?ЛТТЫ? ?Ю ?РНЕКТЕР

Та?ырыбы: ?лтты? ою -?рнектері

Ма?саты : Оюды? т?рлері, шы?у тарихы туралы ??гімелеу. ?ю ?рнек туралы ма?ал – м?телдер жаттау,с?здік ?орын, д?ниетанымын дамыту. Халы?ты? ?лтты? ?нерін ?астерлеуге ?йрету.

К?рнекілігі: ?аптамалар, мазм?нды сурет,оюлар ?иындысы «сый?ырлы ою».

Саба?ты? барысы :

1. ?йымдастыру б?лімі

2. Жа?а саба?

3. ?орытынды

1. Кіріспе

М??алім : ?нер таусылмас азы?жо?алмас байлы? дейді халы? даналы?ы. Хал?ымызды? ?асырлар тал?амынан ?ткен асыл ?азынасы – ою орнек туралы шы?у тарихы жайлы ?ариялардан білеміз.

?арты бар ?йді? – ?азнасы бар дейді. Ежелден ?ол?нерді ?астерлей білген хал?ымыздан м?ра болып келе жат?н т?рмыс?а ?ажетті б?йымдар ?те к?п. ?демі киімдер тігіп оны ?рнектеген шеберлерде аз емес. ?аза? хал?ы ?з ?ол?нерді ою- ?рнекті ке?інен пайдалан?ан. ?демі де, с?нді ойыл?ан ою - ?рнек ?ол?нерімізді? с?нін де,м?нін де беретіні б?рімізге белгілі.

1. о?ушы: Ертеде хал?ымыз т?тын?ан н?рселеріні? б?рін оюмен ?шекейленіп безендірілген. Мысалы: ?лтты? киім, т?сеніштер, ?й м?ліктері.
2. о?ушы: ?аза? хал?ы жері отты, суы мол жайылым ?уып, ке? сахарада к?шіп,жайлы ?оныс іздеп,?сімдік ?асиетін байыпта?ан.
3. о?ушы: Хал?ымызды? ?ле? –жырында, ?н – к?йінде, ою ?рнегінде а??уды? ?ні,тоты ??сты? тілі ж?ретіні сонды?тан. Ою ?рнектерде халы? д?ниетанымы, оны? ?зін ?орша?ан орта мен с?лулы? туралы т?сінігі бейнеленген.
4. окушы : Т?йе оюы. Кисек киіміміз, сатса? а?ша,жесек та?амымыз, е? а?ыры баспана іскерлік е?бегінде ( теемет, сырма?, киіз, кілем, бетінде) ?нер туындысына айналдыра білген.
5. о?ушы: Т?йені? ботасы ?аза? хал?ы ?шін с?лулы?ты? белгісі. Хал?ымыз ботадай с?лу ерке болсын деп ?ыз есімін Ботак?з деп ?оюы да тегін емес.

Оюлар т?рлері м?н ма?сатына ?арай б?лінеді.

1.?сімдік тектес оюлар

2. жан –жануарлар д?ниесіне ?атысты.

3. Геометриялы? оюлар

4. Аспан ?леміне ?атысты оюлар

6- о?ушы: Т?йы? оюы ?аза? хал?ыны? белгісі.

А? найзасы болмаса,

Ерді ?айдан табарсы?.

Ен та?басы болмаса,

Малды ?айдан танырсы?, - дегендей елімізді? к?к байра?ындай, ер ?ор?а?ан батырды? иы?ы мен ?ал?анына, дуалы ауыз билерді? жауырын т?сына салын?ан. Т?йы? оюы ба?ытты?,досты?ты?,м??гілікті? ай?а?ы.

?аза? хал?ыны? ескі заман д?уірінен с?нбес м?ра болып, ?рпа?тан ?рпа??а, ?кеден бала?а саба?тасып, ?за? жылдар ?зіндік тарихымен елімізді б?кіл ?лемге м?дени ?ол ?нерімен танытып келген «далалы? ?ркениетті?» алтын бесігі ?лы Дала ке?істігінде ?алыптас?ан.

?аза? хал?ы мол байлы?ымен республика жерінде ескіден ?алыптас?ан к?не м?дениетті? тікелей м?рагері ж?не сол д?ст?рді, салтты ?ркендетуші, ары ?арай жа??ыртып, байытушы. К?не д?уірден ?азіргі заман?а дейінгі ?о?ыр адамзат м?дениетіні? дамуын ?арастыратын болса?, м?дениеттер арасында?ы ?арым-?атынасты?, с?хбатты? ?зілмей келе жат?анын к?реміз.

Зергерлік – ?те ертеден келе жатыр?ан ?нер саласы. ?сіресе, о?ан ?аза? хал?ы к?п к??іл аударады. ?рт?рлі с?нді б?йымдар асыл тастардан жасал?ан ?ымбат заттар ?лгі шеберлер ?алдыр?ан халы?ты? м?ра болып табылады.

?аза? даласында оюлар ?р т?рлі ?лгіде дамы?ан. Елімізді? ?рбір ай-ма?ыны? ?зіні? стильдік ерекшеліктері, ?лгілері бол?ан. Со?ан карамастан, барлы? оюларды? бастап?ы элементіні? негізі — «м?йіз» тектес ою-?рнек болып саналады. ?аза? хал?ыны? т?рмысында жиі ?олданылатын: ?ру, тігу, то?у, ??рау, еріту, бал?ыту, ?ию ар?ылы ?й жи?аздарын, ??рал-саймандарды, киіз ?йлерді, зергерлік б?йымдарды, кілем, алаша, сырма?, терме алаша, ?оржын, ыдыс-ая?тарды, киім-кешектерді ою-?рнектермен ?шекейлеп, безендіріп отыр?ан. ?алымдарды? пайымдауынша ?аза? ?лтты? ою-?рнектеріні?, ?зірше 230-дай т?рі ?ана аны?тал?ан. Біз соларды? ішіндегі халы? арасында е? к?п тара?ан «м?йіз» тектес ою-?рнек туралы с?з етпекпіз.

«М?йіз» оюы ?аза? хал?ыны? ою-?рнегіні? т?ркіні деуге болады, ?йткені барлы? жа?а элементтер соны? негізінде жасалып, тек атаула­ры ?ана ?згеріп отыр?ан. Мысалы: «?ош?арм?йіз», «ар?арм?йіз», «б??ым?йіз», «?ыры?м?йіз», «?осм?йіз», «сы?арм?йіз», «сыны?м?йіз», «т?рт??ла?», «т?йетабан», «сы?ар?кше», «?осал?а», «??с?анаты», «?аз-табан». Кол?нер шеберлері осы элементтерді? сан т?рлі композициясын жасап, б?йымдар?а ?тымды пайдаланып келеді.

?орытынды: Б?л б?лімде ?йден дайындап келген оюларын тапсырады. Тапсырма: Ою - ?рнекті? к?рделі тігу.

Ба?алау : ?р топты ба?алай отырып, ?ай топты? же?іске жеткенін айтамын.