Фотосинтез процесси

Фотосинтез

процесси

Андабекова Бүүкүл

Аксы району.К.Сапаралиев атындагы жалпы орто билим берүүчү мектептин биология мугалими

• Фотосинтез процессинин натыйжасында органикалык дүйнө бар

• Бул күн энергиясы органикалык заттардын энергиясына айланган жалгыз процесс болуп эсептелет
• Бул күн энергиясы органикалык заттардын энергиясына айланган жалгыз процесс болуп эсептелет

• Бул процесс тирүү дүйнөнү органикалык заттар менен камсыз кылат

• Атмосфераны кычкылтек менен камсыз кылган жалгыз процесс

• Бул процесс тирүү дүйнөнү зыяндуу ультра сыя нурларынан коргойт

Фотосинтез

Фотосинтез – (от грек. foto – «жарык» жана synthesis – «түзүлүү»

Фотосинтез-жарык энергисынын таасир и астында суу жанан минералдык заттардан (СО 2 и Н 2 О) органикалык заттарын пайда болушу.Энергиясы аз заттардан көмүр кычкыл газ жана суудан энергияга бай зат углевод синтезделет.

С 6 Н 12 О 6 +6 О 2

6 СО 2 + 6 Н 2 О

глюкоза

Фотосинтез

• өсүмдүктөрдүн хлорофиллдүү клеткаларында өзгөчө процесс фотосинтез процесси жүрөт.

Көмүр кычкыл

газы

кант

белоктор

майлар

углеводдор

Органикалык

заттар

суу

Жалбырак мозаикасы

• Жалбырак пластинка сымал формага ээ
• Бул аларга жалбырак мозаикасын түзүп

бири-бирине көлөкө түшурбөстөн тегиздикте багыттоого мүмкүндүк берет

Жалбырактын түзүлүшү

эпидермис

эпидермис

Мамыча

ткань

Борпоң

ткань

Хлоропласты

Хлоропласттын түзүлүшү

рибосомалар

Сырткы мембрана

строма

ДНК

тиллакоиддер

граналар

Хлоропласт – кош мембраналуу органоид.Өзүнүн ДНКсы бар.Хлоропласттагы хлорофиллдин ролу чоң,анткени,Күндүн энергиясын химиялык байланыштардын энериясына өзгөртөт

Фотосинтез

• К.А. Тимирязев (1871) фотосинтез процессине хлорофиллдин түздөн-түз катышуусу бар деген идеяны айткан

• Фотосинтез процесси жети спектрдин ичинен кызыл жана көк нурларында болоорун эксперименталдык түрдө аныктаган.

Тимирязев Климент Аркадьевич

Фотосинтез

Хлорофилл спектрдинкызыл (680 нм) көк (450 нм) бөлүктөрүн сиңирет.Алар жашыл түстү чагылдырып бергендиктен ,өсүмдүктөр жашыл түстө көрүнөт.

фотосинтездин фазалары:

1. Жарык фазасы –жарыкка көз каранды таң аткандан кеч киргенге чейин жүрөт.Фотосинтез жүргүзүүчү организмдердин клеткаларында жарык энергиясын сиңирүүчү атайын структуралык түзүлүштөгу органоид-хлоропласт жана химиялык заттардын комплекси бар.Ал жарыкты сиңирүүгө жөндөмдүү.Граналарда тиллакоиддерде жүрөт.

2. Караңгы фазасы –Хлоропласттын стромада жүрөт.

Жарык фаза:

жарык

жарык

Мембрананын

тиллакоиди

Жардамчы

пигменттер

• фотосистема-фотосинтезге катышкан өсүмдүк пигменттери фото система деп аталган функциональдуу бирдиктер түрүндө тиллакоиддик мембраналарда «пакеттелген» абалда болот

Фотосистемалар:

тилакоиддин ички түзүлүшүндө жүрүп

жаткан процесс

фотосистема I

фотосистема II

цитохром

тилакоиддин сыртында

Фотосистемалар:

• Жарык кармоочу хлорофиллдин эки формасы бар : П 700 жана П 680 (П – пигмент, 700 и 680 – максималдуу жарыкты жутушат ). Калгант пигменттер жардамчы
• кызматты аткарышат

Жарык фаза төмөнкүлөрдү өзүнө камтыйт :

1.Хлорофилл дүүлүгөт

2.Электрондор бөлүнүп чыгат

3.Суунун фотолизи жүрөт

4.Кычкылтек бөлүнүп чыгат

5.АТФ синтезделет

6.НАДФН 2 пайда болот

Жарык фаза:

1. Фотосистема 1 де хлорофилл молекуласы жарык квантын өзүнө сиңирип, дүүлүккөн абалга өтөт.Бул учурда хлорофилл молекуласынан электрон чыгып кетет.

2. Энергияга бай электрондор атайын алып жүрүүчүлөр чынжырына кирип,тиллакоиддик мембрананын сырткы бетине өтүп,ал жерде топтолуп,мембрана терс зарядга айланант.

жарык фаза:

Тиллакоиддин ичи

тилакоиддин сырты

АТФ

Н 2 О

= Н + + ОН -

Н +

Н +

Н +

Н 2 О

= Н + + ОН -

Н +

Н +

Н +

АТФ

Н + + е Н 0

НАДФ + 2Н = НАДФ ·Н 2

Суутектин протондору тиллакоиддин мембранасынын бетине чыгып,электрондор жана НАДФ 2ни пайда кылат.Никотинамиддинуклеофосфат

Н + + е Н 0

2Н + НАДФ = НАДФ ·Н 2

4ОН 2Н 2 О +О 2

ОН - е ОН

Н 2 О

НАДФ

Караңгы фаза:

Караңгы фаза:

1. Стромага CO 2 кирүүсү

2 .Жарык фазасында пайда болгон АТФ

жана НАДФН 2 нин колдонулушу

3. Глюкозанын пайда болушу

Цикл Кальвина:

Темновая фаза:

Тышкы чөйрөнүн фотосинтезге тийгизген таасири

1.Жарыктын таасири

2.Көмүр кычкыл газынын

тийгизген таасири

3.Температуранын таасири

4.Суу алмашуунун таасири

Көңүл бурганыныздар үчүн

чоң рахмат!