Кесиптик сөздөр

Кыргыз тили

Топко бөлүнүшөт

• 1) малчылар
• 2) дыйканчылар
• 3) мугалимдер
• 4) узчулар

Кесип деген эмне?

Кесиптик сөздөр

Сабактын максаты:

А) билим берүүчүлүк жагы:

Кесиптик сөздөр тууралуу кеңири маалымат аласыңар, темага байланыштуу көнүгүү, машыгуу жумуштарын аткарасыңар.

Б) өркүндөтүүчүлүк жагы:

Cөз байлыгын өстүрүүгө, тапкычтыкка үйрөнөсүнөр.

Ар бир кесипти баалай билүүгө үйрөнөсүңөр.

В) тарбия берүүчүлүк жагы:

Эне тилди сүйүүгө, бири-бирине жардамдашууга, сыйлоого жана оюн уга билүүгө тарбияланасыңар.

• Тилдин сөздүк курамынын ичиндеги ар кандай кесипчиликке байланыштуу жана күндөлүк турмушта анчалык кеңири колдонулбай турган сөздордү кесиптик лексика дейбиз .

. Кыргыздар байыркы мезгилдерден бери эле мал чарбачылыгы,

дыйканчылык, кол өнөрчүлүк, аңчылык, кийинчирээк бакчылык,

бакчачылык, пахтачылык, жибекчилик, тамекичилик сыяктуу ар

түрдүү кесиптер менен күн өткөрүп келишкен. Ошон үчүн кыргыз

тили ар кандай кесипке байланышкан сөздөргө бай.

Мисалы: жалпы

мал чарбачылыгына байланыштуу – кой,

козу, токту, боорук,

ирик, кочкор, козу кочкор, эчки, улак, чебич, серке, теке, уй, музоо,

торпок, кунаажын, өгүз, бука, жылкы, бээ, ат, кулун,кунан, байтал, бышты, асый, айгыр, аңги, төө тайлак, нар,

чабан, жайыт, жайлоо, кыштоо, төл башы,

кашар, сакманчы, ж.б.

Төмөндөгү сөздөрдү кесиптик лексиканын тематикалары

боюнча бөлүштүргүлө.

картошка зоотехник, фермер, глобус,чабан, комедия,

сугатчы, төлдөө, шырдак, орок,тандыр,сакман, класс жетекчи, сүрөт торт,табак, терүү, сабак,

директор, самсы,экзамен, калем, жүн кыркым,

трактор, проблема, помидор, рецепт, аспирин, шприц, бинт, йод, алча,

спирт, градусник, сабиз, температура, плюс,кайырмак,табак, таман, кетмен,жаа, туш кийиз,боорсок,

минус, кошуу, аң-сезим, материя, диалектика,

90-көнүгүү

Кайсы ырдан үзүндү?

• Кар алдында калбасын,
• ....... ......... ....... ......

Кайсы ырдан үзүндү?

Аркада жылдыз алтымыш,

.......... ......... .................

Мен эстеп калдым .

рефлексия

Мен билдим .

Мен аткара алдым .

11.03.2011

Үй тапшырма: 1) «5» -Келечекте ким болгуң келет? Ошол кесипке байланыштуу сөздөрдү катыштырып дилбаян жазуу. 91-көнүгүү 2) «4» - Келечекте ким болгуң келет? Текст түзүү 92-көнүгүү

1 Каймакка матырып токоч жедик.

2 Сууга бышкан конокту балдар тамшанып жешти.

3 Дыйкандар мыяз айдап соода-сатык кылышат.

  1 Ысык көңкөнү дасторконго алып келишти.

2 Ар бирибиз бир чөңкөдөн кымыз ичтик.

  1 Мугалимдер байыс албастан тынбай иштешүүдө

2 Окуучулар эжесине чуркап келе жатыры.

  1 Кыз келиндер кооз допу тигишти.

2 Колунан көөрү төгүлгөн кыз-келиндер секин тарап кетишти.

Көңүл бурганыңарга

чоң рахмат!