Тема: В хәрефе.

Дәрес этаплары

Укытучы

эшчәнлеге

Укучы

эшчәнлеге

1. Мотивация.

Максат. Укучылар белән дәрескә уңай атмосфера тудыру.

Көтелгән нәтиҗә. Дәрескә кызыксыну уяна.

Сыйныфта уңай атмосфера тудыра, шигырь укый:

Елмаеп карагыз дөньяга,

Рәхәт бит яшәве, шулаймы?!

Елмаеп яшәсәң көн саен,

Укырга, уйларга бик җайлы.

Хәерле көн, укучылар! Бер-беребезгә карап елмаегыз әле,

Кәефләрне ачыкларга тәкъдим итә:

Укучылар, кәефләрегез ничек? Әгәр кәефләрегез яхшы икән, кояш рәсемен күтәрәбез, кәефебез начар икән, болытны күрсәтәбез.

Укучылар елмаялар

Кәефләрен ачыклыйлар, рәсем күтәрәләр.

II. Белемнәрне актуальләштерү. Максат. Сүзгә аваз анализы ясау күнекмәләрен ныгыту.

Көтелгән нәтиҗә. Табышмак җавабы булган сүзне авазлары ягыннан тикшерә белү.

Ял минуты

“Күрсәт әле үскәнем”

. Әйдәгез, “Дәвам итеп бетер” уенын уйнап ,узган дәресләрдә өйрәнгәннәрне кабатлап алабыз.

Безнең сөйләм .........(җөмләләрдән тора).

Авазлар ........ (сузык һәм тартык) булалар.

Сузык авазларны әйткәндә һава.....(тоткарланмый).

Тартык авазлар........(яңгырау һәм саңгырау)булалар

Э-е хәрефләре- [э] сузыгын сүз башында

э хәрефе, сүз уртасында һәм сүз ахырында

е хәрефе күрсәтә.

------------------------------------------------------

Ө-е хәрефләре –Ө хәрефе сүзнең беренче

иҗегендә генә языла.Калган иҗекләрдә,

[ө] авазы ишетелсә дә, е хәрефе языла

-------------------------------------------------------

О-ы хәрефләре. О хәрефе сүзнең беренче иҗегендә генә языла. Калган иҗекләрдә, [о] авазы ишетелсә дә, ы хәрефе языла.

------------------------------------------------------

Я хәрефе- Я хәрефе ике авазга билге булып йөри. Ул сүз башында һәм сузык авазлардан соң калын әйтелешле сүзләрдә [йа], нечкә әйтелешле сүзләрдә [йә] дип укыла.

---------------------------------------------------------

Ю хәрефе.- Ю хәрефе ике авазны белдерә.

Ул сүз башында һәм сузык аваз хәрефлә-

реннән соң калын әйтелешле сүзләрдә [йу], нечкә әйтелешле сүзләрдә [йү] дип укыла.

----------------------------------------------------------

Е, е хәрефләре-Е, е хәрефләре ике авазга

билге булып йөри.Алар сүз башында килгәндә

һәм сузык аваз хәрефләреннән соң калын әйтелешле сүзләрдә [йы], нечкә әйтелешле сүзләрдә [йэ] дип укыла

---------------------------------------------------------------

Й хәрефе-Й хәрефе сүз башында о, ө сузык аваз хәрефләре алдыннан языла: йорт, йөк.

Й хәрефе сузык аваз хәрефләреннән соң да

языла: сай, бай.

Табышмак әйтә:

Мин сезгә хәзер табышмаклар әйтәм, ә сез җавабын табарга тырышыгыз.

Боз һәм кар эрде, 
Сулар йөгерде; 
Елап елгалар, 
Яшьләр түгелде.

Көннәр озая, 
Төннәр кыскара. 
Бу кайсы вакыт? — 
Я, әйтеп кара. Яз 

Яз безнең табигатебезгә нинди үзгәрешләр алып килә соң?

Әйдәгез, хәзер бу сүзгә иҗек-аваз анализы ясыйк әле.. (Күмәк эш)

Яз иҗек –аваз анализы [ йас ]

я [ й] -парсыз яңгырау тартык

[ а ]-калын сузык

з [ с ]- парлы саңгырау тартык

Бу калын укылышлы сүз.

Үтелгән темаларны ныгыталар

[ йас ]

[ й ]- парсыз яңгырау тартык

[а] – калын сузык

[с] – саңгырау тартык

III.Уку максатын кую.

Максат. Аваз анализлауда кыенлык тудыру.

Слайд -12

Күзләргә гимнастика

Слайд- 13

Табышмак әйтүне дәвам итә, кыенлык тудыра.

Яшел чирәм өстендә

Корт- корт кортлар.

Канатларын җәеп

Балаларын туплар. (Тавык)

Бу савыт матур һәм бизәкле,

Бу савытта чәчәкләр бик кирәкле.

(Ваза)

Тавык һәм ваза сүзләрендә икесендә дә в хәрефе бар, алар ике сүздә дә бер төрле укыламы?

Сүзләрне укыйк әле.

Авыл, ваза, вакыт, врач, савыт, һава, телевизор, вагон.

- Сүзләрне ничә төркемгә бүләр идегез?

Нәтиҗә чыгарыла. Тема языла.

Модель

в

[w] [в]

Димәк, без бүгенге дәрестә нинди аваз һәм хәрефләрне өйрәнербез инде?

-------------------------------------------------------------

11 нче май

В хәрефе.

Кыенлыкны таныйлар:

Чөнки без әле аны өйрәнмәдек.

В хәрефе

Сүзләрне кабатлап әйтеп карыйлар, төрлечә әйтелүен ачыклыйлар.

2

Дәреснең темасын әйтәләр:

[в], [w] авазын, Вв хәрефләрен өйрәнербез, алар белән сүзләр укырбыз.

IV. Яңа белемнәр ачу.

Слайд-14

68 нче бит

Музыка

Татар бию көе.

[в] авазын ачыклау алгоритмын тәкъдим итә:

Укучылар, барыбыз да бергә [в], [w] авазын әйтәбез (ирен-теш, ирен-ирен авазы булуын әйтү)

Сорау куя:

[в], [w]– сузыкмы, тартыкмы?Ни өчен?

Ә хәзер колакларыгызны каплап әйтегез: [в], [w] – яңгыраумы, саңгыраумы?

Димәк, татар сүзләрендә в хәрефе [w]-у авазы кебек әйтелә, рус теле аша кергән сүзләрдә в хәрефе [в] булып укыла икән.

Чылбыр рәвешендә в хәрефе кергән иҗек кушылмаларын хор белән укыйк әле.

ва ве [wа] [wә]

вы ви [wы] [wэ]

ву [wу] [wи]

во [wө]

Дәреслектән кагыйдәне хор белән уку

Бу авазларның икесенә билге булып бер хәреф – Вв хәрефе йөри. (Рәсемле әлифба эленә)

Матур язу Вв Вв Вв ............................

------------------------------------------------------

Бирелгән сүзләрдән кагыйдәгә туры килгән 2 шәр сүз сайлап таблицага языгыз.

Авыл, ваза, вакыт, врач, савыт, һава, телевизор, вагон,аваз,вертолёт

Авазны хор белән әйтәләр.

Тартык аваз булуын, аны әйткәндә һава агымының тоткарлыкка очравын әйтәләр.

Яңгырау тартык икәнен әйтәләр.

Рәсемле әлифба эленә

Парларда эш

V.Ныгыту.

Максат. Уку күнекмәләрен үстерү.

Көтелгән нәтиҗә. Яңа авазлар белән сүзләрне, басма текстны дөрес укый алу.

Дәреслек белән эшне оештыра:44 нче күнегү

“Авылда” дигән текстны җөмләләп укыйбыз.

Авылда

Мин каникулда авылга кайтам. Анда мине

дәү әнием, дәү әтием, дусларым Давыт, Вәли,

Әнвәр, Вадим, Вәсилә көтәләр.

Дәү әнием Равия исемле. Мин кайтуга ул самовар кайната, өстәлгә слива вареньесы, кавын куя.

Кавынны дәү әтием үстерә. Кавын — вита-

минлы, үзе тәмле. Мин кавынны да, сливаны да яратам.

Миңа авылда күңелле!

Укыган текст буенча сораулар бирә:

• Дәү әнинең исеме ничек?

• Текстта тагын нинди исемнәр бар?

• Алар ни өчен баш хәрефтән язылган?

Сүзлек эше:

Слива кайнатмасы – слива вареньесы

Әңгәмә оештыра:

• Әби-бабаларыгыз авылда нәрсә үстерә?

• Бу җиләк-җимешләрдән нәрсәләр ясыйсыз?

хор белән укыйлар.

Чиратлашып сүзләр укыйлар.

Текстны укыйлар, җөмләнең баш хәрефтән башлануын, ахырында нокта куелуын искәртәләр.

Укытучы сорауларына җавап бирәләр:

Равия

Давыт,Вәли, Әнвәр, Вәсилә

Кеше исемнәре һәрвакыт баш хәрефтән языла.

Әңгәмәдә катнашалар.

VI.Мөстәкыйль эш.

Уен оештыра:

Хәзер “Яшеренгән сүз” уены уйнарбыз. Кайтаваз сүзеннән нинди сүзләр төзеп булыр?

Мөстәкыйль сүзләр төзиләр:

-кайт, кайта, аваз, ваза, ваз, аз, таза, азат, ай, тай....

VII.Рефлексия.

Максат. Дәрестәге эшчәнлеккә нәтиҗә ясау.

Дәрес эшчәнлеген гомумиләштерә, нәтиҗә ясый:

1. Без бүгенге дәрестә нәрсә өйрәндек?

2. [в], [w] авазлары нинди авазлар?

3. Безнең сыйныфта В хәрефенә башланган исемнәр-фамилияләр юкмы?

4. Дәрес сезгә ошадымы?

5. Кем дә кем бүгенге дәрес материалын яхшы аңладым һәм аны башкаларга да аңлатып бирә алам дип уйлый, шулар кызыл карточка күтәрәләр.

6. Кем материалны аңладым, ләкин башкаларга аңлатып бирергә кыенсынам ди, алар яшел карточка күтәрәләр.

7. Кем әле минем аңламаган урыннарым һәм сорауларым калды дип саный, ул зәңгәр карточка күтәрә.

Укытучы укучылар эшчәнлеген бәяли, кәефне ачыкларга тәкъдим итә:

Укучылар, дәрес башында кәефләребез барыбызныкы да яхшы иде. Дәрес ахырында ул нинди калды икән? Үз кәефегезне белдереп, кояшта авыз ясагыз.

Дәрестә бик актив катнаштыгыз, молодцы! Дәрес тәмам.

Сорауларга җавап бирәләр:

1. [в],[w] авазларын,

Вв хәрефләрен.

2. Яңгырау тартыклар.

3. В.

4. Әйе.

Үзбәя бирәләр: флаглар күтәрәләр.

Кәефләрен ачыклыйлар, кояшка авыз ясыйлар.