдырады.Біраз уа?ыттан кейін ?оразды? с?йегі ?айта ?алпына келеді.Б?л т?жірибе нені д?лелдейді?

Жауап: С?йек – к?рделі,тірі м?ше.

9 тапсырма.

?кпе – тыныс алуды? енжар м?шесі – онда б?лшы? ет болмайды,біра? тынысалу кезінде к?лемі ке?ейеді ж?не сы?ылады. ?кпені? м?ндай ?асиеті неге байланысты?

Жауап: ?кпе еш уа?ытта ?здігінен созылмайды ж?не жиырылмайды,олар кеуде ?уысыны? енжар ж?мысына ба?ынады.

10 тапсырма.

Ж?з метр ?ашы?ты?ты ж?гіріп ?ту ?шін 10-15 с ішінде адам?а 123-150 л ауа ?ажет.Адамны? ?кпесі м?ндай уа?ытта осындай к?лемдегі ауаны ?ткізе алмайды.Ж?гіруші адамда жетіспеген ауа ?алай ?алпына келтіріледі?