2025/2026 konspekt

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji B synp 05.09.2025

I.Sapagyn temasy: Türkmen dili Türkmenistanyň döwlet dilidir.

II.Sapagyn maksady: Bilim berijilik maksady: Türkmen dili dersiniň üsti bilen milli buýsanjymyz bolan döwlet dilimizi manysy bilen öwrenmelidigini okuwçylara düşündirmek;

Terbiýeçilik maksady: Ýaşlary ilhalar, Watana wepaly, döwür bilen aýykdaş gadam urmaga ruhlandyryp terbiýelemek;

III. Sapagyn görnüşi: Adaty sapak.

IV.Sapagyn dersara baglanyşygy: ylmy sapak.

V.Sapagyň gerekli esbaplary: Soragnamalar, görkezme esbaplar.

SAPAGYŇ GIDIŞI

Guramacylyk döwri: Synpa girip okuwçylar bilen salamlaşyp, nobatçynyň kömegi bilen gatnaşygy barlap sapaga başlamak.

(a)Türkmen dili we edebiýaty minutlaryny geçirmek. Gahryman Arkadagymyz we Arkadagly Serdarymyzyň dil hakynda aýdanlaryny, pähimlerini ýatdan aýtdyrmak;

(b)Syýasy täzelikler. Teleýaýlymlarda bolup geçen Watanymyza degişli täzeliklerdir, habarlar bilen tanyşdyrmak.

Öý işini soramak

Häzirki edebi dilimiz türkmen umumyhalk diliniň müňýyllyklaryň dowamynda söz ussatlary tarapyndan timarlanyp, orfoepik, orfografik, leksik, grammatik taýdan normalaşan, köp stilli, ösen milli edebi dildir. Türkmenistan Garaşsyzlygyny alandan soň, sözüň doly manysynda döwlet dili hukugyna eýe bolan ene dilimiz bu gün diňe çeper edebiýatyň däl, ylym-bilimiň, metbugatyň, radio-telewideniýäniň, ähli babatda döwleti dolandyrmagyň guralyna öwrüldi. Onuň jemgyýetçilik hyzmaty günsaýyn giňelip barýar.

Öý işini berkitmek

1.Türkmen dilinde näçe sany düşüm bar?

2.Söz bilen sözlemiň tapawudy?

Täze temanyň meýilnamasy:

• Türkmen dili Türkmenistanyň döwlet dilidir.

• Baý edebi miras.

• «Dil milletiň ruhy keşbiniň aýnasydyr»

Ene dilimiz gadymy edebi dilleriň biridir. 01 Oguz han eýýamyndan bäri sözleýiş hem ýazuw dilleri görnüşlerinde hyzmat edip gelýär. Biziň günlerimize ata-babalarymyzyň pähim-paýhasy jemlenen baý edebi miras — müňlerçe atalar sözi — nakyllar, «Oguznama», «Gorkut ata», «Görogly» ýaly ajaýyp eposlar, dessanlar öz ene dilimizde gelip ýetipdir. Azady, Andalyp, Magtymguly, Kemine, Seýdi, Zelili, Mollanepes, Mätäji ýaly beýik söz ussatlary tarapyndan nusgalyk derejesine ýetirilen baý ýazuw edebiýatymyz bar. Ene dilimiziň ylymly-bilimli, giň gözýetimli, ýokary ahlakly, watançy ýaş nesli ýetişdirmekdäki, milli aňyýeti kemala getirmekdäki hyzmatyna hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow: «Dil milletiň ruhy keşbiniň aýnasydyr» diýip, öran uly baha berýär.

Sözleýiş boýunça bilmeli:

Gören wakasyny, okan tekstiniň, eşiden habarynyň mazmunyny sözleýşiň maksadyna we dil medeniýetiniň talaplaryna laýyklykda dilden we ýazuw arkaly dogry beýan etmegi başarmaly.

Okuw materialy boýunça başarmaly:

Tekstiň haýsy stile degişlidigini seljermegi; Sözleriň dürs aýdylyş we ýazuw normalaryny berjaý etmegi; Sözleri we durnukly söz düzümlerini ýerlikli ulanmagy; Edebi diliň grammatik normalaryny berjaý etmegi; Teksti lingwistik taýdan derňemegi, kämilleşdirmegi, Iş kagyzlaryny talabalaýyk doldurmagy . Edebi normalary gyşarnyksyz berjaý etmegi;

VI.Sapagy berkitmek

1.Türkmen dilinde näçe çekimli bar?

2.Özbaşdak many aňladýan soz toparlary bilen anlatmaýan soz toparynyn tapawudy?

VII. Öýe iş tabşyrmak we sapagy jemlemek, okuwçylary bahalandyrmak Öýe iş: 2-nji gönükme.

MMOIBO_______________K.Dawletow

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp 12.09.2025

I.Sapagyn temasy: Garaşsyzlyk ýyllarynda türkmen diliniň jemgyýetçilik hyzmatynyň giňelişi.

II.Sapagyn maksady: Bilim berijilik maksady: Türkmen dili dersiniň üsti bilen milli buýsanjymyz bolan döwlet dilimizi manysy bilen öwrenmelidigini okuwçylara düşündirmek;

Terbiýeçilik maksady: Ýaşlary ilhalar, Watana wepaly, döwür bilen aýykdaş gadam urmaga ruhlandyryp terbiýelemek;

III. Sapagyn görnüşi: Adaty sapak.

IV.Sapagyn dersara baglanyşygy: ylmy sapak.

V.Sapagyň gerekli esbaplary: Soragnamalar, görkezme esbaplar.

SAPAGYŇ GIDIŞI

Guramacylyk döwri: Synpa girip okuwçylar bilen salamlaşyp, nobatçynyň kömegi bilen gatnaşygy barlap sapaga başlamak.

(a)Türkmen dili we edebiýaty minutlaryny geçirmek. Gahryman Arkadagymyz we Arkadagly Serdarymyzyň dil hakynda aýdanlaryny, pähimlerini ýatdan aýtdyrmak;

(b)Syýasy täzelikler. Teleýaýlymlarda bolup geçen Watanymyza degişli täzeliklerdir, habarlar bilen tanyşdyrmak.

Öý işini soramak

Türkmen dili Türkmenistanyň döwlet dilidir.

Ene dilimiz gadymy edebi dilleriň biridir. 01 Oguz han eýýamyndan bäri sözleýiş hem ýazuw dilleri görnüşlerinde hyzmat edip gelýär. Biziň günlerimize ata-babalarymyzyň pähim-paýhasy jemlenen baý edebi miras — müňlerçe atalar sözi — nakyllar, «Oguznama», «Gorkut ata», «Görogly» ýaly ajaýyp eposlar, dessanlar öz ene dilimizde gelip ýetipdir. Azady, Andalyp, Magtymguly, Kemine, Seýdi, Zelili, Mollanepes, Mätäji ýaly beýik söz ussatlary tarapyndan nusgalyk derejesine ýetirilen baý ýazuw edebiýatymyz bar.

Öý işini berkitmek

Ene dilimiziň ylymly-bilimli, giň gözýetimli, ýokary ahlakly, watançy ýaş nesli ýetişdirmekdäki, milli aňyýeti kemala getirmekdäki hyzmatyna Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow: «Dil milletiň ruhy keşbiniň aýnasydyr» diýip, öran uly baha berýär.

Täze temanyň meýilnamasy:

• Garaşsyzlykdan öňki döwür.

• Garaşsyzlyk ýyllary.

Dil jemgyýet döräli bäri adamlaryň özara düşünişmeginde, pikir alyşmagynda iň esasy serişde bolup geldi. Her halk ähli zatlary esasy alamatlaryna görä özüçe atlandyrýar, söz görnüşinde beýnä ornaşdyrýar. Meselem, ata-babalarymyz iýýän zatlaryna iýmit, geýýän zatlaryna geýim, ele geýilýänine ellik, aýaga geýilýänine aýakgap diýip at beripdirler. Ynsan söz arkaly oýlandy, äň-düşünjesini daşyna çykardy, sözleşdi. Gören, eşiden zatlary hakda başgalar bilen pikir alyşdy, şeýlelikde, aňy ösdi.

Sözleýiş boýunça bilmeli:

Gören wakasyny, okan tekstiniň, eşiden habarynyň mazmunyny sözleýşiň maksadyna we dil medeniýetiniň talaplaryna laýyklykda dilden we ýazuw arkaly dogry beýan etmegi başarmaly.

Okuw materialy boýunça başarmaly:

Tekstiň haýsy stile degişlidigini seljermegi; Sözleriň dürs aýdylyş we ýazuw normalaryny berjaý etmegi;

VI.Sapagy berkitmek

Dil ynsana özüniň gören, eşiden zatlaryna bolan garaýşyny, hatda näzik duýgularyny beýan etmäge-de mümkinçilik beripdir. Söz diliniň üm-yşarat arkaly düşünişmekden artykmaçlyklary mundan müňlerçe ýyl ozal ýörite dil hakdaky ylmyň döremegine sebäp bolupdyr.VII. Öýe iş tabşyrmak we sapagy jemlemek, okuwçylary bahalandyrmak

Öýe iş: 8-nji gönükme.

MMOIBO:____________K.Dawletow.

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp 19.09.2025ý I.Sapagyn temasy: Türkmen diliniň funksional stilleri.

II.Sapagyn maksady: Bilim berijilik maksady: Türkmen dili dersiniň üsti bilen milli buýsanjymyz bolan döwlet dilimizi manysy bilen öwrenmelidigini okuwçylara düşündirmek;

Terbiýeçilik maksady: Ýaşlary ilhalar, Watana wepaly, döwür bilen aýykdaş gadam urmaga ruhlandyryp terbiýelemek;

III. Sapagyn görnüşi: Adaty sapak.

IV.Sapagyn dersara baglanyşygy: ylmy sapak.

V.Sapagyň gerekli esbaplary: Soragnamalar, görkezme esbaplar.

SAPAGYŇ GIDIŞI

Guramacylyk döwri: Synpa girip okuwçylar bilen salamlaşyp, nobatçynyň kömegi bilen gatnaşygy barlap sapaga başlamak.

(a)Türkmen dili we edebiýaty minutlaryny geçirmek. Gahryman Arkadagymyz we Arkadagly Serdarymyzyň dil hakynda aýdanlaryny, pähimlerini ýatdan aýtdyrmak;

(b)Syýasy täzelikler. Teleýaýlymlarda bolup geçen Watanymyza degişli täzeliklerdir, habarlar bilen tanyşdyrmak.

Öý işini soramak

1.Türkmen dilinde näçe sany düşüm bar?

2.Söz bilen sözlemiň tapawudy?

3.Adama dil näme gerek?

Öý işini berkitmek Dil jemgyýet döräli bäri adamlaryň özara düşünişmeginde, pikir alyşmagynda iň esasy serişde bolup geldi. Her halk ähli zatlary esasy alamatlaryna görä özüçe atlandyrýar, söz görnüşinde beýnä ornaşdyrýar.

Täze temanyň meýilnamasy:

• Türkmen diliniň funksional stilleri.

• Orfoepik norma

• Orfografik norma

• Leksik we Grammatik norma

Orfoepik norma edebi dilimizde sesleriň dürs aýdylyş normasydyr. Orfografik norma sözleriň dürs ýazuw normasydyr. Onda şiwelerimizde iki hili aýdylýan sözleriň, alynma sözleriň, sözleşenimizde ses üýtgemelerine sezewar bolýan sözleriň, goşma we tirkeş sözleriň, goşulmalaryň, ownuk bölekleriň dürs ýazylyşy düzgünleşdirilýär. Sözleriň dürs ýazylyşy türkmen diliniň orfografik sözlüginde görkezilýär. Leksik norma sözleriň edebi dilimizde ulanylyş nor­masydyr. Onda ata//kaka//aba//däde; göle//tana//höjek; belke//gaýyş//gulak; uly//ketde//goçak; aglamak//ýyglamak ... ýaly leksik sinonimleriň haýsysynyň edebi dile degişlidigi bellenilýär. Sözleriň manylary we edebi dilimizde ulanylyşy türkmen diliniň düşündirişli sözlüginde görkezilýär. Grammatik norma grammatik kategoriýalaryň ede­bi dilimizde aňladylyş normasydyr. Onda atlarda köplük, degişlilik, düşüm; sypatlarda, hallarda dereje; işliklerde ýokluk-inkärlik, zaman, ýöňkeme... kategoriýalarynyň ede­bi dilimizdäki aňladylyşy düzgünleşdirilýär.

Sözleýiş boýunça bilmeli:

Gören wakasyny, okan tekstiniň, eşiden habarynyň mazmunyny sözleýşiň maksadyna we dil medeniýetiniň talaplaryna laýyklykda dilden we ýazuw arkaly dogry beýan etmegi başarmaly.

Okuw materialy boýunça başarmaly:

Tekstiň haýsy stile degişlidigini seljermegi; Sözleriň dürs aýdylyş we ýazuw normalaryny berjaý etmegi; Sözleri we durnukly söz düzümlerini ýerlikli ulanmagy; Edebi diliň grammatik normalaryny berjaý etmegi; Teksti lingwistik taýdan derňemegi, kämilleşdirmegi, Iş kagyzlaryny talabalaýyk doldurmagy . Edebi normalary gyşarnyksyz berjaý etmegi;

VI.Sapagy berkitmek

Sorag-jogap arkaly

1.Türkmen dilinde näçe çekimli bar?

2.Özbaşdak many aňladýan soz toparlary bilen anlatmaýan soz toparynyn tapawudy?

3.Sozlemin baş agzalaryny aýdyp ber?

VII. Öýe iş tabşyrmak we sapagy jemlemek, okuwçylary bahalandyrmak

Öýe iş: 12-nji gönükme.

MMOIBO:____________K.Dawletow.

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji AB synp 3.10.2025ý

I.Sapagyn temasy: Barlag diktant

II.Sapagyn maksady: Bilim berijilik maksady: Türkmen dili dersiniň üsti bilen milli buýsanjymyz bolan döwlet dilimizi manysy bilen öwrenmelidigini okuwçylara düşündirmek;

Terbiýeçilik maksady: Ýaşlary ilhalar, Watana wepaly, döwür bilen aýykdaş gadam urmaga ruhlandyryp terbiýelemek;

III. Sapagyn görnüşi: Adaty sapak.

IV.Sapagyn dersara baglanyşygy: ylmy sapak.

V.Sapagyň gerekli esbaplary: Soragnamalar, görkezme esbaplar.

SAPAGYŇ GIDIŞI

Guramacylyk döwri: Synpa girip okuwçylar bilen salamlaşyp, nobatçynyň kömegi bilen gatnaşygy barlap sapaga başlamak.

(a)Türkmen dili we edebiýaty minutlaryny geçirmek. Gahryman Arkadagymyz we Arkadagly Serdarymyzyň dil hakynda aýdanlaryny, pähimlerini ýatdan aýtdyrmak;

(b)Syýasy täzelikler. Teleýaýlymlarda bolup geçen Watanymyza degişli täzeliklerdir, habarlar bilen tanyşdyrmak.

Öý işini soramak

1.Türkmen dilinde näçe sany düşüm bar?

2.Söz bilen sözlemiň tapawudy?

3.Adama dil näme gerek?

Öý işini berkitmek Dil jemgyýet döräli bäri adamlaryň özara düşünişmeginde, pikir alyşmagynda iň esasy serişde bolup geldi. Her halk ähli zatlary esasy alamatlaryna görä özüçe atlandyrýar, söz görnüşinde beýnä ornaşdyrýar.

Täze temanyň beýany:

Barlag diktanty.

Dynç günleriniň biridi. Berdi dostlary bilen oýnap, gün günorta boluberende hoşlaşyp, öýlerine tarap gelýärdi. Ýoluň gyrajygyn-da uçjak-uçjak bolup, ganatlaryny pasyrdadyp, ýykyljak bolup duran serçejik naýynjar owazy bilen „jürk-jürk“ edip ýatyrdy. Berdi serçejigi agajyň düýbüne geçirdi-de, öýlerine tarap ylgady.

Biraz wagtdan Berdi hem-de onuň goňşy deň-duşlary merduwany göterip, agajyň ýanyna geldiler. Olar kiçijik serçejigi höwürtgä çykardylar. Ýere gaçmaz ýaly, höwürtgäniň pes erňeklerini çöp bilen örüşdirip, birneme beýgeltdiler hem-de öýlerine tarap gaýtdylar.

Deň-duş dostlar öýlerine gelýärkäler, Berdiniň enesi Maral daýza olaryň öňlerinden çykdy. Ol günortana çenli garaşyp, howatyrlanyp, agtygyny gözlemäge barýan eken. Oglanlar Maral daýza bolan zatlary gürrüň berdiler. Maral daýza olaryň başlaryny birin-birin sypap:

– Tüweleme, balalarym! Örän sogap iş edipsiňiz. Eger siz ol serçäni höwürtgesine galdyrmadyk bolsaňyz, heläk bolmagy mümkin eken. Siz bu işiňiz bilen ýaşajyk halasgärlere öwrüldiňiz, berekella! – diýdi.

Sözleýiş boýunça bilmeli:

Gören wakasyny, okan tekstiniň, eşiden habarynyň mazmunyny sözleýşiň maksadyna we dil medeniýetiniň talaplaryna laýyklykda dilden we ýazuw arkaly dogry beýan etmegi başarmaly.

Okuw materialy boýunça başarmaly:

Tekstiň haýsy stile degişlidigini seljermegi; Sözleriň dürs aýdylyş we ýazuw normalaryny berjaý etmegi; Sözleri we durnukly söz düzümlerini ýerlikli ulanmagy; Edebi diliň grammatik normalaryny berjaý etmegi; Teksti lingwistik taýdan derňemegi, kämilleşdirmegi, Iş kagyzlaryny talabalaýyk doldurmagy . Edebi normalary gyşarnyksyz berjaý etmegi;

VI.Sapagy berkitmek

Sorag-jogap arkaly

1.Türkmen dilinde näçe çekimli bar?

2.Özbaşdak many aňladýan soz toparlary bilen anlatmaýan soz toparynyn tapawudy?

3.Sozlemin baş agzalaryny aýdyp ber?

VII. Öýe iş tabşyrmak we sapagy jemlemek, okuwçylary bahalandyrmak

MMOIBO:____________K.Dawletow.

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji AB synp 10.10.2025

I.Sapagyn temasy: Ýalňyşlar üstünde işlemek.

II.Sapagyn maksady: Bilim berijilik maksady: Türkmen dili dersiniň üsti bilen milli buýsanjymyz bolan döwlet dilimizi manysy bilen öwrenmelidigini okuwçylara düşündirmek;

Terbiýeçilik maksady: Ýaşlary ilhalar, Watana wepaly, döwür bilen aýykdaş gadam urmaga ruhlandyryp terbiýelemek;

III. Sapagyn görnüşi: Adaty sapak.

IV.Sapagyn dersara baglanyşygy: ylmy sapak.

V.Sapagyň gerekli esbaplary: Soragnamalar, görkezme esbaplar.

SAPAGYŇ GIDIŞI

Guramacylyk döwri: Synpa girip okuwçylar bilen salamlaşyp, nobatçynyň kömegi bilen gatnaşygy barlap sapaga başlamak.

(a)Türkmen dili we edebiýaty minutlaryny geçirmek. Gahryman Arkadagymyz we Arkadagly Serdarymyzyň dil hakynda aýdanlaryny, pähimlerini ýatdan aýtdyrmak;

(b)Syýasy täzelikler. Teleýaýlymlarda bolup geçen Watanymyza degişli täzeliklerdir, habarlar bilen tanyşdyrmak.

Öý işini soramak

1.Türkmen dilinde näçe sany düşüm bar?

2.Söz bilen sözlemiň tapawudy?

3.Adama dil näme gerek?

Öý işini berkitmek Dil jemgyýet döräli bäri adamlaryň özara düşünişmeginde, pikir alyşmagynda iň esasy serişde bolup geldi. Her halk ähli zatlary esasy alamatlaryna görä özüçe atlandyrýar, söz görnüşinde beýnä ornaşdyrýar.

Täze temanyň beýany:

Ýalňyşlar üstünde işlemek..

Dynç günleriniň biridi. Berdi dostlary bilen oýnap, gün günorta boluberende hoşlaşyp, öýlerine tarap gelýärdi. Ýoluň gyrajygyn-da uçjak-uçjak bolup, ganatlaryny pasyrdadyp, ýykyljak bolup duran serçejik naýynjar owazy bilen „jürk-jürk“ edip ýatyrdy. Berdi serçejigi agajyň düýbüne geçirdi-de, öýlerine tarap ylgady.

Biraz wagtdan Berdi hem-de onuň goňşy deň-duşlary merduwany göterip, agajyň ýanyna geldiler. Olar kiçijik serçejigi höwürtgä çykardylar. Ýere gaçmaz ýaly, höwürtgäniň pes erňeklerini çöp bilen örüşdirip, birneme beýgeltdiler hem-de öýlerine tarap gaýtdylar.

Deň-duş dostlar öýlerine gelýärkäler, Berdiniň enesi Maral daýza olaryň öňlerinden çykdy. Ol günortana çenli garaşyp, howatyrlanyp, agtygyny gözlemäge barýan eken. Oglanlar Maral daýza bolan zatlary gürrüň berdiler. Maral daýza olaryň başlaryny birin-birin sypap:

– Tüweleme, balalarym! Örän sogap iş edipsiňiz. Eger siz ol serçäni höwürtgesine galdyrmadyk bolsaňyz, heläk bolmagy mümkin eken. Siz bu işiňiz bilen ýaşajyk halasgärlere öwrüldiňiz, berekella! – diýdi.

Sözleýiş boýunça bilmeli:

Gören wakasyny, okan tekstiniň, eşiden habarynyň mazmunyny sözleýşiň maksadyna we dil medeniýetiniň talaplaryna laýyklykda dilden we ýazuw arkaly dogry beýan etmegi başarmaly.

Okuw materialy boýunça başarmaly:

Tekstiň haýsy stile degişlidigini seljermegi; Sözleriň dürs aýdylyş we ýazuw normalaryny berjaý etmegi; Sözleri we durnukly söz düzümlerini ýerlikli ulanmagy; Edebi diliň grammatik normalaryny berjaý etmegi; Teksti lingwistik taýdan derňemegi, kämilleşdirmegi, Iş kagyzlaryny talabalaýyk doldurmagy . Edebi normalary gyşarnyksyz berjaý etmegi;

VI.Sapagy berkitmek

Sorag-jogap arkaly

1.Türkmen dilinde näçe çekimli bar?

2.Özbaşdak many aňladýan soz toparlary bilen anlatmaýan soz toparynyn tapawudy?

3.Sozlemin baş agzalaryny aýdyp ber?

VII. Öýe iş tabşyrmak we sapagy jemlemek, okuwçylary bahalandyrmak

MMOIBO:____________K.Dawletow.

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji AB synp 26.09.2025

I.Sapagyn temasy: Türkmen diliniň edebi normalary we sözleýiş medeniýeti.

II.Sapagyn maksady: Bilim berijilik maksady: Türkmen dili dersiniň üsti bilen milli buýsanjymyz bolan döwlet dilimizi manysy bilen öwrenmelidigini okuwçylara düşündirmek;

Terbiýeçilik maksady: Ýaşlary ilhalar, Watana wepaly, döwür bilen aýykdaş gadam urmaga ruhlandyryp terbiýelemek;

III. Sapagyn görnüşi: Adaty sapak.

IV.Sapagyn dersara baglanyşygy: ylmy sapak.

V.Sapagyň gerekli esbaplary: Soragnamalar, görkezme esbaplar.

SAPAGYŇ GIDIŞI

Guramacylyk döwri: Synpa girip okuwçylar bilen salamlaşyp, nobatçynyň kömegi bilen gatnaşygy barlap sapaga başlamak.

(a)Türkmen dili we edebiýaty minutlaryny geçirmek. Gahryman Arkadagymyz we Arkadagly Serdarymyzyň dil hakynda aýdanlaryny, pähimlerini ýatdan aýtdyrmak;

(b)Syýasy täzelikler. Teleýaýlymlarda bolup geçen Watanymyza degişli täzeliklerdir, habarlar bilen tanyşdyrmak.

Öý işini soramak

Türkmen diliniň funksional stilleri.

Dil - jemgyýetçilik hadysasy. 01 halk bilen, ony ulanýan jemgyýet bilen aýrylmaz baglanyşykly bolýar, her döwür-de şol jemgyýetiň hajatlaryny kanagatlandyrmaga hyzmat edýär. Diliň jemgyýetçilik hyzmaty şol jemgyýetiň ösüş derejesine laýyklykda gitdikçe giňelýär. Meselem, häzirki türkmen dili jemgyýetçilik hyzmaty taýdan geçen asyrlardaky türkmen dilinden düýpli tapawutlanýar. Onuň ýerine ýetirýän hyzmatlary we dil birlikleriniň ulanylyşy taýdan tapawutlanýan çeper stil, syýasy-publisistik stil, ylmy stil, resmi iş stili... ýaly görnüşleri kemala gelipdir. Olaryň her biriniň özüne mahsus alamatlary bar.

Öý işini berkitmek

Sorag-jogap arkaly

1.Türkmen dilinde näçe sany dusum bar?

2.Soz bilen sozlemin tapawudy?

3.Adama dil nana gerek?

Täze temanyň meýilnamasy:

Türkmen diliniň edebi normalary.

Orfoepik norma edebi dilimizde sesleriň dürs aýdylyş normasydyr. Onda çekimli sesleriň inçe-ýogynlyk taýdan we dodak sazlaşygy, dymyk çekimsizleriň açyklaşmagy, assimilýasiýa, akkomodasiýa, metateza, sesleriň düşürilişi, artdyrylyp aýdylyşy ... ýaly sözleşenimizde ýüze çykýan dürli hili ses üýtgemeleriniň, basym, intonasiýa, pauza ýaly fonetik serişdeleriň edebi dilde ulanylyşy düzgünleşdirilýär. Edebi dilimiziň orfoepik normalary türkmen diliniň or­foepik sözlüginde görkezilýär. Orfografik norma sözleriň dürs ýazuw normasydyr. Onda şiwelerimizde iki hili aýdylýan sözleriň, alynma sözleriň, sözleşenimizde ses üýtgemelerine sezewar bolýan sözleriň, goşma we tirkeş sözleriň, goşulmalaryň, ownuk bölekleriň dürs ýazylyşy düzgünleşdirilýär. Sözleriň dürs ýazylyşy türkmen diliniň orfografik sözlüginde görkezilýär. Leksik norma sözleriň edebi dilimizde ulanylyş nor­masydyr.

Sözleýiş boýunça bilmeli:

Gören wakasyny, okan tekstiniň, eşiden habarynyň mazmunyny sözleýşiň maksadyna we dil medeniýetiniň talaplaryna laýyklykda dilden we ýazuw arkaly dogry beýan etmegi başarmaly.

Okuw materialy boýunça başarmaly:

Tekstiň haýsy stile degişlidigini seljermegi; Sözleriň dürs aýdylyş we ýazuw normalaryny berjaý etmegi; Sözleri we durnukly söz düzümlerini ýerlikli ulanmagy; Edebi diliň grammatik normalaryny berjaý etmegi; Teksti lingwistik taýdan derňemegi, kämilleşdirmegi, Iş kagyzlaryny talabalaýyk doldurmagy . Edebi normalary gyşarnyksyz berjaý etmegi;

VI.Sapagy berkitmek

Sorag-jogap arkaly

1.Türkmen dilinde näçe çekimli bar?

2.Özbaşdak many aňladýan soz toparlary bilen anlatmaýan soz toparynyn tapawudy? 3.Sozlemin baş agzalaryny aýdyp ber?

VII. Öýe iş tabşyrmak we sapagy jemlemek, okuwçylary bahalandyrmak

Öýe iş: 12-nji gönükme.

MMOIBO:____________K.Dawletow.

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji AB synp 17.10.2025ý

I.Sapagyn temasy: Edebi normalaryň gyşarnyksyz berjaý edilmegi dil medeniýetiniň esasy talabydyr.

II.Sapagyn maksady: Bilim berijilik maksady: Türkmen dili dersiniň üsti bilen milli buýsanjymyz bolan döwlet dilimizi manysy bilen öwrenmelidigini okuwçylara düşündirmek;

Terbiýeçilik maksady: Ýaşlary ilhalar, Watana wepaly, döwür bilen aýykdaş gadam urmaga ruhlandyryp terbiýelemek;

III. Sapagyn görnüşi: Adaty sapak.

IV.Sapagyn dersara baglanyşygy: ylmy sapak.

V.Sapagyň gerekli esbaplary: Soragnamalar, görkezme esbaplar.

SAPAGYŇ GIDIŞI

Guramacylyk döwri: Synpa girip okuwçylar bilen salamlaşyp, nobatçynyň kömegi bilen gatnaşygy barlap sapaga başlamak.

(a)Türkmen dili we edebiýaty minutlaryny geçirmek. Gahryman Arkadagymyz we Arkadagly Serdarymyzyň dil hakynda aýdanlaryny, pähimlerini ýatdan aýtdyrmak;

(b)Syýasy täzelikler. Teleýaýlymlarda bolup geçen Watanymyza degişli täzeliklerdir, habarlar bilen tanyşdyrmak.

Öý işini soramak

Türkmen diliniň edebi normalary.

Edebi dilimizde sesleriň dürs aýdylyş normasydyr. Onda çekimli sesleriň inçe-ýogynlyk taýdan we dodak sazlaşygy, dymyk çekimsizleriň açyklaşmagy, assimilýasiýa, akkomodasiýa, metateza, sesleriň düşürilişi, artdyrylyp aýdylyşy ... ýaly sözleşenimizde ýüze çykýan dürli hili ses üýtgemeleriniň, basym, intonasiýa, pauza ýaly fonetik serişdeleriň edebi dilde ulanylyşy düzgünleşdirilýär.

Öý işini berkitmek tekstleri edebi norma esasynda okamak bäsleşigi.

Täze temanyň meýilnamasy:

• Edebi normalar

• Edebi normalaryň gyşarnyksyz berjaý edilmegi.

Ynsanyň medeniýetliligi, ozaly bilen, onuň jemgyýetde özüni alyp barşy, gep-sözi bilen kesgitlenilýär, köpçülik ýerlerinde özüni edepsiz alyp barýan, gödek gürleşýän adamlar medenýetsiz adamlardyr. Dil — jemgyýetde özara düşünişmek serişdesi. Görogly hem erenlerden at-ýaragdan öňürti özüne ýetmiş iki diliň aýan bolmagyny dilän eken! «Yagşy söz ýylany hinden çykarar, ýaman söz — gylyjy gyndan», «Dagy-daşy ýel bozar, adam arasyny dil bozar» ýaly nakyllardan, Magtymguly atamyzyň: «Bir guýruksyz itdir, gaçgyl, nesihat ýokmaýan ärden» diýen öwüt-ündewlerinden görnüşi ýaly, ynsany beýleki janly-jandarlardan tapawutlandyrýan dil medeniýetine aýratyn üns berlipdir. Agzyňa hapa — paýyş sözleri almak, gödeklik ýazgarylypdyr. Aýratynam, sözleýşiň emosional-ekspressiwligine, täsirliligine, sözleriň ýerlikli ulanylmagyna uly sarpa goýlupdyr.

Sözleýiş boýunça bilmeli:

Gören wakasyny, okan tekstiniň, eşiden habarynyň mazmunyny sözleýşiň maksadyna we dil medeniýetiniň talaplaryna laýyklykda dilden we ýazuw arkaly dogry beýan etmegi başarmaly.

Okuw materialy boýunça başarmaly:

Tekstiň haýsy stile degişlidigini seljermegi; Sözleriň dürs aýdylyş we ýazuw normalaryny berjaý etmegi; Sözleri we durnukly söz düzümlerini ýerlikli ulanmagy; Edebi diliň grammatik normalaryny berjaý etmegi; Teksti lingwistik taýdan derňemegi, kämilleşdirmegi, Iş kagyzlaryny talabalaýyk doldurmagy . Edebi normalary gyşarnyksyz berjaý etmegi;

VI.Sapagy berkitmek

1.Türkmen dilinde näçe çekimli bar?

2.Özbaşdak many aňladýan soz toparlary bilen anlatmaýan soz toparynyn tapawudy?

VII. Öýe iş tabşyrmak we sapagy jemlemek, okuwçylary bahalandyrmak

MMOIBO___________K.Dawletow.

SAPAK ÝAZGY 31.10.2025

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp

I.Sapagyn temasy: Orfoepik normalar. Cekimli sesleriň orfoepiýasy, olary dürs aýtmagyň medeniýeti

II.Sapagyn maksady: Bilim berijilik maksady: Türkmen dili dersiniň üsti bilen milli buýsanjymyz bolan döwlet dilimizi manysy bilen öwrenmelidigini okuwçylara düşündirmek;

Terbiýeçilik maksady: Ýaşlary ilhalar, Watana wepaly, döwür bilen aýykdaş gadam urmaga ruhlandyryp terbiýelemek;

III. Sapagyn görnüşi: Adaty sapak.

IV.Sapagyn dersara baglanyşygy: ylmy sapak.

V.Sapagyň gerekli esbaplary: Soragnamalar, görkezme esbaplar.

SAPAGYŇ GIDIŞI

Guramacylyk döwri: Synpa girip okuwçylar bilen salamlaşyp, nobatçynyň kömegi bilen gatnaşygy barlap sapaga başlamak.

(a)Türkmen dili we edebiýaty minutlaryny geçirmek. Gahryman Arkadagymyz we Arkadagly Serdarymyzyň dil hakynda aýdanlaryny, pähimlerini ýatdan aýtdyrmak;

(b)Syýasy täzelikler. Teleýaýlymlarda bolup geçen Watanymyza degişli täzeliklerdir, habarlar bilen tanyşdyrmak.

Öý işini soramak

• Edebi normalar

• Edebi normalaryň gyşarnyksyz berjaý edilmegi.

Öý işini berkitmek

Ynsanyň medeniýetliligi, ozaly bilen, onuň jemgyýetde özüni alyp barşy, gep-sözi bilen kesgitlenilýär, köpçülik ýerlerinde özüni edepsiz alyp barýan, gödek gürleşýän adamlar medenýetsiz adamlardyr.

Täze temanyň meýilnamasy:

1. Orfoepiýa barada maglumat

2. Çekimli sesler orfoepiýasy.

3. Uzyn we gysga çekimliler

Türkmen diliniň çekimli sesleri san taýdan hem-de akustik-artikulýasion aýratynlyklary bilen diňe iňlis we rus dillerinden däl, eýsem beýleki türki dillerden hem tapawutlanýar. Yazuwda dokuz harp bilen ýazylsa-da, edebi dilimizde many tapawutlandyrmaga ukyply sekiz sany gys- ga, sekiz sany uzyn aýdylýan a, a:, o, o:, y, y:, i, i:, ö, ö:, u, u:, ü, üe, ä: ýaly 16 sany çekimli ses bar. Olaryň uzyn ýa gysga aýdylmagy sözleriň manysyny üýtgedýär. Meselem, pil sözüni uzyn çekimli bilen pi:l diýip aytsak, onda Görogly beg ok kär etmeýän duşmanyň, ýagny piliň däl-de, daýhanyň iş guralynyň içinden ok geçiren beýnisi ýuka adam bolup görner. «Duşmanyň peşe bolsa, pilçe gör» nakylynyň-da manysyna düşünmeris.

Sözleýiş boýunça bilmeli:

Gören wakasyny, okan tekstiniň, eşiden habarynyň mazmunyny sözleýşiň maksadyna we dil medeniýetiniň talaplaryna laýyklykda dilden we ýazuw arkaly dogry beýan etmegi başarmaly.

Okuw materialy boýunça başarmaly:

Tekstiň haýsy stile degişlidigini seljermegi; Sözleriň dürs aýdylyş we ýazuw normalaryny berjaý etmegi; Sözleri we durnukly söz düzümlerini ýerlikli ulanmagy; Edebi diliň grammatik normalaryny berjaý etmegi; Teksti lingwistik taýdan derňemegi, kämilleşdirmegi, Iş kagyzlaryny talabalaýyk doldurmagy . Edebi normalary gyşarnyksyz berjaý etmegi;

VI.Sapagy berkitmek

1.Türkmen dilinde näçe çekimli bar?

2.Özbaşdak many aňladýan soz toparlary bilen anlatmaýan soz toparynyn tapawudy? 3.Sozlemin baş agzalaryny aýdyp ber?

VII. Öýe iş tabşyrmak we sapagy jemlemek, okuwçylary bahalandyrmak

Öýe iş: 23-njy gönükme.

MMOIBO___________K.Dawletow.

SAPAK ÝAZGY 7.11.2025

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A synp

I.Sapagyn temasy: Çekimsiz sesleriň orfoepiýasy, olary dürs aýtmagyň medeniýeti

II.Sapagyn maksady: Bilim berijilik maksady: Türkmen dili dersiniň üsti bilen milli buýsanjymyz bolan döwlet dilimizi manysy bilen öwrenmelidigini okuwçylara düşündirmek;

Terbiýeçilik maksady: Ýaşlary ilhalar, Watana wepaly, döwür bilen aýykdaş gadam urmaga ruhlandyryp terbiýelemek;

III. Sapagyn görnüşi: Adaty sapak.

IV.Sapagyn dersara baglanyşygy: ylmy sapak.

V.Sapagyň gerekli esbaplary: Soragnamalar, görkezme esbaplar.

SAPAGYŇ GIDIŞI

Guramacylyk döwri: Synpa girip okuwçylar bilen salamlaşyp, nobatçynyň kömegi bilen gatnaşygy barlap sapaga başlamak.

(a)Türkmen dili we edebiýaty minutlaryny geçirmek. Gahryman Arkadagymyz we Arkadagly Serdarymyzyň dil hakynda aýdanlaryny, pähimlerini ýatdan aýtdyrmak;

(b)Syýasy täzelikler. Teleýaýlymlarda bolup geçen Watanymyza degişli täzeliklerdir, habarlar bilen tanyşdyrmak.

Öý işini soramak

• Edebi normalar

• Edebi normalaryň gyşarnyksyz berjaý edilmegi.

Öý işini berkitmek

Ynsanyň medeniýetliligi, ozaly bilen, onuň jemgyýetde özüni alyp barşy, gep-sözi bilen kesgitlenilýär, köpçülik ýerlerinde özüni edepsiz alyp barýan, gödek gürleşýän adamlar medenýetsiz adamlardyr.

Täze temanyň meýilnamasy:

1. Orfoepiýa barada maglumat

2. Çekimli sesler orfoepiýasy.

3. Uzyn we gysga çekimliler

Türkmen diliniň çekimli sesleri san taýdan hem-de akustik-artikulýasion aýratynlyklary bilen diňe iňlis we rus dillerinden däl, eýsem beýleki türki dillerden hem tapawutlanýar. Yazuwda dokuz harp bilen ýazylsa-da, edebi dilimizde many tapawutlandyrmaga ukyply sekiz sany gys- ga, sekiz sany uzyn aýdylýan a, a:, o, o:, y, y:, i, i:, ö, ö:, u, u:, ü, üe, ä: ýaly 16 sany çekimli ses bar. Olaryň uzyn ýa gysga aýdylmagy sözleriň manysyny üýtgedýär. Meselem, pil sözüni uzyn çekimli bilen pi:l diýip aytsak, onda Görogly beg ok kär etmeýän duşmanyň, ýagny piliň däl-de, daýhanyň iş guralynyň içinden ok geçiren beýnisi ýuka adam bolup görner. «Duşmanyň peşe bolsa, pilçe gör» nakylynyň-da manysyna düşünmeris.

Sözleýiş boýunça bilmeli:

Gören wakasyny, okan tekstiniň, eşiden habarynyň mazmunyny sözleýşiň maksadyna we dil medeniýetiniň talaplaryna laýyklykda dilden we ýazuw arkaly dogry beýan etmegi başarmaly.

Okuw materialy boýunça başarmaly:

Tekstiň haýsy stile degişlidigini seljermegi; Sözleriň dürs aýdylyş we ýazuw normalaryny berjaý etmegi; Sözleri we durnukly söz düzümlerini ýerlikli ulanmagy; Edebi diliň grammatik normalaryny berjaý etmegi; Teksti lingwistik taýdan derňemegi, kämilleşdirmegi, Iş kagyzlaryny talabalaýyk doldurmagy . Edebi normalary gyşarnyksyz berjaý etmegi;

VI.Sapagy berkitmek

1.Türkmen dilinde näçe çekimli bar?

2.Özbaşdak many aňladýan soz toparlary bilen anlatmaýan soz toparynyn tapawudy? 3.Sozlemin baş agzalaryny aýdyp ber?

VII. Öýe iş tabşyrmak we sapagy jemlemek, okuwçylary bahalandyrmak

Öýe iş: 23-njy gönükme.

MMOIBO___________K.Dawletow.

SAPAK ÝAZGY 14.11.2025

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp

I.Sapagyn temasy: Fonetik serişdeleriň ulanylyş medeniýeti. Türkmen diliniň orfoepik sözlügi

II.Sapagyn maksady: Bilim berijilik maksady: Türkmen dili dersiniň üsti bilen milli buýsanjymyz bolan döwlet dilimizi manysy bilen öwrenmelidigini okuwçylara düşündirmek;

Terbiýeçilik maksady: Ýaşlary ilhalar, Watana wepaly, döwür bilen aýykdaş gadam urmaga ruhlandyryp terbiýelemek;

III. Sapagyn görnüşi: Adaty sapak.

IV.Sapagyn dersara baglanyşygy: ylmy sapak.

V.Sapagyň gerekli esbaplary: Soragnamalar, görkezme esbaplar.

SAPAGYŇ GIDIŞI

Guramacylyk döwri: Synpa girip okuwçylar bilen salamlaşyp, nobatçynyň kömegi bilen gatnaşygy barlap sapaga başlamak.

(a)Türkmen dili we edebiýaty minutlaryny geçirmek. Gahryman Arkadagymyz we Arkadagly Serdarymyzyň dil hakynda aýdanlaryny, pähimlerini ýatdan aýtdyrmak;

(b)Syýasy täzelikler. Teleýaýlymlarda bolup geçen Watanymyza degişli täzeliklerdir, habarlar bilen tanyşdyrmak.

Öý işini soramak

• Edebi normalar

• Edebi normalaryň gyşarnyksyz berjaý edilmegi.

Öý işini berkitmek

Ynsanyň medeniýetliligi, ozaly bilen, onuň jemgyýetde özüni alyp barşy, gep-sözi bilen kesgitlenilýär, köpçülik ýerlerinde özüni edepsiz alyp barýan, gödek gürleşýän adamlar medenýetsiz adamlardyr.

Täze temanyň meýilnamasy:

1. Orfoepiýa barada maglumat

2. Çekimsiz sesler orfoepiýasy.

3. Giň we dar çekimsizler

Edebi dilimizde çekimsiz sesleriň aýdylyşynda hem özboluşly aýratynlyklar bar. Meselem, dilujy s, z sesleriniň apikal aýdylyşy taýdan ol beýleki dillerden düýpli tapawutlanýar. Zarply b çekimsizi-de iki çekimliniň arasynda we sonorlylar bilen ýanaşyk gelende o:βa (oba), ba:βa (baba), keβelek (kebelek), bilβil (bilbil) … sözlerindäki ýaly mydama süýkeş aýdylýar. Söz başynda dymyk çekimsizleriň açyklaşmak meýli güýçli. Şoňa görä kant//gant, kelin//gelin, takmak// dakmak, tykmak//dykmak, tört//dört, pyçgy//byçgy, çylka// jylka … ýaly iki hili aýdylýan sözleriň häzirki edebi dilimizde norma hökmünde, köplenç, açyk çekimsizler bilen aýdylýan warianty alynýar. Sözüň ahyrynda açyk çekimsizlerden b, d, j sesleriniň gelmegi türkmen diline häsiýetli däl. Şoňa görä soňlary agzalan çekimsizler bilen gutaran alynma sözler dymyk çekimsizler bilen kulup (klub), zawot (zawod), tä:ç (täj) ýaly aýdylýar.

Edebi dilimizde assimilýasiýa hadysasy-da örän güýçli. Söz ortasynda iki bognuň sepgidinde ýanaşyk gelen ld, nd, zd, ts ýaly çekimsizler artikulýasiýa taýdan goşulyşyp, bir ses ýaly bolup aýdylýarlar. Meselem: allym (aldym), sannyk (sandyk), menne (mende), bessir (besdir), sössoňy (sözsoňy), üssünne (üstünde), ýyllyz (ýyldyz), i:şşi (işçi), aççylyk (atçylyk)…

Sözleýiş boýunça bilmeli:

Gören wakasyny, okan tekstiniň, eşiden habarynyň mazmunyny sözleýşiň maksadyna we dil medeniýetiniň talaplaryna laýyklykda dilden we ýazuw arkaly dogry beýan etmegi başarmaly.

Okuw materialy boýunça başarmaly:

Tekstiň haýsy stile degişlidigini seljermegi; Sözleriň dürs aýdylyş we ýazuw normalaryny berjaý etmegi; Sözleri we durnukly söz düzümlerini ýerlikli ulanmagy;

VI.Sapagy berkitmek1.Türkmen dilinde näçe çekimli bar?

2.Özbaşdak many aňladýan soz toparlary bilen anlatmaýan soz toparynyn tapawudy? 3.Sozlemin baş agzalaryny aýdyp ber?

VII. Öýe iş tabşyrmak we sapagy jemlemek, okuwçylary bahalandyrmak Öýe iş: 23-njy gönükme.

MMOIBO___________K.Dawletow.

SAPAK ÝAZGY 21.11.2025

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp

I.Sapagyn temasy: Orfografik normalar. Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimli sesleriň ýazuw düzgünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti.

II.Sapagyn maksady: Bilim berijilik maksady: Türkmen dili dersiniň üsti bilen milli buýsanjymyz bolan döwlet dilimizi manysy bilen öwrenmelidigini okuwçylara düşündirmek;

Terbiýeçilik maksady: Ýaşlary ilhalar, Watana wepaly, döwür bilen aýykdaş gadam urmaga ruhlandyryp terbiýelemek;

III. Sapagyn görnüşi: Adaty sapak.

IV.Sapagyn dersara baglanyşygy: ylmy sapak.

V.Sapagyň gerekli esbaplary: Soragnamalar, görkezme esbaplar.

SAPAGYŇ GIDIŞI

Guramacylyk döwri: Synpa girip okuwçylar bilen salamlaşyp, nobatçynyň kömegi bilen gatnaşygy barlap sapaga başlamak.

(a)Türkmen dili we edebiýaty minutlaryny geçirmek. Gahryman Arkadagymyz we Arkadagly Serdarymyzyň dil hakynda aýdanlaryny, pähimlerini ýatdan aýtdyrmak;

(b)Syýasy täzelikler. Teleýaýlymlarda bolup geçen Watanymyza degişli täzeliklerdir, habarlar bilen tanyşdyrmak.

Öý işini soramak

• Edebi normalar

• Edebi normalaryň gyşarnyksyz berjaý edilmegi.

Öý işini berkitmek

Ynsanyň medeniýetliligi, ozaly bilen, onuň jemgyýetde özüni alyp barşy, gep-sözi bilen kesgitlenilýär, köpçülik ýerlerinde özüni edepsiz alyp barýan, gödek gürleşýän adamlar medenýetsiz adamlardyr.

Täze temanyň meýilnamasy:

1. Orfografiýa barada maglumat

2. Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimli sesleriň ýazuw düzgünleri

3. Giň we dar çekimsizler

Edebi dilimizde çekimsiz sesleriň aýdylyşynda hem özboluşly aýratynlyklar bar. Meselem, dilujy s, z sesleriniň apikal aýdylyşy taýdan ol beýleki dillerden düýpli tapawutlanýar. Zarply b çekimsizi-de iki çekimliniň arasynda we sonorlylar bilen ýanaşyk gelende o:βa (oba), ba:βa (baba), keβelek (kebelek), bilβil (bilbil) … sözlerindäki ýaly mydama süýkeş aýdylýar. Söz başynda dymyk çekimsizleriň açyklaşmak meýli güýçli. Şoňa görä kant//gant, kelin//gelin, takmak// dakmak, tykmak//dykmak, tört//dört, pyçgy//byçgy, çylka// jylka … ýaly iki hili aýdylýan sözleriň häzirki edebi dilimizde norma hökmünde, köplenç, açyk çekimsizler bilen aýdylýan warianty alynýar. Sözüň ahyrynda açyk çekimsizlerden b, d, j sesleriniň gelmegi türkmen diline häsiýetli däl. Şoňa görä soňlary agzalan çekimsizler bilen gutaran alynma sözler dymyk çekimsizler bilen kulup (klub), zawot (zawod), tä:ç (täj) ýaly aýdylýar.

Edebi dilimizde assimilýasiýa hadysasy-da örän güýçli. Söz ortasynda iki bognuň sepgidinde ýanaşyk gelen ld, nd, zd, ts ýaly çekimsizler artikulýasiýa taýdan goşulyşyp, bir ses ýaly bolup aýdylýarlar.

Sözleýiş boýunça bilmeli:

Gören wakasyny, okan tekstiniň, eşiden habarynyň mazmunyny sözleýşiň maksadyna we dil medeniýetiniň talaplaryna laýyklykda dilden we ýazuw arkaly dogry beýan etmegi başarmaly.

Okuw materialy boýunça başarmaly:

Tekstiň haýsy stile degişlidigini seljermegi; Sözleriň dürs aýdylyş we ýazuw normalaryny berjaý etmegi; Sözleri we durnukly söz düzümlerini ýerlikli ulanmagy;

VI.Sapagy berkitmek1.Türkmen dilinde näçe çekimli bar?

2.Özbaşdak many aňladýan soz toparlary bilen anlatmaýan soz toparynyn tapawudy? 3.Sozlemin baş agzalaryny aýdyp ber?

VII. Öýe iş tabşyrmak we sapagy jemlemek, okuwçylary bahalandyrmak Öýe iş: 23-njy gönükme.

MMOIBO___________K.Dawletow.

SAPAK ÝAZGY 28.11.2025

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp

Sapagyň temasy. : Syn ýazmaga taýýarlyk

Sapagyň maksady: a) Okuwçylaryň okan eserlerine,gören kinolaryna syn ýazdyrmak.

b) Syn ýazmagyň usullary we tärlerini ýatlatmak.

ç) Sözleýiş we dürs ýazuw endiklerini ösdürmek.Okuwçylarynň öz pikirlerini,garaýyşlaryny,sowatly ýazuw üsti bilen beýan edip bilmeklerini gazanmak.

d) Watançylyk ,ahlak,zähmet,gözellik terbiýeleri bermek

Ata Watana,halkymyza,ene dilimize söýgi döretmek.

Sapagyň görnüşi: amaly sapak

Sapagyň okuw-görkezme esbaplary we tehniki serişdeleri: Okuw kitaby,beýan depderler,iş depderleri, sapaga degişli görkezme esbap,,Türkmen dili”Aşgabat-2011 ý.,(Mugallymçylyk mekdepleri üçin).

Sapagyň gidişi

I Guramaçylyk işleri: Talaba laýyk guramak.

a)Salamlaşmak we gatnaşygy hasaba almak.

b)Bagtyýarlyk minutlary.

b)Okuwçylaryň ünsüni sapaga,tema gönükdirmek.

II Amaly sapak.

Okuwçylara syn ýazmagyň düzgünlerini we usullaryny,tärlerini ýatlatmak.

Edebiýat dersinde öwrenen eserlerine degişli şahsy syn ýazdyrmak.

Temalar:

1. B.Hudaýnazarowyň “Gumlular”romany.

2. K.Gurbannepesowyň “Gumdan tapylan ýürek”poemasy.

3. N.Jumaýewiň”Ýuwaş gelin”powesti.

4. T.Gurbanowyň”Armanym”powesti,”Mahmal bägül”nowellasy.

III Täze temany berkitmek üçin soraglar we ỳumuşlar.

I.Başy. B.Seýtekowyň ,,Doganlar romany”. Romanda wakalar demirgazyk Türkmenistanda we Garagalpagystanyň Dörtgül etrabynda ýaýbaňlanýar.

II.Giriş. B.Seýtekow galamyny işletmäge esli türgenleşensoň, Türkmenistanyň demirgazyk etraplarynda bolup geçen wakalar barada uly roman döretmegi ýüregine düwýär. Awtor bu maksadyny amala aşyrmak üçin beýan etjek wakalaryny, suratlandyrjak gahrymanlaryny, döwrüň taryhy ýagdaýyny giňden öwrenýär. Bedirkendiň, Hywanyň, Köneürgenjiň, Daşogzuň, Dörtgülüň taryhyna degişli maglumatlary toplaýar. Ol ýerdäki söweşler barada ýaşuly adamlaryň, ol wakalara gatnaşyjylaryň beren gürrüňlerini diňleýär. Bu ýagdaýlar özüniň oňyn netijesini berip ugraýar. Romanyň 1959-njy ýylda çykan birinji kitaby okyjylar tarapyndan gyzgyn garşylanýar. Ol çeper baýraga mynasyp bolýar.

III. Mazmun. Roman üç kitapdan ybarat bolup, onuň birinji kitabynda oktýabr rewolýusiýasynyň öňüsyrasynda demirgazyk türkmenleriniň ýagdaýlary, halk köpçüliginiň närazylygynyň barha güýçlenmegi, ýerli halkyň öz bagty ugrundaky mukaddes göreşe galkmagy giňden görkezilýär.

Romanyň ilkinji kitabynda 1918-nji ýylyň ahyrynda we 1919-njy ýylyň başlarynda Türkmenistanyň demirgazyk etraplarynda raýatlyk urşunyň giň gerim alşy beýan edilýär.

Romanyň üçünji kitabynda rewolýusion göreşleriň giň ülkäni gurşap alşy, şol göreşleriň jümmüşinde Saparmyrat, Kasym ýaly halk wekilleriniň ösüp ýetişişleri giňden suratlandyrylýar.

B.Seýtekow rus-türkmen dostlugy meselesini romanyň başyndan esasy orna geçirýär. Ýöne bu dostlugyň aňsatlyk bilen emele gelmändigini,onuň iňňän çylşyrymly pursatlary ýeňip geçmeli bolandygyny beýan edýär. Ýazyjy bu roman-epopeýasynda milletler arasyndaky dostluk meselesini has giňişleýin işleýär. Eserda Sergeý Mihaýlowiç Ýesimowyň rus halkynyň wekili hökmünde diňe rus-türkmen dostlugyny mäkämleşdirmekde däl, umuman milletine garamazdan, ähli adamlaryň agzybirligi ugrunda bitiren hyzmatlaryny beýan etmek göz öňünde tutulýar. Romanda Saparmyradyň obrazynyň kemter taraplary-da bar. Kähalatlarda Saparmyradyň ýeňip geçmeli bolan käbir garşylyklary ýeňilleşdirilip görkezilýär. Bu ýagdaý Saparmyradyň Dosmet atly dostuny tussaglykdan boşadyşynda güýçli duýulýar. Dosmedi tussag eden Köneürgenjiň häkimi-de gorkak adamlar edilip görkezilýär. Şonuň ýaly-da Saparmyradyň täsiri netijesinde daýhanlaryň aňynyň özgerişiniň çaltlandyrylyp görkezilýän pursatlary-da gabat gelýär.

IV.Netije. ,,Doganlar” romanynyň adyndan belli bolşy ýaly, eseriň içinden eriş-argaç bolup geçýän iň nöhüm meseleleriň biri-de dürli milletleriň wekilleriniň doganlyk dostlugydyr. Eserde rus, türkmen özbek, garagalpak, tatar we beýleki halklaryň wekilleri el-ele berip hereket edýärler. Bu dostluk bir maksat ugrundaky göreçlerde, howply pursatlarda barha ösýär we berkleşýär.

,,Doganlar” romany halk bagty ugrundaky gaýduwsyz göreleriň, ol göreşleriň içinde taplanan, ölmez-ýitmez gahrymançylyk görkezen merdanlaryň ajaýyp işleriniň çeper taryhy hökmünde halky ugurtapyjylyk ruhunda terbiýelemäge ukyply eserdir. Muny romanyň Magtumguly adyndaky döwlet baýragyna mynasyp bolmagy-da tassyklaýar. Eser barada öz şahsy garaýyşlaryny ýazmaklaryny gazanmak.Tema we gahrymanlara dogry baha bermegi öwretmek.Eserde gelinen netije bilen öz garaýşyny deňeşdirmek.

IV Öý işi:Temany özleşdirmek. Syn ýazmak.

V Sapagy jemlemek:Hormatly Prezidentimiziň”Döwlet guşy” eserinden tema degişli mysallary okatmak.

MMOIBO___________K.Dawletow.

SAPAK ÝAZGY 05.12.2025

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp

Sapagyň temasy. : Syn ýazmak.

Sapagyň maksady: a) Okuwçylaryň okan eserlerine,gören kinolaryna syn ýazdyrmak.

b) Syn ýazmagyň usullary we tärlerini ýatlatmak.

ç) Sözleýiş we dürs ýazuw endiklerini ösdürmek.Okuwçylarynň öz pikirlerini,garaýyşlaryny,sowatly ýazuw üsti bilen beýan edip bilmeklerini gazanmak.

d) Watançylyk ,ahlak,zähmet,gözellik terbiýeleri bermek

Ata Watana,halkymyza,ene dilimize söýgi döretmek.

Sapagyň görnüşi: amaly sapak

Sapagyň okuw-görkezme esbaplary we tehniki serişdeleri: Okuw kitaby,beýan depderler,iş depderleri, sapaga degişli görkezme esbap,,Türkmen dili”Aşgabat-2011 ý.,(Mugallymçylyk mekdepleri üçin).

Sapagyň gidişi

I Guramaçylyk işleri: Talaba laýyk guramak.

a)Salamlaşmak we gatnaşygy hasaba almak.

b)Bagtyýarlyk minutlary.

b)Okuwçylaryň ünsüni sapaga,tema gönükdirmek.

II Amaly sapak.

Okuwçylara syn ýazmagyň düzgünlerini we usullaryny,tärlerini ýatlatmak.

Edebiýat dersinde öwrenen eserlerine degişli şahsy syn ýazdyrmak.

Temalar:

1. B.Hudaýnazarowyň “Gumlular”romany.

2. K.Gurbannepesowyň “Gumdan tapylan ýürek”poemasy.

3. N.Jumaýewiň”Ýuwaş gelin”powesti.

4. T.Gurbanowyň”Armanym”powesti,”Mahmal bägül”nowellasy.

III Täze temany berkitmek üçin soraglar we ỳumuşlar.

I.Başy. B.Seýtekowyň ,,Doganlar romany”. Romanda wakalar demirgazyk Türkmenistanda we Garagalpagystanyň Dörtgül etrabynda ýaýbaňlanýar.

II.Giriş. B.Seýtekow galamyny işletmäge esli türgenleşensoň, Türkmenistanyň demirgazyk etraplarynda bolup geçen wakalar barada uly roman döretmegi ýüregine düwýär. Awtor bu maksadyny amala aşyrmak üçin beýan etjek wakalaryny, suratlandyrjak gahrymanlaryny, döwrüň taryhy ýagdaýyny giňden öwrenýär. Bedirkendiň, Hywanyň, Köneürgenjiň, Daşogzuň, Dörtgülüň taryhyna degişli maglumatlary toplaýar. Ol ýerdäki söweşler barada ýaşuly adamlaryň, ol wakalara gatnaşyjylaryň beren gürrüňlerini diňleýär. Bu ýagdaýlar özüniň oňyn netijesini berip ugraýar. Romanyň 1959-njy ýylda çykan birinji kitaby okyjylar tarapyndan gyzgyn garşylanýar. Ol çeper baýraga mynasyp bolýar.

III. Mazmun. Roman üç kitapdan ybarat bolup, onuň birinji kitabynda oktýabr rewolýusiýasynyň öňüsyrasynda demirgazyk türkmenleriniň ýagdaýlary, halk köpçüliginiň närazylygynyň barha güýçlenmegi, ýerli halkyň öz bagty ugrundaky mukaddes göreşe galkmagy giňden görkezilýär.

Romanyň ilkinji kitabynda 1918-nji ýylyň ahyrynda we 1919-njy ýylyň başlarynda Türkmenistanyň demirgazyk etraplarynda raýatlyk urşunyň giň gerim alşy beýan edilýär.

Romanyň üçünji kitabynda rewolýusion göreşleriň giň ülkäni gurşap alşy, şol göreşleriň jümmüşinde Saparmyrat, Kasym ýaly halk wekilleriniň ösüp ýetişişleri giňden suratlandyrylýar.

B.Seýtekow rus-türkmen dostlugy meselesini romanyň başyndan esasy orna geçirýär. Ýöne bu dostlugyň aňsatlyk bilen emele gelmändigini,onuň iňňän çylşyrymly pursatlary ýeňip geçmeli bolandygyny beýan edýär. Ýazyjy bu roman-epopeýasynda milletler arasyndaky dostluk meselesini has giňişleýin işleýär. Eserda Sergeý Mihaýlowiç Ýesimowyň rus halkynyň wekili hökmünde diňe rus-türkmen dostlugyny mäkämleşdirmekde däl, umuman milletine garamazdan, ähli adamlaryň agzybirligi ugrunda bitiren hyzmatlaryny beýan etmek göz öňünde tutulýar. Romanda Saparmyradyň obrazynyň kemter taraplary-da bar. Kähalatlarda Saparmyradyň ýeňip geçmeli bolan käbir garşylyklary ýeňilleşdirilip görkezilýär. Bu ýagdaý Saparmyradyň Dosmet atly dostuny tussaglykdan boşadyşynda güýçli duýulýar. Dosmedi tussag eden Köneürgenjiň häkimi-de gorkak adamlar edilip görkezilýär. Şonuň ýaly-da Saparmyradyň täsiri netijesinde daýhanlaryň aňynyň özgerişiniň çaltlandyrylyp görkezilýän pursatlary-da gabat gelýär.

IV.Netije. ,,Doganlar” romanynyň adyndan belli bolşy ýaly, eseriň içinden eriş-argaç bolup geçýän iň nöhüm meseleleriň biri-de dürli milletleriň wekilleriniň doganlyk dostlugydyr. Eserde rus, türkmen özbek, garagalpak, tatar we beýleki halklaryň wekilleri el-ele berip hereket edýärler. Bu dostluk bir maksat ugrundaky göreçlerde, howply pursatlarda barha ösýär we berkleşýär.

,,Doganlar” romany halk bagty ugrundaky gaýduwsyz göreleriň, ol göreşleriň içinde taplanan, ölmez-ýitmez gahrymançylyk görkezen merdanlaryň ajaýyp işleriniň çeper taryhy hökmünde halky ugurtapyjylyk ruhunda terbiýelemäge ukyply eserdir. Muny romanyň Magtumguly adyndaky döwlet baýragyna mynasyp bolmagy-da tassyklaýar.

Eser barada öz şahsy garaýyşlaryny ýazmaklaryny gazanmak.Tema we gahrymanlara dogry baha bermegi öwretmek.Eserde gelinen netije bilen öz garaýşyny deňeşdirmek.

IV Öý işi:Temany özleşdirmek. Syn ýazmak.

V Sapagy jemlemek:Hormatly Prezidentimiziň”Döwlet guşy” eserinden tema degişli mysallary okatmak.

MMOIBO___________K.Dawletow.

SAPAK ÝAZGY 19.12.2025

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp

Sapagyň temasy. : Synyň derňewi

Sapagyň maksady: a) Okuwçylaryň okan eserlerine,gören kinolaryna syn ýazdyrmak.

b) Syn ýazmagyň usullary we tärlerini ýatlatmak.

ç) Sözleýiş we dürs ýazuw endiklerini ösdürmek.Okuwçylarynň öz pikirlerini,garaýyşlaryny,sowatly ýazuw üsti bilen beýan edip bilmeklerini gazanmak.

d) Watançylyk ,ahlak,zähmet,gözellik terbiýeleri bermek

Ata Watana,halkymyza,ene dilimize söýgi döretmek.

Sapagyň görnüşi: amaly sapak

Sapagyň okuw-görkezme esbaplary we tehniki serişdeleri: Okuw kitaby,beýan depderler,iş depderleri, sapaga degişli görkezme esbap,,Türkmen dili”Aşgabat-2011 ý.,(Mugallymçylyk mekdepleri üçin).

Sapagyň gidişi

I Guramaçylyk işleri: Talaba laýyk guramak.

a)Salamlaşmak we gatnaşygy hasaba almak.

b)Bagtyýarlyk minutlary.

b)Okuwçylaryň ünsüni sapaga,tema gönükdirmek.

II Amaly sapak.

Okuwçylara syn ýazmagyň düzgünlerini we usullaryny,tärlerini ýatlatmak.

Edebiýat dersinde öwrenen eserlerine degişli şahsy syny derňew etmek.

III Täze temany berkitmek üçin soraglar we ỳumuşlar.

I.Başy. B.Seýtekowyň ,,Doganlar romany”. Romanda wakalar demirgazyk Türkmenistanda we Garagalpagystanyň Dörtgül etrabynda ýaýbaňlanýar.

II.Giriş. B.Seýtekow galamyny işletmäge esli türgenleşensoň, Türkmenistanyň demirgazyk etraplarynda bolup geçen wakalar barada uly roman döretmegi ýüregine düwýär.

III. Mazmun. Roman üç kitapdan ybarat bolup, onuň birinji kitabynda oktýabr rewolýusiýasynyň öňüsyrasynda demirgazyk türkmenleriniň ýagdaýlary, halk köpçüliginiň närazylygynyň barha güýçlenmegi, ýerli halkyň öz bagty ugrundaky mukaddes göreşe galkmagy giňden görkezilýär.

Romanyň ilkinji kitabynda 1918-nji ýylyň ahyrynda we 1919-njy ýylyň başlarynda Türkmenistanyň demirgazyk etraplarynda raýatlyk urşunyň giň gerim alşy beýan edilýär.

IV.Netije. ,,Doganlar” romanynyň adyndan belli bolşy ýaly, eseriň içinden eriş-argaç bolup geçýän iň nöhüm meseleleriň biri-de dürli milletleriň wekilleriniň doganlyk dostlugydyr. Eserde rus, türkmen özbek, garagalpak, tatar we beýleki halklaryň wekilleri el-ele berip hereket edýärler. Bu dostluk bir maksat ugrundaky göreçlerde, howply pursatlarda barha ösýär we berkleşýär.

Eser barada öz şahsy garaýyşlaryny ýazmaklaryny gazanmak.Tema we gahrymanlara dogry baha bermegi öwretmek.Eserde gelinen netije bilen öz garaýşyny deňeşdirmek.

IV Öý işi:Temany özleşdirmek. Syn ýazmak.

V Sapagy jemlemek:Hormatly Prezidentimiziň”Döwlet guşy” eserinden tema degişli mysallary okatmak.

MMOIBO___________K.Dawletow.

SAPAK ÝAZGY 18.12.2024

Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A synp

Sapagyň temasy. : Türkmen diliniň orfografik sözlügi Sapagyň maksady: a) Okuwçylaryň okan eserlerine,gören kinolaryna syn ýazdyrmak.

b) Syn ýazmagyň usullary we tärlerini ýatlatmak.

ç) Sözleýiş we dürs ýazuw endiklerini ösdürmek.Okuwçylarynň öz pikirlerini,garaýyşlaryny,sowatly ýazuw üsti bilen beýan edip bilmeklerini gazanmak.

d) Watançylyk ,ahlak,zähmet,gözellik terbiýeleri bermek

Ata Watana,halkymyza,ene dilimize söýgi döretmek.

Sapagyň görnüşi: amaly sapak

Sapagyň okuw-görkezme esbaplary we tehniki serişdeleri: Okuw kitaby,beýan depderler,iş depderleri, sapaga degişli görkezme esbap,,Türkmen dili”Aşgabat-2011 ý.,(Mugallymçylyk mekdepleri üçin).

Sapagyň gidişi

I Guramaçylyk işleri: Talaba laýyk guramak.

a)Salamlaşmak we gatnaşygy hasaba almak.

b)Bagtyýarlyk minutlary.

b)Okuwçylaryň ünsüni sapaga,tema gönükdirmek.

II Amaly sapak.

3. Sözleriň hemme söz toparlaryna degişli bolanlary (atlar, çalyşmalar, sypatlar, sanlar, işlikler, hallar, sözsoňular, baglaýjylar, ümlükler, ses we şekil aňladýan sözler) aýratyn sözlük makalasy edilip berildi: KAKA [ka:ka], at. 1. Maşgalada çaganyň iň ýakyn hossarynyň biri bolan erkek adam, ata. 2. Kakaň erkek doganyna sylag, hormat hökmünde onuň adynyň soňuna goşulyp aýdylýan söz. Baýram kaka.3. Oglana dakylýan at. 4. Ýer (oba, şäher we ş.m.) ady. AÝTMAK, işl. 1. Bir zat hakynda söz arkaly habar bermek, mälim etmek, diýmek, duýdurmak. Bilmeýen soranlara aýdyň bu garyp adymyz: Asly – gerkez, ýurdy – Etrek, ady Magtymguludyr (Magtymguly). 2. Gürrüň bermek, söhbet açmak, gürlemek. Niçe aýtsam eşitgüji dana kany? (Hoja Ahmet Ýasawy). 3. Hal işligiň şekilindäki aýtmak işliginiň yzyndan bermek, bilmek ýaly kömekçi işlikleriň biri gelende, täze manyly düzümli işlikler ýasalýar: Aýdyp bermek sözleýän adamyň özi gürrüň etmek, söhbet etmek. Aýdyp bilmek (bilmezlik) aýtmagy başarmak, aýtmagyň hötdesinden gelmek. III Täze temany berkitmek üçin soraglar we ỳumuşlar.

Türkmen diliniň düşündirişli sözlüginiň iki tomlugy Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň howandarlyk etmeginde Garaşsyzlyk ýyllary içinde täze türkmen elipbiýinde ilkinji gezek çap edilýär. Sözlük häzirki zaman türkmen diliniň söz baýlygynyň aglaba bölegini öz içine alýar. Bu sözlük düzülende sözlükçilik işiniň dünýä tejribesine daýanyldy. Türkmen diliniň düşündirişli sözlügi ene dilimiziň esasy gatlagyny, aýratynlyklaryny özünde jemlemek bilen, dilimiziň ösüş kanunalaýyklyklaryny açyp görkezýän özboluşly we düýpli derňewdir. Sözlükde takmynan 50.000 töweregi baş söz, söz düzümi we frazeologik birlikler ýerleşdirilip, olaryň häzirki zaman türkmen dilinde ýazylyşy, aýdylyşy görkezilip, aňladýan manylaryna düşündiriş berilýär. Sözleriň ulanylyşynyň stilistik aýratynlyklary, bir manylylyk, köp manylylyk, göçme manylylyk häsiýetleri hormatly Prezidentimiziň dürdäne eserlerinden, halk döredijiliginden, aýratyn hem, atalar sözi-nakyllardan, durnukly söz düzümlerinden, türkmen nusgawy edebiýatyndan, häzirki zaman ýazyjy-şahyrlarymyzyň eserlerinden alnan mysallar arkaly delillendirilýär. Türkmen diliniň düşündirişli sözlügi häzirki zaman dil biliminiň, aýratyn-da leksikologiýa we leksikografiýa ylmynyň gazanan düýpli üstünlikleri nazara alnyp düzülen uly göwrümli akademiki neşirdir. Sözlük türkmen diliniň söz baýlygy bilen gyzyklanýanlara, ylmy jemgyýetçilige, döredijilik işgärlerine, türkologlara, ýokary we ýörite okuw mekdepleriniň mugallymlaryna we talyplaryna, şeýle-de giň okyjylar köpçüligine niýetlenýär. IV Öý işi:Temany özleşdirmek. Syn ýazmak.

V Sapagy jemlemek:Hormatly Prezidentimiziň”Döwlet guşy” eserinden tema degişli mysallary okatmak.

MMOIBO___________K.Dawletow.

Sapak ýazgy 26.12.2025 ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp

Sapagyň temasy:	Türkmen diliniň orfografik sözlügi Leksik normalar. Leksik norma sözleriň ýerlikli ulanylyş normasydyr
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

Sorag-jogap alyşmak:

1)Sözleriň fonematik ýörelgä görä ýazylyşyna nähili düşünmeli? 2)Sözleri morfologik ýörelgä görä ýazmaklygyň zerurlygyny düşündiriň. 3) Uzyn aýdylýan dar çekimlileriň ýazuw kadalaryny aýdyp beriň.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara durnukly söz düzümleri barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

Leksik normalar. Durnukly söz düzümleriniň ulanylyş medeniýeti

Leksika diliň sözlük düzümi manysyndaky grek sözüdir. Dildäki sözleriň jemine — hemmesine birlikde sözlük düzümi diýilýär. Türkmen diliniň sözlük düzümi diýlende, ol ene dilimizdäki öz sözlerimizi-de, başga halklar bilen ykdysady, syýasy medeni gatnaşyklar netijesinde özleşdirilen sözleri-de, kesp-kär sözleridir ylmy adalgalary-da öz içine alýar.
Dil biliminiň leksikologiýa bölüminde sözlük düzümindäki sözler we durnukly söz düzümleri döreýiş çeşmeleri, manylary, ulanylyşynyň gerimi, işjeňligi, stillere gatnaşygy ýaly dürli taraplardan öwrenilýär.Oguz han eýýamyndan gözbaş alyp gaýdan ene dilimiziň ýüz müňlerçe sözli iňňän baý sözlük düzümi bar. Ondaky sözleriň ulanylyş gerimi, işjeňligi, ulanylýan ýerleri, many aňladyjylygy, täsirliligi deň däl.
Sözleriň ýönekeý gepleşikde ulanylyşy bilen edebi dilde ulanylyşy-da tapawutly. Ýönekeý gepleşikde gorkak manysynda züwwetdin, geplemsek ýerine lakgy, öwünmek ýerine gomalmak, paň­paňlamak, iýmek ýerine symyşlamak ýaly sözleriň ulanylyşyna, şiwe
sözlerine, gödek sözlere, warwarizmleriň ulanylyşyna gabat gelinýär. Ýönekeý gepleşik erkinligi bilen tapawutlanýar, edebi normalar doly saklanylmaýar. Edebi dilde, aýratynam, onuň ýazuw görnüşinde bulara ýol berilmeýär.

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
3. Çeper, publisistik, ylmy-tehniki edebiýatlaryň, resminamalaryň dilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.

53-nji gönükme .Alym Arkadagymyzyň ýaşlara ýüzlenmesini göçüriň, sözleriň ulanylyşy boýunça onuň edebi dilimiziň haýsy stiline degişlidigini düşündiriň.
Eziz ýaşlar! Diýarymyzy ylym ojagyna, bereket çeşmesine, bolçulygyň mekanyna öwürmekde size uly-uly işler garaşýar. Ata-babalarymyzyň şan-şöhratyna mynasyp
beýik işleri bitirip, Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan döwletimiziň täze Galkynyşlar bilen ösýän zamanasynda taryhyň ajaýyp sahypalaryny ýazjakdygyňyza berk
ynanýaryn.

6.Öý işini tabşyrmak: 54-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
Iki agaç
Agaç agaja bakar, Ikisi-de deň öser,
Arasyndan suw akar. Başyn sypap ýel öser.
Akar üçin parhy ýok – Daş-töwerek guwanar:
Ikisinem deň ýakar. «Ösüşleri ne ýeser!» (G. Ezizow).

Kadany öwrenmek.Sahypa 56-58.

7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________K.Dawletow

Sapak ýazgy 30.01.2026ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B

Sapagyň temasy:	Türkmen diliniň frazeologik sözlügi
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara düşündirişli sözlük barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

Sorag-jogap alyşmak:

1)Sözleriň fonematik ýörelgä görä ýazylyşyna nähili düşünmeli? 2)Sözleri morfologik ýörelgä görä ýazmaklygyň zerurlygyny düşündiriň. 3) Uzyn aýdylýan dar çekimlileriň ýazuw kadalaryny aýdyp beriň.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň f düşündirişli sözlügi barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Frazeologizmler gurluşlary we many aýratynlyklary taýdan dürli-dürli. Olaryň arasynda ýeke elli (kömeksiz), ýüzi gara(müýnli), agzy açyk (aňkaw), guş kelle (samsyk) ýaly bir söze öwrülip barýanlary-da, kömek et , gulak sal ýaly düzümdäki sözleriň belli derejede özbaşdaklyklaryny saklap gelýänleri-de, “kör düýesi

köprüden geçen (öýlenen), “öz eli, öz ýakasy” (erkin) ýaly asylky

manylaryny doly ýitirenleri-de, “Ýüzünden gar ýagýar” (gaharly),

“Gözüm suw içenok” (halamok) ýaly sözlem görnüşlileri-de bar.

Türkmen dili durnukly söz düzümlerine diýseň baý. Olar

pikiri täsirli, obrazly aňlatmak üçin çeper dil serişdesi hökmünde

işjeň ulanylýarlar. Durnukly söz düzümleriniň manylary, ulanylyş

aýratynlyklary ýörite frazeologik sözlüklerde düşündirilýär.

Dil biliminiň leksikologiýa bölüminde sözlük düzümindäki sözler we durnukly söz düzümleri döreýiş çeşmeleri, manylary, ulanylyşynyň gerimi, işjeňligi, stillere gatnaşygy ýaly dürli taraplardan öwrenilýär.Oguz han eýýamyndan gözbaş alyp gaýdan ene dilimiziň ýüz müňlerçe sözli iňňän baý sözlük düzümi bar. Ondaky sözleriň ulanylyş gerimi, işjeňligi, ulanylýan ýerleri, many aňladyjylygy, täsirliligi deň däl.
Sözleriň ýönekeý gepleşikde ulanylyşy bilen edebi dilde ulanylyşy-da tapawutly. Ýönekeý gepleşikde gorkak manysynda züwwetdin, geplemsek ýerine lakgy, öwünmek ýerine gomalmak, paň­paňlamak, iýmek ýerine symyşlamak ýaly sözleriň ulanylyşyna, şiwe
sözlerine, gödek sözlere, warwarizmleriň ulanylyşyna gabat gelinýär. Ýönekeý gepleşik erkinligi bilen tapawutlanýar, edebi normalar doly saklanylmaýar. Edebi dilde, aýratynam, onuň ýazuw görnüşinde bulara ýol berilmeýär.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
3. Çeper, publisistik, ylmy-tehniki edebiýatlaryň, resminamalaryň dilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.

53-nji gönükme .Alym Arkadagymyzyň ýaşlara ýüzlenmesini göçüriň, sözleriň ulanylyşy boýunça onuň edebi dilimiziň haýsy stiline degişlidigini düşündiriň.
Eziz ýaşlar! Diýarymyzy ylym ojagyna, bereket çeşmesine, bolçulygyň mekanyna öwürmekde size uly-uly işler garaşýar. Ata-babalarymyzyň şan-şöhratyna mynasyp
beýik işleri bitirip, Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan döwletimiziň täze Galkynyşlar bilen ösýän zamanasynda taryhyň ajaýyp sahypalaryny ýazjakdygyňyza berk
ynanýaryn.

6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.

7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________K.Dawletow

Sapak ýazgy 6.02.2026 ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji AB synp

Sapagyň temasy:	Syn ýazmaga taýýarlyk.
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

B.Seýtekowyň ,, Doganlar” romany.

I.Başy. B.Seýtekowyň ,,Doganlar romany”. Romanda wakalar demirgazyk Türkmenistanda we Garagalpagystanyň Dörtgül etrabynda ýaýbaňlanýar.

II.Giriş. B.Seýtekow galamyny işletmäge esli türgenleşensoň, Türkmenistanyň demirgazyk etraplarynda bolup geçen wakalar barada uly roman döretmegi ýüregine düwýär. Awtor bu maksadyny amala aşyrmak üçin beýan etjek wakalaryny, suratlandyrjak gahrymanlaryny, döwrüň taryhy ýagdaýyny giňden öwrenýär.

III. Mazmun. Roman üç kitapdan ybarat bolup, onuň birinji kitabynda oktýabr rewolýusiýasynyň öňüsyrasynda demirgazyk türkmenleriniň ýagdaýlary, halk köpçüliginiň närazylygynyň barha güýçlenmegi, ýerli halkyň öz bagty ugrundaky mukaddes göreşe galkmagy giňden görkezilýär.

Romanyň ilkinji kitabynda 1918-nji ýylyň ahyrynda we 1919-njy ýylyň başlarynda Türkmenistanyň demirgazyk etraplarynda raýatlyk urşunyň giň gerim alşy beýan edilýär.

Romanyň üçünji kitabynda rewolýusion göreşleriň giň ülkäni gurşap alşy, şol göreşleriň jümmüşinde Saparmyrat, Kasym ýaly halk wekilleriniň ösüp ýetişişleri giňden suratlandyrylýar.

B.Seýtekow rus-türkmen dostlugy meselesini romanyň başyndan esasy orna geçirýär. Ýöne bu dostlugyň aňsatlyk bilen emele gelmändigini,onuň iňňän çylşyrymly pursatlary ýeňip geçmeli bolandygyny beýan edýär.

IV.Netije. ,,Doganlar” romanynyň adyndan belli bolşy ýaly, eseriň içinden eriş-argaç bolup geçýän iň nöhüm meseleleriň biri-de dürli milletleriň wekilleriniň doganlyk dostlugydyr. Eserde rus, türkmen özbek, garagalpak, tatar we beýleki halklaryň wekilleri el-ele berip hereket edýärler. Bu dostluk bir maksat ugrundaky göreçlerde, howply pursatlarda barha ösýär we berkleşýär.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrmak.

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________K.Dawletow

Sapak ýazgy 13.02.2026ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp

Sapagyň temasy:	Syn ýazmak
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

Syn ýazmagyň usullary

Latyn diliniň “resensio”diýen sözi biziň dilimizde “seretme”,”garama”,”syn etme”diýen manylary aňladýar.Şonuň üçin “syn eteme”goşma sözüniň birinji böleginiň adalga hökmünde kabul edilmegii kanuny ýagdaýdyr.

Syn kitaba,esere,aýdym-saz eserine,makala ýazuw üsti bilen geçirilýän derňewdir,berilýän bahadyr.Ol dürli ugurlarda (edebi,teatral,aydym-saz,kinomatografiýa,ylmy,ylmy-populýar)täze ýerine ýetirilen eserlere bagyşlanyp ýazylýar.Mekdep okuwçylarynyň ýazmaly synlary göwrümi boýunça 250-500 sözüň çäginde bolup,4-8sahypadan ybarat bolmalydyr.Gazet-žurnallar üçin taýýarlanylýan synlar orta atylýan meseläniň wajyplygyna laýyklykda birnäçe sahypadan ybarat bolup biler.

Syn ýazmagyň mysaly nusgasy.

B.Seýtekowyň ,, Doganlar” romany.

I.Başy. B.Seýtekowyň ,,Doganlar romany”. Romanda wakalar demirgazyk Türkmenistanda we Garagalpagystanyň Dörtgül etrabynda ýaýbaňlanýar.

II.Giriş. B.Seýtekow galamyny işletmäge esli türgenleşensoň, Türkmenistanyň demirgazyk etraplarynda bolup geçen wakalar barada uly roman döretmegi ýüregine düwýär. Awtor bu maksadyny amala aşyrmak üçin beýan etjek wakalaryny, suratlandyrjak gahrymanlaryny, döwrüň taryhy ýagdaýyny giňden öwrenýär. Bedirkendiň, Hywanyň, Köneürgenjiň, Daşogzuň, Dörtgülüň taryhyna degişli maglumatlary toplaýar.

III. Mazmun. Roman üç kitapdan ybarat bolup, onuň birinji kitabynda oktýabr rewolýusiýasynyň öňüsyrasynda demirgazyk türkmenleriniň ýagdaýlary, halk köpçüliginiň närazylygynyň barha güýçlenmegi, ýerli halkyň öz bagty ugrundaky mukaddes göreşe galkmagy giňden görkezilýär.

Romanyň ilkinji kitabynda 1918-nji ýylyň ahyrynda we 1919-njy ýylyň başlarynda Türkmenistanyň demirgazyk etraplarynda raýatlyk urşunyň giň gerim alşy beýan edilýär.

Romanyň üçünji kitabynda rewolýusion göreşleriň giň ülkäni gurşap alşy, şol göreşleriň jümmüşinde Saparmyrat, Kasym ýaly halk wekilleriniň ösüp ýetişişleri giňden suratlandyrylýar.

IV.Netije. ,,Doganlar” romanynyň adyndan belli bolşy ýaly, eseriň içinden eriş-argaç bolup geçýän iň nöhüm meseleleriň biri-de dürli milletleriň wekilleriniň doganlyk dostlugydyr. Eserde rus, türkmen özbek, garagalpak, tatar we beýleki halklaryň wekilleri el-ele berip hereket edýärler. Bu dostluk bir maksat ugrundaky göreçlerde, howply pursatlarda barha ösýär we berkleşýär.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________K.Dawletow

Sapak ýazgy 20.02.2026ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp

Sapagyň temasy:	Synyň derňewi
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

Okuwçylaryň ýazan synlaryna baha bermek

Synyň görnüşleri barada maglumat bermek

Syn ýazmagyň usullary

Latyn diliniň “resensio”diýen sözi biziň dilimizde “seretme”,”garama”,”syn etme”diýen manylary aňladýar.Şonuň üçin “syn eteme”goşma sözüniň birinji böleginiň adalga hökmünde kabul edilmegii kanuny ýagdaýdyr.

Syn kitaba,esere,aýdym-saz eserine,makala ýazuw üsti bilen geçirilýän derňewdir,berilýän bahadyr.Ol dürli ugurlarda (edebi,teatral,aydym-saz,kinomatografiýa,ylmy,ylmy-populýar)täze ýerine ýetirilen eserlere bagyşlanyp ýazylýar.Mekdep okuwçylarynyň ýazmaly synlary göwrümi boýunça 250-500 sözüň çäginde bolup,4-8sahypadan ybarat bolmalydyr.Gazet-žurnallar üçin taýýarlanylýan synlar orta atylýan meseläniň wajyplygyna laýyklykda birnäçe sahypadan ybarat bolup biler.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________K.Dawletow

Sapak ýazgy 27.02.2026ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp

Sapagyň temasy:	Grammatik normalar. Isimlerde grammatik kategoriýalaryň aňladylyşy
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň Grammatik normalar barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Frazeologizmler gurluşlary we many aýratynlyklary taýdan dürli-dürli. Olaryň arasynda ýeke elli (kömeksiz), ýüzi gara(müýnli), agzy açyk (aňkaw), guş kelle (samsyk) ýaly bir söze öwrülip barýanlary-da, kömek et , gulak sal ýaly düzümdäki sözleriň belli derejede özbaşdaklyklaryny saklap gelýänleri-de, “kör düýesi

köprüden geçen (öýlenen), “öz eli, öz ýakasy” (erkin) ýaly asylky

manylaryny doly ýitirenleri-de, “Ýüzünden gar ýagýar” (gaharly),

“Gözüm suw içenok” (halamok) ýaly sözlem görnüşlileri-de bar.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________

Sapak ýazgy 6.03.2026ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji AB synp

Sapagyň temasy:	Işliklerde grammatik kategoriýalaryň aňladylyşy
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň Grammatik normalar barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Frazeologizmler gurluşlary we many aýratynlyklary taýdan dürli-dürli. Olaryň arasynda ýeke elli (kömeksiz), ýüzi gara(müýnli), agzy açyk (aňkaw), guş kelle (samsyk) ýaly bir söze öwrülip barýanlary-da, kömek et , gulak sal ýaly düzümdäki sözleriň belli derejede özbaşdaklyklaryny saklap gelýänleri-de, “kör düýesi

köprüden geçen (öýlenen), “öz eli, öz ýakasy” (erkin) ýaly asylky

manylaryny doly ýitirenleri-de, “Ýüzünden gar ýagýar” (gaharly),

“Gözüm suw içenok” (halamok) ýaly sözlem görnüşlileri-de bar.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________

Sapak ýazgy 13.03.2026 ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A B synp

Sapagyň temasy:	Sintaktik serişdeleriň dürli stillerde ulanylyş aýratynlyklary
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň Grammatik normalar barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Frazeologizmler gurluşlary we many aýratynlyklary taýdan dürli-dürli. Olaryň arasynda ýeke elli (kömeksiz), ýüzi gara(müýnli), agzy açyk (aňkaw), guş kelle (samsyk) ýaly bir söze öwrülip barýanlary-da, kömek et , gulak sal ýaly düzümdäki sözleriň belli derejede özbaşdaklyklaryny saklap gelýänleri-de, “kör düýesi

köprüden geçen (öýlenen), “öz eli, öz ýakasy” (erkin) ýaly asylky

manylaryny doly ýitirenleri-de, “Ýüzünden gar ýagýar” (gaharly),

“Gözüm suw içenok” (halamok) ýaly sözlem görnüşlileri-de bar.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________

Sapak ýazgy 9.04.2025ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A synp

Sapagyň temasy:	Tekstik bölekleri, abzaslara bölünişi
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň Grammatik normalar barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Frazeologizmler gurluşlary we many aýratynlyklary taýdan dürli-dürli. Olaryň arasynda ýeke elli (kömeksiz), ýüzi gara(müýnli), agzy açyk (aňkaw), guş kelle (samsyk) ýaly bir söze öwrülip barýanlary-da, kömek et , gulak sal ýaly düzümdäki sözleriň belli derejede özbaşdaklyklaryny saklap gelýänleri-de, “kör düýesi

köprüden geçen (öýlenen), “öz eli, öz ýakasy” (erkin) ýaly asylky

manylaryny doly ýitirenleri-de, “Ýüzünden gar ýagýar” (gaharly),

“Gözüm suw içenok” (halamok) ýaly sözlem görnüşlileri-de bar.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________

Sapak ýazgy 16.04.2025ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A synp

Sapagyň temasy:	Tekstiň derňewi, stilistik ýalňyşlar
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň Grammatik normalar barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Frazeologizmler gurluşlary we many aýratynlyklary taýdan dürli-dürli. Olaryň arasynda ýeke elli (kömeksiz), ýüzi gara(müýnli), agzy açyk (aňkaw), guş kelle (samsyk) ýaly bir söze öwrülip barýanlary-da, kömek et , gulak sal ýaly düzümdäki sözleriň belli derejede özbaşdaklyklaryny saklap gelýänleri-de, “kör düýesi

köprüden geçen (öýlenen), “öz eli, öz ýakasy” (erkin) ýaly asylky

manylaryny doly ýitirenleri-de, “Ýüzünden gar ýagýar” (gaharly),

“Gözüm suw içenok” (halamok) ýaly sözlem görnüşlileri-de bar.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________

Sapak ýazgy 6.04.2024ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 11-nji D synp (Ç synp 10.04.2024)

Sapagyň temasy:	Tekstik bölekleri, abzaslara bölünişi
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň Grammatik normalar barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Frazeologizmler gurluşlary we many aýratynlyklary taýdan dürli-dürli. Olaryň arasynda ýeke elli (kömeksiz), ýüzi gara(müýnli), agzy açyk (aňkaw), guş kelle (samsyk) ýaly bir söze öwrülip barýanlary-da, kömek et , gulak sal ýaly düzümdäki sözleriň belli derejede özbaşdaklyklaryny saklap gelýänleri-de, “kör düýesi

köprüden geçen (öýlenen), “öz eli, öz ýakasy” (erkin) ýaly asylky

manylaryny doly ýitirenleri-de, “Ýüzünden gar ýagýar” (gaharly),

“Gözüm suw içenok” (halamok) ýaly sözlem görnüşlileri-de bar.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________

Sapak ýazgy 13.04.2024ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 11-nji D synp (Ç synp 17.04.2024)

Sapagyň temasy:	Tekstiň derňewi, stilistik ýalňyşlar
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň Grammatik normalar barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Frazeologizmler gurluşlary we many aýratynlyklary taýdan dürli-dürli. Olaryň arasynda ýeke elli (kömeksiz), ýüzi gara(müýnli), agzy açyk (aňkaw), guş kelle (samsyk) ýaly bir söze öwrülip barýanlary-da, kömek et , gulak sal ýaly düzümdäki sözleriň belli derejede özbaşdaklyklaryny saklap gelýänleri-de, “kör düýesi

köprüden geçen (öýlenen), “öz eli, öz ýakasy” (erkin) ýaly asylky

manylaryny doly ýitirenleri-de, “Ýüzünden gar ýagýar” (gaharly),

“Gözüm suw içenok” (halamok) ýaly sözlem görnüşlileri-de bar.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________

Sapak ýazgy 30.04.2025ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A synp

Sapagyň temasy:	Ýalňyşlar üstünde işlemek.
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň Grammatik normalar barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Dynç günleriniň biridi. Berdi dostlary bilen oýnap, gün günorta boluberende hoşlaşyp, öýlerine tarap gelýärdi. Ýoluň gyrajygyn-da uçjak-uçjak bolup, ganatlaryny pasyrdadyp, ýykyljak bolup duran serçejik naýynjar owazy bilen „jürk-jürk“ edip ýatyrdy. Berdi serçejigi agajyň düýbüne geçirdi-de, öýlerine tarap ylgady.

Biraz wagtdan Berdi hem-de onuň goňşy deň-duşlary merduwany göterip, agajyň ýanyna geldiler. Olar kiçijik serçejigi höwürtgä çykardylar. Ýere gaçmaz ýaly, höwürtgäniň pes erňeklerini çöp bilen örüşdirip, birneme beýgeltdiler hem-de öýlerine tarap gaýtdylar.

Deň-duş dostlar öýlerine gelýärkäler, Berdiniň enesi Maral daýza olaryň öňlerinden çykdy. Ol günortana çenli garaşyp, howatyrlanyp, agtygyny gözlemäge barýan eken. Oglanlar Maral daýza bolan zatlary gürrüň berdiler. Maral daýza olaryň başlaryny birin-birin sypap:

– Tüweleme, balalarym! Örän sogap iş edipsiňiz. Eger siz ol serçäni höwürtgesine galdyrmadyk bolsaňyz, heläk bolmagy mümkin eken. Siz bu işiňiz bilen ýaşajyk halasgärlere öwrüldiňiz, berekella! – diýdi.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi; - Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy; - Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi; - Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________

Sapak ýazgy 27.04.2024ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 11-nji D synp (Ç synp 1.05.2024)

Sapagyň temasy:	Ýalňyşlar üstünde işlemek.
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň Grammatik normalar barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Frazeologizmler gurluşlary we many aýratynlyklary taýdan dürli-dürli. Olaryň arasynda ýeke elli (kömeksiz), ýüzi gara(müýnli), agzy açyk (aňkaw), guş kelle (samsyk) ýaly bir söze öwrülip barýanlary-da, kömek et , gulak sal ýaly düzümdäki sözleriň belli derejede özbaşdaklyklaryny saklap gelýänleri-de, “kör düýesi

köprüden geçen (öýlenen), “öz eli, öz ýakasy” (erkin) ýaly asylky

manylaryny doly ýitirenleri-de, “Ýüzünden gar ýagýar” (gaharly),

“Gözüm suw içenok” (halamok) ýaly sözlem görnüşlileri-de bar.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________

Sapak ýazgy Dersi: Türkmen dili 7.05.2025ý Synpy: 12-nji A synp

Sapagyň temasy:	Geçilenleri gaýtalamak, berkitmek boýunça ýumuşlar
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň Grammatik normalar barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Frazeologizmler gurluşlary we many aýratynlyklary taýdan dürli-dürli. Olaryň arasynda ýeke elli (kömeksiz), ýüzi gara(müýnli), agzy açyk (aňkaw), guş kelle (samsyk) ýaly bir söze öwrülip barýanlary-da, kömek et , gulak sal ýaly düzümdäki sözleriň belli derejede özbaşdaklyklaryny saklap gelýänleri-de, “kör düýesi

köprüden geçen (öýlenen), “öz eli, öz ýakasy” (erkin) ýaly asylky

manylaryny doly ýitirenleri-de, “Ýüzünden gar ýagýar” (gaharly),

“Gözüm suw içenok” (halamok) ýaly sözlem görnüşlileri-de bar.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________

Sapak ýazgy 14.05.2025ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A synp

Sapagyň temasy:	Jemleýji sapak
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň Grammatik normalar barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Frazeologizmler gurluşlary we many aýratynlyklary taýdan dürli-dürli. Olaryň arasynda ýeke elli (kömeksiz), ýüzi gara(müýnli), agzy açyk (aňkaw), guş kelle (samsyk) ýaly bir söze öwrülip barýanlary-da, kömek et , gulak sal ýaly düzümdäki sözleriň belli derejede özbaşdaklyklaryny saklap gelýänleri-de, “kör düýesi

köprüden geçen (öýlenen), “öz eli, öz ýakasy” (erkin) ýaly asylky

manylaryny doly ýitirenleri-de, “Ýüzünden gar ýagýar” (gaharly),

“Gözüm suw içenok” (halamok) ýaly sözlem görnüşlileri-de bar.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________

Sapak ýazgy 21.05.2025ý Dersi: Türkmen dili Synpy: 12-nji A synp

Sapagyň temasy:	Okuw dowamynda geçilenleri gaýtalamak
Sapagyň maksatlary:
1)Bilim berijilik maksady:	Okuwçylara leksik normalar barada maglumat bermek, öwretmek.
2) Terbiýeçilik maksady:	Watansöýüjiligi, zähmetsöýerligi, agzybirligi, ahlaklylygy, ynsaplylygy, milli we dünýä gymmatlyklaryna buýsanç, gözellige,ene dilimize söýgi duýgularyny terbiýelemek.
Sapagyň görnüşi:	Täze maglumatlary öwretmek sapagy.
Sapakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar, sanly serişdeler, paýlama maglumatlar:	Suratlar, soragnamalar, okuw görkezme esbaplar, okamaga hödürlenýän kitaplaryň sanawy we web saýtlaryň salgylary

Sapagyñ gidişi:

1. Sapagyň guramaçylyk döwri:

1. Salamlaşmak. Gatnaşygy hasaba almak.

2. Okuwçylaryň sapaga taýýarlygyny barlamak.

3. Okuwçylaryň ünsüni sapaga gönükdirmek.

4. Syýasy wakalar bilen tanyşdyrmak.

2. Öý işiniň ýerine ýetirilişini barlamak, soramak:

Düýp sözlerde we goşulmalarda çekimsiz sesleriň ýazuw dügünleri, olary berjaý etmegiň medeniýeti. Türkmen diliniň orfografik sözlügi diýen tema degişli kadany soramak.Öýe berlen 46-njy gönükmäni soramak.

3.Geçilen temany jemlemek:Okuwçylaryň türkmen dili dersine degişli bilýän maglumatlaryny jemlemek we täze temany öwretmäge girişmek.

4.Täze temany düşündirmek:

Temany düşündirmegiň meýilnamasy:

1. Okuwçylara Türkmen diliniň Grammatik normalar barada maglumat bermek, öwretmek;

2.Tekstler ak setire (abzaslara) bölmek ,onuň esasy aýratynlyklary,bilen tanyş etmek;

3. Aýdylyş intonasiýasy boýunça sözlem görnüşlerini kesgitlemek.

Frazeologizmler gurluşlary we many aýratynlyklary taýdan dürli-dürli. Olaryň arasynda ýeke elli (kömeksiz), ýüzi gara(müýnli), agzy açyk (aňkaw), guş kelle (samsyk) ýaly bir söze öwrülip barýanlary-da, kömek et , gulak sal ýaly düzümdäki sözleriň belli derejede özbaşdaklyklaryny saklap gelýänleri-de, “kör düýesi

köprüden geçen (öýlenen), “öz eli, öz ýakasy” (erkin) ýaly asylky

manylaryny doly ýitirenleri-de, “Ýüzünden gar ýagýar” (gaharly),

“Gözüm suw içenok” (halamok) ýaly sözlem görnüşlileri-de bar.

Temany öwrenmek bilen okuwçylar bilmeli:

- Has atlaryň ýazuw düzgünini;

- Tekstde goýberlen stilistik ýalňyşlary tapmagy we olary düzetmegi;

- Orfografiýanyň, punktuasiýanyň düzgünlerini;

Temany öwrenmek bilen okuwçylar başarmaly:

- Dürs we owadan ýazmagy;

- Öz pikirlerini ýazuw arkaly beýan etmegi;

- Sözleri dogry boguna bölmegi;

5.Täze temany berkitmek:

Sorag-jogap alyşmak:

1.Edebi dil türkmen umumyhalk diliniň normalaşan iň kämil görnüşidir diýlişine nähili düşünýärsiňiz?

2. Leksik norma näme?
6.Öý işini tabşyrmak: 58-nji gönükme. Goşgyny labyzly okaň. Çeper edebiýat stilinde sözleriň ulanylyş aýratynlyklaryny aýdyp beriň.
7. Sapagy jemlemek we okuwçylaryň bilimlerini bahalandyrmak: Soraglara takyk, dogry jogap beren, sapakda işjeňlik görkezip, gönükmeleri çözmeklige işjeň gatnaşan okuwçylar atlandyrylyp, olar bahalandyrylýar (bahalar synp žurnalyna, gündeliklere goýulýar).

• Sapakda nämeler öwrendiňiz? Sapak gyzykly geçdimi?

Ýazan mugallym: _______________________________________________

Bellik: _________________________________________________________

Barlan: Müdiriň okuw işleri baradaky orunbasary _______________