Тема: Лексика
Мурад:
1)Лексика тикрарбарни
2)
Дугьбала диктант
Тlума,кlуркlур,къаз,чlичlала,гlяргlя,кьял,гъяй,хьамхьа,цlа,пlиргъи,гьая,хlула,хъяр.
У:Дурхlни,ишди лерилра се сари?
Д:Дугьби сари
У:Селис гlягlнити нушаб дугьби?
Д:lГъайдикlес багьандан,пикруми иргъахъес багьандан
Д:Хlебиалли дурхlни мез цаладикибти сари дугьбазирад
Дурхlни бурая гьари чиди гlилмула раздельлизир руркъути дугьби ?
Д :Лексикализир
У:Хlебиалли нуша ишбархlи иш дарсличир лексикаличила гъайдикlехlе
Дурхlни,бурая гьари се саби лексика?
Д:Мезлизирти лерилра дугьбала давла
У:Се иргъахъу дугьбани?
Д:Дугьбани иргъахъу секlулти(жуз,ута.доска)
У:Гlур се иргъахъу?
Д:Баркьудлуми(вашес ,укес,усес)
Лишанти(шиниша,жагаси),кьадурти(ца,шел,авал)
У:Се кадурхара лексикала раздельлизи?
Д:Санигlятла дугьби,аслу-минала дугьби.фразеологизмаби.архаизмаби.неологизмабиюантонимти,синонимти,омонимти ва цар.
У:Хlердизирая ишди суратуначи ва бурая сегъунти санигlятуни чедаахъили ишди суратуназир?
Д:Ишар чедаахъили сари учительла.тухтурла,кьисла устала саниlятуни
У:Учительла санигlятличи сегъунти дугьби хасти?
Д:Тетадь,мел,журнал,доска.школа
У:КЬисла устала санигlятличи сегъунти дугьби хасти
Д:КЬякь,рас,келпатан,барда,кьякь.
У:Тухтурла?
Д:Шприц.бинт,укол,больница.лекарство.капельница.
У:Ца-ца предложение пикридарая
Д:Учительли дарс буриб.
Тухтурли укол бариб.
Кьисла устали ута бариб.
У:Бурая гьанна чис ирул:
1)Гумайла къаркъуби ванадиран-(азгъин)
2)Гидгарличир гъез лугlян-(кьиркьир)
3)Гурдала диран_(гlямултар)
4)Шин думкьахъан-(мезлукь)
5)Бекl бузуси-(духуси)
6)Дяхl шаласи(разиси)
У:ГЬанбикахъая гьари се или бикlара ишдигъунти цалабикунас?
Д:Фразеологизмаби
У:Се сари фразеологизмаби?
Д:Дугьбала делхъхlеделхъути цалабикуни
У:Урус мезла фразеологизмаби даладаяв ?
Д:Сломя голову.спустя рукава.как с гуся вода,козла отпушение,белая ворона,нос повесить и тд
У:Дарган мезла фразеологизмаби даладая?
Д:Миъличиб дягалав-
Усилаб вацалаван-
Ца дуцlла гьуни-
Верхlел дубурла гlела-
У:Нушани гьанна синонимтала кроссворд ирзехlе.Ишди дугьбас дацlти кьунбази синонимти делкlеная.
Гамуш-бали
Ахмах-абдал
Бусрав-тилади
Чарх-кьаркьала
Гъавгъа-къалмакъар
У:Се сари синонимти?
Д:Тlамралашал декlарти,амма мягlна цагъунти дугьби.
У:Бурая гьари ,сегъуна дусла манзил саби гьанна?
Д:Яни
У:Лебтасалра дигахъидав яни?
Д:Дигахъехlе
У:Яни дигахъидав гъари,дуцlруму?
Д:Яни
У:Сен?
Д:Дуцlрум каникулти дирар.
У:Иш янила бархlи антонимтала кумекличибли дуцlрумла бархlиличи шурбалтехlе
Сабаиб яни.Дураб бугlярли саби.дяхlили ургьули саби.
Д:Садаиб дуцlум .Дураб ванали саби.Берхlи ухули саби.
Хlулбукlрила манзил
Рашид дарсличи кьанкайуб.Кьутlдяхъили ил ацlиб.Урузиубдешли уршили селра эс хlейули дадкайзур.
-Рашид,гьари хlела Салам?
-Гlелавад лявкьули хев.
У:Секьяйда аргъили уршили учительла гъай?
Д:Рашидлис гьанбикили саби сунела гьалмагъ Саламличила викlули сай или учитель.
Салам-салам
У:Cе сари илди?
Д:Омонимти
У:Се сари омонимти?
Д:Цаван ирути ва лукlути,амма мягlна декlарти.
У:Ишгъуна хlянчи бирехlе.Кlунтрала мерличи далдиркути суратуни кадатирая.
1)Чегиб зугьаси шиша-бячун улкьайла шиша
2)Касили цlуба кагъар-белкlун Каримли кагъар.
3)Дуцlарагибхlели нергъ-гьаббакlиб Гъанила нергъ.
4)Кьяцалангбизур газа-бячун кьяшмауб газа.
Сегъунти дугьби счари илди.
Д:Омонимти.
У:Хlебиалли нушани тикрардарира омонимти,синонимти,антонимтиГьанна абхьая атласуни бяхl19
Се чедаахъили ишар?
Д:Шинна арцанти.
У:Ишар гили сари арцантала уми урус,дарган ва анг.мезличил.Делчlена арцантала уми ахъли ва бурая чиди дугьби аслу-минала сарил ,чиди гlерасибтил.
Аслу-минала -бятl
Гlерасибти: урусла мезлизирад- чайка
Туркла мезлизирад- къаз
- Фламинго
- Пеликан
Гьанна абхьая словарьти бяхl 56 бятl –ибси дарган мезла аслу-минала дев баргая ва девла лексический мягlна белкlена.
БЯТl-Бутlри ,бятlани.Бягlуси къудкъудила ,къантlи кьяшмар ,имцlали шиннизиб хlербируси арцан .
Дугlла бятl.
Шарадаби
П---КЪ---
П-х lярпличил тахличив
КЪ-личил тlениличиб КЪАЧА-ПАЧА
Хl---КЬ---
Хl-хlярпличил дяхlличил
Г-личил мазачиб ХlУЛИ-ГУЛИ
Г—Б—
Г-личил вацlализиб ,вавнадяхъиб унхъразиб
Б-личил ил мурталра бусурма кlунтlубазиб ГАЛГА-БАЛГА
РЕБУСУНИ
3,4 КЬЙ
КЪАБАКЪ УЛКЬАЙ
КЪАКЪ УЛА
ШАГЬАР” ДУРЗАМ ДАМ
ШАГЬ 4-5 Д=К
ДУРАЗ КАМ
СИНКВЕЙН
1)ЛЕКСИКА
2) ГlЯГlНИСИ,ДАВЛАЧЕББИКlУСИ
3) ГЪАЙИКlЕС,ИРГЪАХЪЕС,БУРЕС
4) ЛЕРИЛРА ДУГЬБАЛА ХАЗНА
5) ДУГьби РЕФЛЕКСИЯ-СВЕТОФОР КЬИМАТУНИ КАДАТНИ ХЪУЛИ ХlЯНЧИ : Сочинение белкlес “ Яни бакlиб”