Блум таксономиясы

«Ұстаз үздіксіз ізденгенде ғана шәкірт жанына нұр құя алады»

А. Байтұрсұнов.

Тұлғалық

Метапәндік

Пәндік

Оқушы ақпаратты біледі,

оны түрлендіре алады,

сабақта қолдана алады.

Білім сапасын қамтамасыз ету . (Дәстүрлі оқыту)

Теория

практика

Білім

мазмұнын

мөлшерлеу.

Оқу процесін

ұйымдас-

тыру.

Білім нәтижелері.

Оқушының

оқу пәндері

бойынша

білім,білік,

дағдылары.

Оқушыны

қалай

оқыту?

Оқушыны не

нәрсеге

оқыту ?

Дәстүрлі оқыту 75 % - технократтық , 3 % эстетикалық,

0 % рухани тәрбие береді. Ж.Қараев.

Білім сапасын қамтамасыз ету . (Жаңа көзқарас)

( теория)

Нәтижелерді

құзыреттер

түрінде

анықтау.

(практика)

Оқу процесін

Ұйымдас-

тыру.

Білім нәтижелері.

Оқушыны оқуға

қалай үйрету

керек?

Оқушылар

алған

құзыреттер

Оқушы не

үшін оқуы

тиіс?

“ Сущность души есть творчество”

Б.П.Вышеславцев.

Білім сапасына көзқарас.

Педагогика

лық

үрдістің

сапасы.

Басқарудың

педагогикалық

әрекеттің,

ұстаздың,

оқушының

сапасы.

Мақсат

пен

нәтиже

сапасы.

Сен маған шәкіртіңді көрсет,мен сені танимын.

А.Дистерверг.

Гуманистік парадигма.

Дұрыс және дұрыс емес жауап жоқ . Баланы тексерме,

сонымен бірге Ізде. Жазылған ереже бойынша өзіңе немесе басшыдан

гөрі балаға көбірек сен. Бала егер тәртіп бұзса күмәнмен қарама. Өйткені

оның бұлай істеуіне себептер болды. Баланың қателесу құқығы тәуекелшілдікпен тығыз байланысты .

Ол тәуекелшіл болғанда ғана- еркін.Баланың тәуекелшіл тәуелсіздігін,

әр қадамын аңдығанша тани біл.

Білмейтіндігіңді мойындай біл . Білім алуға зорлама,білімді ашу және қолдана білуге үйрет. Баланы бір-бірімен салыстырма,олардың

әрқайсысы әртүрлі жақсы. Баланың бүгінгісі мен ертеңгісін

салыстыр. Жоспарды қатаң орындауға тырыспа,ол сенікі ғана.

Білім алу-сенің қалай түсінгеніңе байланысты . Сен оқушыға қарауыл, тереуші,сот емессің.Саған ол дұрыс немесе дұрыс жасамаса да жазалауға құқық берілмеген.

Бала қателеспейді,ол өз жолын іздеуші.

Сұрақ құрастырыңыздар

Сұрақтардың түрлері

• Ашық жабық
• Жабық сұрақтар
• Қарапайым сұрақтар
• Күрделі сұрақтар.

Жабық сұрақтар

• Әдетте, жабық сұрақ қойылған кезде сұраққа нақты қысқа ғана жауап қайтарылып, нәтижесінде әңгіме жалғаспай қалады

Ашық сұрақтар

• Ал ашық сұрақтар түсіндіруді, өз көзқарасын білдіруді талап етеді. Бұл сұрақтар сіздің ерекше қызығушылығыңызды білдіретіндіктен, әңгімелесушіңізбен жақсы қарым-қатынас орнатуға көмектеседі. Ашық сұрақ қоятын адамдарды шынайы, ақпейіл жандар дейді.
• Ең жақсы ашық сұрақтар төмендегі 4 мысалдың көмегімен жүзеге асады:
• Қалай...?
• Маған ... туралы айтып беріңізші
• Сіз ... туралы не ойлайсыз?
• Не себепті ...?

Таксономия түсінігі

Таксономия (грекше. táxis — орналасу, құрылыс, тәртіп және nómos — заң).

Таксономия – олардың иерархиясын (белгілі бір құрылымдағы бірізділігін, реттілігін) құрастыру мақсатында берілген нысандарды нақты бір өлшемдер мен қағидалар бойынша жіктеу.

Таксономия барлық оқу мақсаттары мен нәтижелері бірдей маңызға, құндылыққа ие бола алмайтындығына негізделген.

Блум таксономиясы

Бенджамин Блум – америкалық оқыту әдістемесінің психологі, Блум таксономиясының авторы. Пенсильванияда Ленсфорд қаласында туылған, 1935 жылы Пенсильван университетін бакалавр және магистр деңгейлерімен бітірген, 1942 жылы Чикаго университетінде докторлық деңгейін қорғады. «Блум таксономиясы» атты кітабында өз теориясын дамытқан: адами мінездеменің өзгеруі мен бірқалыптылығы және білім беру мақсаттарын жүйелеу.

Бенджамин Блум

(1913-1999)

Блум таксономиясы

Білім игеруге бағытталған 6 қадам

Бағалау

Жинақтау

Талдау

Қолдану

Түсіну

Білу, тану

1-кесте .

Мақсаттардың салыстырмалы кестесі

Б. Блум

В.П. Симонов

Білу

Түсіну

В.П. Беспалько

Тану

В.Н. Максимова

Есте сақтау

Қолдану

Оқушылық (узнавание)

Талдау

Алгоритмдік (типтік есеп шешу)

Тану

М.Н. Скаткин

Түсіну

Есте сақтау

Қарапайым икем-дағды

О.Е. Лебедев

Жинақтау

Ұғымды жаңғырту

Эвристика-лық (әрекет таңдау)

Шығарма-шылық

(әрекет іздеу)

Ауыстыру

Бағалау

Түсіну

Ұғымды тану

Ақпарат-тылық

В.И. Тесленко

Қолдану

Функцио-налдық сауаттылық

Ұғымды қолдану

Ақпарат-тық

Сауаттылық

Қайта жаңғырту

Ұғымдар жүйесін жаңғырту

Құзырлы-лық

Базалық

Ұғымдар жүйесін қолдану

Жоғары

Шығарма-шылық

Блум таксономиясының мақсаттық жүйесіне

негізделген сабақ жоспары .

М-1. Білімділік .

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Белгілі бір әдісті пайдалана отырып, жаңа

материалдың негізгі

ұғымдарын бұрынғы білімді еске түсіре отырып береді.

Тыңдайды,жазады,

еске түсіреді,есте сақтайды,ойлайды.

Ғылымда білімді

қабылдау мен қолдану-

ды 5 деңгейге бөледі .

Ақпараттық

деңгей.

Блум таксономиясының мақсаттық жүйесіне

негізделген сабақ жоспары .

М-2. Түсіну .

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

.Жаңа материалдағы білімді түсінгенін анықтау үшін,диологтық байланыс жасау. Оқушылардың ойларын өзгеше түрде сұрау. Болжам жасату т.б.

Ойларын айтады,

түсіндіреді,ерекшелігін көрсетеді,сұрақтар береді. Жазады.

Ғылымда білімді

қабылдау мен қолдану-

ды 5 деңгейге бөледі .

Тезаурустық

деңгей

( ғылыми тіл)

Блум таксономиясының мақсаттық жүйесіне

негізделген сабақ жоспары .

М-3. Қолдану.

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Оқушылардың алған білімін

Өмірде қолдануға үйрету үшін, тапсырырмалар береді. Дидактикалық құралдармен

қамтамасыз етеді.

Мысалы: Қатемді тап, тақырыпқа сай сөйлем құра, Проблемалық

ситуация т.б

Бұрынғы білім негізін пайдалана отырып,проблеманы шешу.

Кітаппен жұмыс.

Ғылымда білімді

қабылдау мен қолдану-

ды 5 деңгейге бөледі .

Методикалық

деңгей

Блум таксономиясының мақсаттық жүйесіне

негізделген сабақ жоспары .

М-4. Талдау (Анализ) .

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Оқушыларды топтарға бөле отырып, тақырыптағы негізгі түйінді табуға бағыт беру. Ерекшеліктерді,

негізгі қасиеттерді анықтату .

Топтық талқыға салады,ойланады.

Өзгелерді тыңдай отырып ,өз білімін толықтырады. Ізденеді.

Ғылымда білімді

қабылдау мен қолдану-

ды 5 деңгейге бөледі .

Технологиялық

деңгей

Блум таксономиясының мақсаттық жүйесіне

негізделген сабақ жоспары .

М-5. Жинақтау (синтез)

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

.Жеке бөлшектерден немесе шашылған дүниелерден жаңа жасауға көмектесу. Жалқыдан жалпыға бағыттау.

Ойлап табады,байланыстырады,

шығарады. Ойын түйіндейді.

Проблеманы шешудің өзіндік үлгісін жасайды.

Ғылымда білімді

қабылдау мен қолдану-

ды 5 деңгейге бөледі .

Зерттеушілік

деңгей

Блум таксономиясының мақсаттық жүйесіне

негізделген сабақ жоспары .

М-6 . Бағалау.

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Материалдың өзі үшін керектігін,құндылығын,керекті-

сін анықтау,пайымдауға бағыт беру.

Идеялар алмасу, пікір айту.

Өзіне керектісін таңдау.

Бағалайды,талқылайды. Өз пікірін айтады.

Мен ойлаймын, яғни мен өмір сүріп жатырмын.

Блум таксономиясының мақсаттық жүйесіне негізделген сабақ жоспарының маңызы

Мұғалімнің шығармашылығын жүзеге асыра

алуының тірек қабілеттерін төмендегі

жүйелерін дамытады .

• Шығармашылық әрекет,

• Проблеманы көре білу,
• Болжай білу,
• Жаңашылдықты ендіру,
• Өз жұмысының бағдарламасын жасау,
• Рефлексиялай алу,
• Шығармашылық ойды іске асыру үшін

идеяларды тудыра алу.

Блум кубигі-педагогикалық тәсіл ретінде.

Кубиктің әр қырларына сұрақтар жазылады:

Неге Ұсын

Түсіндір Ойлап шығар

Атау Бөлісу

    Мұғалім (немесе оқушы) кубикті лақтырады, түскен қырына сәйкес оқу материалына сұрақ құрастырады. Берілген сұрақтар Блум таксономиясының деңгейлеріне келеді. Бұл тәсілді екі әдіспен қолдануға болады.

Біріншіде, мұғалім сұрақ құрастырады, оқушылар жауап іздейді.

Екіншіде, оқушылар өздері сұрақ құрастырады және бір-біріне сұрақтарды қояды.

Блум т ү ймеда ғ ы немесе с ұ ра қ тар т ү ймеда ғ ы

Концептуальная карта

Концептуальная карта иерархий

карта связей («паук»),

карта схемы потоков.

кластер

Ментальные карты

Денотатный граф  

Говорящий постер

Блум таксономиясы бойынша сабақ жоспарын құрастыру (кестеде ұсынылған етістіктерді міндетті қолдану).

Күтілетін нәтижиелер

Блум деңгейі

Тапсырмалар

Білім

Түсіну

Қолдану

Талдау

Синдез

Бағалау