Позитивдүү тарбия

Башталгыч мектептин окуу сабактарындагы позитивдүү тарбия

Тренингдин максаты:

• Окуучулардын окуу көндүмдөрүн жакшыртуу үчүн позитивдүү түзүү ыкмаларын жана техникаларын, ошондой эле шыктандыруучу чөйрөнү түзүү боюнча мугалимдердин дараметин жогорулатуу.

Күтүлүүчү натыйжалар:

Тренингдин катышуучулары:

• Жазалоонун денелик (физикалык) жана эмоционалдык түрлөрүн айырмалашат.
• Класста позитивдүү тарбиянын принциптерин жана мамилелерин билишет.
• Позитивдүү мамилени колдонуу менен тарбиядагы көйгөйлөрдү талдашат жана чечишет.
• Позитивдүү тарбиянын натыйжалуу стратегияларын колдонуу аркылуу окуу сабактарында позитивдүү чөйрөнү түзүшөт.

1-тема: Мектепте уруп -жазалоо

Максаты: Мектепте уруп- жазалоо аныктамасын, анын формаларын жана себептерин жана кесепеттерин түшүнүү

Оюн көнүгүү: «Муну мындай жасагыла», «Мына мындай жасагыла».

Катышуучулар саноо аркылуу төрт топко бөлүнөт.

Тапшырмалар:

1-топ. Мектепте уруп-жазалоо деген эмне?

2-топ. Уруп-жазалоонун кандай себептери бар?

3-топ. Эмне үчүн балдар өздөрүн жаман алып жүрүшөт?

4-топ. Уруп-жазалоо окутууда натыйжалуу ыкма болуп саналабы?

Жыйынтыктоо:

Мектепте уруп-жазалоо-бул мектеп окуучуларын начар жүрүм-туруму үчүн алдын- ала жазалоо. Сөз менен мазактоо да жазалоонун түрү болуп саналат .

Уруп-жазалоонун түрлөрү:

Денелик жазалоо- күнөөлүү болгондун денесин оорутуу максатын көздөгөн жазалоонун түрү.

Эмоционалдык жазалоо- баланы кемсинтет жана психологиялык оорууга алып келет. Сөз менен терс (негативдүү) жазалоо сыяктуу жазалоонун түрү.

Катышуучуларды эки топко бөлүү.

1-топ. Денелик жазалоого мисал келтирет

2-топ. Эмоционалдык жазалоого мисал кетирет

Мисалдарды талкуулашат.

Жазалоонун түрлөрүн салыштыруу

Денелик жазалоо:

Эмоционалдык жазалоо:

• жаакка чабуу
• кол менен чаап өтүү
• муштум менен уруу
• буюм менен уруу (бор, указка…)
• кулагынан, чачынан, кийиминен чоюу
• баланын ыӊгайсыз абалда туруусун талап кылуу
• бурчка тургузуу
• баланы ысыкта же суукта турууга мажбурлоо
• баланы шкафка же кабинетке камап коюу…

• кыйкыруу
• өкүрүү
• ат коюу
• мазактоо (башкалардын алдында)
• тоотпой коюу
• уялтып кысынтуу
• уяткаруу
• класстан чыгарып жиберүү
• мектептен кетирүү
• баасын төмөндөтүү
• кошумча тапшырмаларды аткартуу…

• Балдардын укуктары жөнүндө конвенция балдар дене жана акыл-эс жагынан зомбулуктун, зыян келтирүүнүн жана таш боордук менен мамиле кылуунун, тоотпогондуктун же шалаакы мамиле кылуунун, жаман мамиле жасоонун, эмгегин пайдалануунун, (буга сексуалдык зордук да кирет,) бардык түрлөрүнөн корголушу керектигин талап кылат (19-берене боюнча). Баланын укуну жөнундөгү Конвенция БУУнун Генералдык Ассамблеясынын 44/25 резолюциясында 1989-жылдын 20-ноябрында кабыл алынган.

2-тема: Позитивдүү тарбия

• Максаты: «Позитивдүү тарбия» эмне экендигин анын маңызын жана позитивдүү тарбиянын мектептеги уруп-жазалоодон эмнеси менен айырмачылыгын түшүнүү жана окуучуларды шыктандыруу жолдорун үйрөнүү.

Мектепте уруп жазалоонун атаандаш түрү болуп позитивдүү тарбия эсептелет.

Сиздердин оюңуздар боюнча позитивдүү тарбия деген эмне? .

Жыйынтык:натыйжалуу тарбия позитивдүү жана конструктивдүү болот ,ал тарбия берүүгө жана билим алууга жардам берет.Ал окутууга карата максаттардын коюлушуна жана татаал кырдалдарда конструктивдүү чечимдерди табууну өзүнө камтыйт.Позитивдүү тарбия окуучулардын өзүнө ишенимин, окууну сүйүүсүн ,ага карата кызыгуусун жаратат ,ошону менен окуучулардын ийгиликтүү болуусуна жардам берет.

Позитивдүү тарбия:

• Шыктандырат
• Дем берет
• Колдойт
• Окууну сүйүүгө тарбиялайт
• Өзүн тартиптүү алып жүрүүгө алып келет
• Жөндөмдүүлүгүн жана өзүнө болгон ишенимин жогорулатат.

мен

сен

ПТ

биз

Венндин диаграммасы

Позитивдүү тарбия

Уруп жазалоо

Зомбулуктун денелик түрлөрүн да, эмоционалдык түрлөрүн да эч качан өзүнө камтыбайт.

Бул денелик же эмоционалдык зомбулуктун түрү.

Ал атаандаш жүрүм-турумду сунуштайт.

Ал атаандаш жүрүм-турумду сунуштабайт.

Ал дайыма ойлонулган жана пландаштырылган.

Ал абдан бат болот жана пландаштыруу жана ойлонуу үчүн убакыт талап кылбайт.

Ал жазалоонун зомбулуксуз түрлөрүн өзүнө камтыйт.

Албалдарды аларды жакшы көргөн эле адамдар денесин оорутуп, запкы келтирерине ынанганга (жакшы көрүү менен зомбулуктун ортосундагы байланыш) жана колунда бийлиги бар адамдар аныкыянаттык менен колдонсо болоруна үйрөтөт (жакшы көрүү менен зомбулуктун ортосундагы байланыш).

• ПТнын ыкмаларын колдонуунун мисалдары
• 1-мисал
• “ Бул окуя чет тил сабагында болду. Класстын ичи тыптынч. Окуучулар көңүл бөлуп мугалимди угуп отурушту. Капысынан Васянын партасынын астынан бир нерсе кыймылдады. Окуучулардын баары аны карап калышты. Кандайдыр бир нерсе ортого томолонуп чыкты. Класста баары кыраан-катып күлүп жиберишти. Мугалим кооптонуп калды. Вася болсо кызарып кетти. Анын көзүнөн коркуу сезимин көрүүгө болот эле. Окуучулар эми мугалимди карап калышты. Мугалим сумканын жанына келип, акырын анын боосун чечти. Сумкадан мышыктын кичинекей баласынын мурду көрундү. Вася коркуп, класстагылар болсо тыптынч туруп калышты. Мугалим мышыктын баласын колуна алып, мындай деди: “Кандай азаматсың, Вася! Биз бүгун “мышык”деген сөз менен таанышмакпыз, а мен анын сүрөтүн алып келгенди унутуп калыптырмын. Жакшы болбодубу”. Баары күлүп калышты. Вася оор улутунду. Чыр-чатак ушинтип чечилип калды”.
• 2-мисал
• “ Н” деген окуучу үй-тапшырмасын такай аткарбайт. Күндөлүгунө “2” коюлганда, ал “Койсоңор коё бергиле” деп койчу. Бир жолу ал дагы сабакка даярданбай келди. Мугалим ага “Күндөлүгүндү ач да, өзүңө баа койчу” деди. Окуучу аябай сүйүндү. Окуучулар жандана түшүштү. Канча коюшту сунуштай башташты. Акырында, бир топ талкуудан кийин, окуучу өзүнө “2 ” деген баа койду. Мугалим анын жанына колун койду да, жанына минтип жазып койду: “Чынчылдыгыӊ үчүн –“5”. Ошентип, чыр-чатак да чечилди, мугалим менен окуучунун ортосундагы мамилелер да оңолду. Окуучу эми дайыма үй тапшырмасын аткарып келип калды”.

«Позитивдүүбү же терспи ?».

Тартиптик чаралар

Позитивдүү(√)

1.Сабакты баштаганга чейин окуучулардын көңүлдөрүн буруу.

Терс (√)

2. Сабактын максатын жана күтүлүүчүнатыйжаларды түшүндүрүү.

3. Эч кандай дадилдерсиз окуучуну күнөлөө.

Качандыр бир ушул чараларды колдондуңуз беле?

Ооба/жок

4. Окуучуларды байкап, класста басып жүрүү. Кайтарым байланышты берүү.

5. Балдарга карата денелик күч колдонуу.

6. Балдар сени туурагандай өзүңдү алып жүрүү (моделдештирүү).

7. Окуучунун жүрүм-турумун жалпылоо.

8. Башкалардын көзүнчө бир окуучуну экинчи окуучу менен салыштыруу.

9. Кабинетти окутуу каражаттары мененбайытуу.

10. Менин айткандарым, кылгандарым дайыма туура деп ырастоо.

11. Сабакта так жана ырааттуу эрежелерди белгилөө.

,

Позитивдүү тарбия окууга жана окутууга жардам берет,мында позитивдүү жана натыйжалуу чөйрө түзүлөт ,балдардын баары билим берүү процессине активдүү тартылат .Мындай шарттарда окуучулардын окууга кызыгуусу күчөйт,ийгиликтүү болуу үчүн керек болгон алардын билимдери, көндүмдөрү жана өзүн-өзү тарбиялоосу жакшырат.

• Келгиле, окуучунун практикадагы жаман жүрүм-турумунун алдын алуу боюнча ПТ кандай иштеш керектиги боюнча алгоритмди (кадамдарды) карап көрөлү.
• ТМ 4.Позитивдүү тарбия
• Токтоп, ойлонолу
• Эгерде окуучу сабакка тоскоол болсо, Сиз кайсы бир иш-аракетти кабыл алардан мурун өзүӊүзгө төмөнкү суроолорду бериӊиз:
• Иш-аракеттердин кадамдары:

Кайтарым байланыш жана рефлексия.

Түстөр менен баалоо

• 1 . Кызыл - мага кызыктуу болду
• 2. Көк – мен өзүмдү ыңгайсыз сездим
• 3. Сары – менде ишеним пайда болду
• 4. Кызгылтым сары – мен тренингден рахат

алдым

1-кадам. Сиздин окуучуӊуз чын эле туура эмес кылып жатабы?

2-кадам. Сиздин күтүүлөрүңүз адилетүүбү?

ЖОК: Өзүӊүздүн стрессиӊизди окуучудан сабакка багыттаӊыз.

3-кадам. Сиздин окуучуӊуз(дар) туура эмес кылып жатканын түшүнөбү?

ООБА:Кийинки 2-кадамга өтүӊүз.

ЖОК: Өзүӊүздүн күтүүлөрүңүздү кайра карап чыгыӊыз.

ООБА:Кийинки 3-кадамга өтүӊүз.

ЖОК:Мындай жүрүм-турум кокусунан болуп калды. Дагы бир жолу күтүүлөрүңүздү түшүндүрүӊүз.

ООБА: Окуучу өзүн жаман алып жүрөт. Кийинки 4-кадамга өтүӊүз.

4-кадам. Жагымсыз жүрүм-турумду башка жакка багыттоо:

• Сиздин күтүүлөрүңүздү дагы бир жолу түшүндүрүӊүз.
• Окуучуларыӊызга чогуу иштеп чыккан сабактагы эрежелер жөнүндө эскертиӊиз.
• Окутуу учурунда класста басып жүрүӊүз. Бул окуучулардын жагымсыз жүрүм-турумун чектейт. Сиз жүрүм-турумду бузуп жаткан окуучунун же окуучулардын тобунун жанына туруп алсаӊыз болот. Аталган ыкманы колдонууда Сиз окуучуга эскертүү кылбайсыз, Сиз тынымды кармай билишиӊиз зарыл, окуучу тынчтанып, тапшырманы аткарганга киришкенче күтүшүңүз керек болот.
• Сиз күтүлбөгөн жерден сүйлөөнү токтотосуз жана өзүӊүздүн сабагыӊызды улантпай, жагымсыз жүрүм-турум токтогончо күтөсүз.
• Сиз окуучунун көӊүлүн аткарылып жаткан тапшырмага буруу үчүн үнүӊүздүн бийиктигин же тонду өзгөртсөӊүз болот. Сиз эч качан окуучу(лар)га кыйкырбашыӊыз керек.
• Окуучунун көӊүл буруусун калыбына келтирүү үчүн Сиз ар кандай вербалдуу эмес белгилерди (жест) колдонсоӊуз болот, мисалы: шакылдатуу, алакандарды чабуу, кол менен белги берүү…
• Окуучулар арасында карама-каршылыкпайда болсо, алардын класстын ичинде орун алмашып отуруусун сураныӊыз жана сабактан кийин окуучулардын ар бири менен өзүнчө сүйлөшүӊүз.
• Жеке тапшырмаларды бериӊиз.
• Топтун ичиндеги ролдорду алмаштырыӊыз…

Эгерде окуучу анын жагымсыз жүрүм-турумун башка жакка бурууга аракет кылгандан кийин да өзүн жаман алып барып жатса, анда кийинки 5-кадамга өтүӊүз.

5-кадам. Кийинки аракеттер

• Окуучу менен көзмө көз сүйлөшүӊүз: чын дилден, ачык сүйлөшүү окуучу мугалим үчүн инсан экенине жана бул пайда болгон көйгөйдү биргелешип чечкенге аракет кылса болоруна көпчүлүк учурда окуучуну ишендирет.
• Окуучуга анын жүрүм-туруму эмне үчүн туура эмес экенин түшүндүрүӊүз.
• Анын жаман жүрүм-турумунун жыйынтыгында кандай кесепеттер болушу мүмкүн экенин түшүндүрүӊүз.
• Эгерде окуучу талашып-тартышып жатса, токтоо үн менен бул кесепеттерди дагы бир жолу кайталаӊыз…

Позитивдүү тарбиянын ыкмалары жана техникалары. «Тартипке чакыруунун позитивдик техникалары деген эмне ?-Бул классты башкаруу ыкмалары жана техникалары ,алар тартипти көйгөйлөрдүн болуусунун алдын алат же окуучу менен мугалимдин кадыр –баркына жана өзүн-өзү баалоосуна зыян келтирбестен аны чечүүгө жардам берет.Тартиптин көйгөйлөрүн чечүү ар кандай факторлорго байланыштуу,алардын бири мугалимдин кесипкөйлүк чеберчилигинин өсүүсү менен түздөн түз байланышта.

Жаман жүрүм –турумдун алдын алуу боюнча беш ыкма

• Түшүнүктүү күтүлуучү натыйжалар.
• Күнүмдүк түйшүктүү жумуш.
• Иш- аракеттер.
• Позитивдүү чөйрө.
• Позитивдүү тарбия.